Bilgisayar ve Kütüklerinde Arama ve Elkoyma CMK 134
CMK Madde 134 Kapsamında Bilgisayar ve Cep Telefonuna El Koyma: Hukuka Uygunluk ve Uygulama Sorunları
📌 CMK 134 Neyi Düzenler?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi, şüpheli tarafından kullanılan dijital araçlara (bilgisayar, tablet, cep telefonu vb.) yapılacak arama, kopyalama ve el koyma işlemlerinin yalnızca hâkim kararıyla (acil durumda savcı kararıyla) yapılabileceğini öngörmektedir. Bu karar, kuvvetli şüphe ve başka türlü delil elde etmenin imkânsızlığı şartlarına dayanmalıdır.
⚖️ Öne Çıkan Yükümlülükler
- Yalnızca hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararı ile arama ve elkoyma yapılabilir.
- Cumhuriyet savcısının verdiği karar, 24 saat içinde hâkimin onayına sunulmalı ve hâkim de yine 24 saat içinde karar vermelidir.
- Elkoyma sırasında, sistem verilerinin yedeği alınmalı, bu yedekten bir kopya şüpheliye veya avukatına verilmelidir.
- Bu işlemler tutanakla belgelenmeli, şüpheli veya vekili tarafından imza altına alınmalıdır.
- Şifreli dosyalara ulaşılamıyorsa, cihaz geçici olarak el konulabilir, şifre çözümü sonrası derhal iade edilmelidir.
📍Bursa’dan Somut Uygulama Örneği:
Bursa’da yürütülen bir nitelikli dolandırıcılık soruşturmasında, şüphelinin evinde yapılan aramada telefonuna CMK 127 uyarınca el konulmuş, ancak CMK 134 kapsamında ne bir hâkim kararı alınmış ne de cihazdan imaj alınarak kopya şüpheliye verilmiştir. Mahkeme, elde edilen WhatsApp yazışmalarının usulsüzlük nedeniyle hukuka aykırı delil olduğuna hükmetmiş ve sanık beraat etmiştir.
⚠️ Uygulamada Sıkça Yapılan Hatalar
- CMK 127 maddesine dayanılarak genel elkoyma yapılması ve özel hüküm olan CMK 134’ün göz ardı edilmesi.
- Cihaza el konulduktan sonra, yedek alınmadan ve kopyası şüpheliye verilmeden inceleme yapılması.
- Şüphelinin rızasıyla teslim ettiği cihazın, hâkim kararı olmaksızın incelenmesi.
- Şifresi çözülen cihazın uzun süre iade edilmemesi.
🔍 CMK 134’e Uygun El Koyma Nasıl Olmalıdır?
| Gerekli İşlem | Açıklama |
|---|---|
| Hakim/Savcı kararı | Hâkim kararı olmadan işlem yapılamaz; savcı kararı acil durum içindir. |
| Yedek alma | Cihazın verileri yedeklenmeli ve bu işlem kayıt altına alınmalıdır. |
| Kopya verme | Yedeklenen verilerin bir kopyası şüpheliye veya avukatına verilmelidir. |
| Tutanak düzenleme | Tüm işlemler yazılı tutanakla belgelenmeli ve imzalanmalıdır. |
| İmaj alınmadan yapılan işlem | Hukuka aykırıdır, delil dışı bırakılır. |
📘 Sonuç ve Değerlendirme
CMK m.134, dijital çağın delil elde etme zorluklarını dengeleyen önemli bir güvence mekanizmasıdır. Hukuka uygun şekilde işlem yapılmadığı takdirde, delil niteliği taşıyan içerikler bile mahkemede kullanılamaz. Bursa’daki birçok ceza davasında, bu tür usule aykırı elde edilen veriler nedeniyle beraat kararları verilmiştir.
Hukuka aykırı delillerle yargılama yapmak, sadece birey haklarını değil, aynı zamanda adil yargılamayı da zedeler. Bu nedenle avukatlar ve yargı makamları CMK m.134 hükümlerine azami hassasiyet göstermelidir.
CMK Madde 134 Gerekçesi ve Uygulamadaki Etkileri: Bilgisayara ve Cep Telefonuna El Koymanın Hukuki Temelleri
1. Giriş: Dijital Delil Döneminde Hukuki Güvenceler
Günümüzde cep telefonları ve bilgisayarlar bireylerin özel yaşamına dair en hassas bilgileri barındırmaktadır. Bu nedenle Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi, bu cihazlarda yapılacak arama, kopyalama ve el koyma işlemleri için açık, sınırlı ve hukuka uygun bir çerçeve oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu maddenin uygulanması sırasında temel hak ve özgürlükler ile kamu güvenliği arasındaki denge gözetilmelidir.
2. CMK 134 Gerekçesinin Temel Unsurları
➤ Kişisel Veri Güvencesi:
Bilgisayar programları ve kütükleri, bireylerin kişisel ve özel hayatına ait bilgileri içerdiğinden, bu verilere erişim temel insan haklarına müdahale anlamına gelir. Bu nedenle arama ve kopyalama gibi işlemlerin yapılabilmesi için kanuni düzenleme zorunludur.
➤ Suçla Mücadelede Delil Aracı:
Dijital veriler, ceza soruşturmalarında delil, iz, eser ve emare niteliği taşır. Bu yönüyle, gerçeğin ortaya çıkarılması açısından önemli bir delil kaynağıdır.
➤ Uygulama Şartları:
- En az iki yıl hapis cezası gerektiren suçlar söz konusu olmalıdır.
- Dijital materyallere müdahale, en son çare (ultima ratio) olarak başvurulmalıdır.
- Arama ve el koyma kararı yalnızca hâkim tarafından ve gizlilikle verilebilir.
- Şifreli sistemlerde çözüm yapılabilmesi için cihaza geçici olarak el konulabilir, ardından cihaz derhal iade edilmelidir.
➤ 107. Madde ile Fark:
CMK m.134, durağan haldeki bilgisayara yönelik işlemleri düzenlerken; CMK m.107, cihaz çalışırken içeriklere izinsiz erişim ve uzaktan izleme uygulamalarını konu alır.
3. Bursa Uygulamasından Somut Örnekler
Örnek 1:
Bursa’da bir dolandırıcılık soruşturmasında, şüphelinin evinde bulunan bilgisayara hâkim kararı olmadan el konulmuş ve WhatsApp mesajları üzerinden delil üretilmiştir. Ancak mahkeme, CMK m.134 gerekçesine atıfla, kararın hâkim tarafından verilmemesi, şifreli dosyalara müdahale edilmesi ve cihaz sahibine imajın verilmemesi nedeniyle delillerin hukuka aykırı olduğunu belirlemiş, sanığın beraatine karar vermiştir.
Örnek 2:
Bir başka olayda, Bursa’daki bir asliye ceza mahkemesi; cep telefonuna savcının yazılı emri ile el konulmasına rağmen, 24 saat içinde hâkim onayı alınmaması gerekçesiyle delillerin yargılamada kullanılamayacağına hükmetmiştir.
4. Hukuka Uygun El Koyma Süreci
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Şüphe ve zorunluluk şartı | İşlem en son çare olmalıdır (ultima ratio). |
| Hâkim kararı veya savcı kararı | Yalnızca hâkim (acil durumlarda savcı) karar verebilir. |
| Şifre çözümüne yönelik elkoyma | Sadece çözüm süreci için cihaz alınabilir. |
| Yedek alma ve imaj kopyası | Şüpheliye verilmek üzere yedekleme yapılmalı, tutanağa bağlanmalıdır. |
| Geri iade | İnceleme sonrası cihaz derhal iade edilmelidir. |
5. Sonuç: Hak İhlali Riskine Karşı Hukuki Güvence
CMK m.134, dijital materyallerin delil olarak kullanılmasında usul güvencesi sağlamaktadır. Hâkim kararı olmaksızın, mahallinde yedek alınmadan, şüpheliye kopya verilmeden yapılan işlemler hem haberleşme özgürlüğünü (Anayasa m.22) hem de özel yaşamı ihlal eder. Bu ihlaller, çoğu zaman beraatle sonuçlanan davalara zemin oluşturmaktadır.
Ceza Muhakemesi Kanunu 134. Madde Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma Emsal Kararlar
🧷 1. Yargıtay 8. Ceza Dairesi E:2020/6565, K:2021/2658 — Bozma Kararı
🔍 Konu: Hard disklere el koyma işleminin CMK 134’e aykırılığı
📌 Kararın Özeti:
- Sanığın şifre bulunmadığı ve istenen verileri verebileceğini bildirdiği bir ortamda, yedekleme yapılmaksızın hard disklere el konulmuş ve inceleme yapılmıştır.
- Hatay Sulh Ceza Mahkemesi’nin kararları CMK 134’e aykırı bulunmuştur.
- Sanığın iftira suçu yönünden mahkumiyetine karar verilmişse de, şikayet hakkı anayasal bir hak olduğundan ve şikayet maddi olgulara dayandığından, iftira suçunun unsurları oluşmamıştır.
⚖️ Sonuç:
- CMK 134. maddeye aykırılık nedeniyle delil hukuka aykırı,
- İftira suçu oluşmamıştır, anayasal şikayet hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.
- BOZMA kararı verilmiştir.
🧷 2. Yargıtay 16. Ceza Dairesi E:2019/9838, K:2021/1296 — ONAMA Kararı
🔍 Konu: ByLock verisinin elde edilme yöntemi ve CMK 134 uygulanması gerekliliği
📌 Kararın Özeti:
- Sanık hakkında ByLock tespit tutanağı gelmeden hüküm kurulmuş,
- Yerel mahkeme, CMK 134’e göre karar alınmasının gerekli olmadığı kanaatindedir.
- Yargıtay 16. Ceza Dairesi, bu gerekçeyi hukuki dayanaktan yoksun bulmakla birlikte sonuca etkili olmadığını değerlendirerek bozma nedeni yapmamıştır.
⚖️ Sonuç:
- ByLock delilinin hukuka uygun şekilde elde edildiği,
- CMK 134’ün uygulanıp uygulanmamasına dair gerekçe eksik veya hatalı olsa bile, dosya kapsamındaki diğer delillerin yeterli olduğu,
- ONAMA kararı verilmiştir.
📚 CMK 134’e Göre Değerlendirme Kriterleri
| Ölçüt | 8. Ceza Dairesi Kararı | 16. Ceza Dairesi Kararı |
|---|---|---|
| Veri yedeklemesi yapılmış mı? | ❌ Hayır | Belirtilmemiş (ByLock sunucu verisi) |
| El koyma gerekçesi CMK 134’e uygun mu? | ❌ Uygun değil | ✅ Uygun (ByLock için farklı değerlendirme) |
| Şifre problemi var mıydı? | ❌ Hayır, sanık zaten bilgi vermeye hazırdı | ByLock sunucusundan gelen veriler için şifre sorunu yok |
| Deliller hukuka uygun mu? | ❌ Aykırı bulunmuş | ✅ Uygun kabul edilmiş |
| Sonuç | ❌ Mahkumiyet hukuka aykırı → BOZMA | ✅ Mahkumiyet hukuka uygun → ONAMA |
⚖️ Hukuki Değerlendirme & Uygulama Notları
- CMK 134. maddenin uygulanabilmesi için:
- Arama, kopyalama ve el koyma kararı sulh ceza hakimi tarafından verilmelidir.
- Şifrelerin çözülememesi, işlemin uzun süreceği gibi teknik engeller varsa el koyma mümkündür.
- Veri yedeklemesi zorunludur (3. fıkra).
- El koymadan sadece kopya alma da mümkündür (5. fıkra), ama bu işlem de tutanakla kayıt altına alınmalı, imzalanmalıdır.
- Aksi halde, elde edilen dijital veriler hukuka aykırı delil olur ve CMK 206/2-a ile hükme esas alınamaz.
🧩 Anayasal Şikayet Hakkı ve İftira Suçu İlişkisi
- Anayasa m. 74 gereğince her bireyin dilekçe hakkı ve şikayet hakkı vardır.
- Bu hak, gerçeğe aykırı isnat içermediği sürece iftira kapsamında değerlendirilemez.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi bu nedenle şikayet eylemini anayasal hak kapsamında görmüş ve beraat kararı verilmesi gerekirken mahkumiyet verildiği için bozmuştur.
📌 Sonuç Cümlesi:
📎 CMK 134’e aykırı şekilde yapılan arama ve el koymalar, hukuka aykırı delil niteliğindedir.
📎 Şikayet hakkı, ancak kasten gerçeğe aykırı isnat içermesi hâlinde iftira suçuna vücut verir.
📎 Dijital delillerin usule uygun toplanıp toplanmadığı her zaman dikkatle incelenmelidir.
📌 CMK 134. Madde Çerçevesinde Yargıtay Kararlarının Analizi
🔷 1. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E:2019/10053, K:2021/1116
📚 Konu: ByLock, Garson verileri, Asya Katılım Bankası hesap hareketleri ve CMK 134
Özet:
- Sanığın ByLock kullanıcısı olup olmadığının tespiti için yalnızca teknik veri değil, ByLock Tespit ve Değerlendirme Tutanağı, KOM raporu, Garson veri kaynağı, CMK 134’e dayalı arama kararları ve analiz raporlarının eksiksiz temin edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
- Ayrıca Asya Katılım Bankası hesap hareketleri değerlendirilirken, sadece hesap varlığı değil, örgütsel talimatla açılmış rutin dışı işlemlerin varlığı da araştırılmalıdır.
Hüküm:
- Eksik araştırma nedeniyle BOZMA kararı verilmiştir.
- CMK 134 kapsamında verilerin elde edilme şekli kritik öneme sahip görülmüştür.
Not: Bu karar, CMK 134’ün bütünsel uygulanması gerektiğini ve yalnızca delilin içeriğinin değil, elde ediliş sürecinin de hukuka uygunluğunu zorunlu kılar.
🔷 2. Yargıtay 19. Ceza Dairesi – E:2015/221, K:2015/867
📚 Konu: CMK 116’ya göre verilen arama kararıyla elde edilen dijital veriler
Özet:
- Sulh Ceza Mahkemesi’nin verdiği arama kararı CMK 116 kapsamında olup, CMK 134 kapsamında özel bir karar verilmemiştir.
- Bu nedenle dijital materyallere el konulması usulsüzdür.
Hüküm:
- Mahkeme, sanığı beraat ettirmiştir.
- Yargıtay, delillerin CMK 134’e aykırı toplanması nedeniyle eksik değerlendirme yapıldığını ve bu gerekçeyle BOZMA kararı vermiştir.
Önemli Tespit:
👉 CMK 116 genel arama hükmüdür; dijital deliller için özel olarak CMK 134. madde uyarınca hakim kararı zorunludur.
🔷 3. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E:2018/1242, K:2018/4385
📚 Konu: ByLock delili, CMK 134 kararı alınması gerekip gerekmediği
Özet:
- Yerel mahkeme, ByLock delilinin CMK 134 kapsamında incelenmesinin gerekmediğini savunmuştur.
- Yargıtay, bu değerlendirmeyi hukuki dayanaktan yoksun ve yerleşik içtihatlara aykırı bulmuştur.
- Ancak diğer delillerin yeterli olması nedeniyle bu yanlış değerlendirme bozma nedeni yapılmamıştır.
Hüküm:
- ONAMA kararı verilmiştir.
Not: Bu karar, usul hatası varsa bile, sonuca etkili değilse bozma sebebi olmayacağını ifade etmektedir. Ancak CMK 134 kararı alınmasının gerekli olduğu yönündeki yerleşik içtihadı tekrar vurgulamaktadır.
📊 Kararların Kıyaslama Tablosu
| Karar No | Daire | CMK 134 Kararı | El Koyma Usulü | Sonuç | Değerlendirme |
|---|---|---|---|---|---|
| E:2019/10053 Y16CD | 16. CD | Olmalı (eksik) | Yetersiz veri, eksik inceleme | 🔁 Bozma | CMK 134 kapsamındaki tüm veriler temin edilmeden karar verilemez |
| E:2015/221 Y19CD | 19. CD | Yok | CMK 116’ya göre arama kararı verilmiş | 🔁 Bozma | CMK 134 yerine CMK 116 uygulanması hukuka aykırıdır |
| E:2018/1242 Y16CD | 16. CD | Olmalı | Gerekçeli karar hatalı ama delil yeterli | ✅ Onama | CMK 134 ihlali var ama bozma nedeni yapılmamış |
📌 Hukuki Sonuçlar ve Uygulayıcılar İçin Öneriler
✅ 1. CMK 134 Maddesi Uygulanmadan Dijital Delil Elde Edilemez:
- El koyma, kopyalama, şifre çözme, analiz yapma gibi işlemler için sulh ceza hakiminden özel karar alınmalıdır.
- CMK 116 genel arama hükmüdür ve dijital veriler açısından yetersizdir.
✅ 2. ByLock ve benzeri uygulamalar için CMK 134 kararı gereklidir:
- İstihbari veri niteliğindeki tespitler tek başına hükme esas alınamaz.
- KOM Daire Başkanlığı raporları, ByLock Tespit ve Değerlendirme Tutanağı, analiz raporu, Garson verisi gibi belgelerin usulüne uygun şekilde toplanmış olması gerekir.
✅ 3. Eksik Araştırma Bozma Sebebidir:
- Bilirkişi incelemesi yapılmadan, veriler duruşmada okunmadan, deliller savunma makamına sunulmadan hüküm kurmak, savunma hakkının ihlalidir.
🧭 Sonuç
📌 CMK 134’ün uygulanmaması veya eksik uygulanması, delilin hukuka aykırı hale gelmesine sebep olur.
📌 Yargıtay, CMK 134 konusunda açık ve yerleşik bir içtihat geliştirmiştir: Usule aykırı dijital delil yok hükmündedir.
📌 Ancak bazı kararlarında (örneğin E:2018/1242) bu aykırılığı sonuca etkili bulmayarak onama kararı da verebilmektedir.
1. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E:2018/902, K:2018/4395
📌 Konu: ByLock kullanıcı tespiti – USER ID uyumsuzluğu – CMK 134 eksikliği
Özeti:
- Sanık ByLock kullanıcısı olduğunu inkâr etmektedir.
- Dosyadaki iki farklı raporda yer alan USER ID numaraları arasında çelişki vardır.
- CMK 134 kapsamında alınan hâkim kararının dosyada olup olmadığının araştırılması ve bu kararın duruşmada okunarak savunmaya olanak sağlanması gerekirken doğrudan hüküm kurulmuştur.
- Ayrıca yerel mahkeme, yurtdışındaki sunucudan elde edilen verilerin hukuka aykırı olmadığını gerekçelendirirken hukuki dayanaktan yoksun bir ifade kullanmıştır: “Ceza Muhakemesi Kanunları sadece Türkiye’de geçerlidir.”
✅ Bozma Sebepleri:
- USER ID çelişkisi nedeniyle delilin kesinliğinin ortadan kalkması,
- CMK 134 kararı eksikliği ve okunmaması,
- Hukuka aykırı gerekçe ile hüküm kurulması.
📌 Sonuç: Hüküm bozulmuştur.
🔷 2. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E:2017/1230, K:2017/4693
📌 Konu: Rızaen teslim edilen cep telefonu verisi – CMK 134 kararı eksikliği
Özeti:
- Sanık, telefonunu kendi rızasıyla kolluğa teslim etmiştir.
- İlk başta CMK 134 kararı alınmaksızın telefon incelemesi yapılmış, ancak daha sonra mahkeme aşamasında CMK 134 kararı alınarak eksiklik giderilmiştir.
- Sanığın, CD’ye aktarılan mesaj içeriklerine karşı müdahale edildiği yönünde bir itirazı bulunmamıştır.
- Ayrıca, sanığın örgütsel yayınlarda yer aldığı ve yurt dışı bağlantılarının sürdüğü tespit edilmiştir.
📌 Sonuç:
- CMK 134 kararı daha sonra alındığı için usul eksikliği giderilmiştir.
- Sanığın rızası da dikkate alınarak, deliller hukuka uygun kabul edilmiş ve hüküm ONANMIŞTIR.
🔷 3. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E:2017/1230, K:2017/4693 (devam kararı)
📌 Konu: Hendek kazma olayları – iletişim tespiti delilleri – diğer maddi delillerle desteklenmemesi
Özeti:
- Sanığın suç tarihindeki konumuna ilişkin savunması (Bodrum’da çalıştığı) dikkate alınmamış,
- İletişim tespit kayıtları somut olayla ilişkilendirilmemiş, destekleyici başka delil yok.
- Suçun işlendiği olaylara dair net tutanaklar, tanıklar, materyaller yer almıyor.
- Eksik inceleme ile mahkûmiyet kararı verilmiş.
📌 Sonuç:
- Delil yetersizliği ve somut olay bağlantısının kurulmaması nedeniyle hüküm bozulmuş, ayrıca sanığın tahliyesi sağlanmıştır.
⚖️ TOPLU DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ SONUÇLAR
| Karar No | Konu | CMK 134 Kararı | Delil Niteliği | Karar Türü |
|---|---|---|---|---|
| E:2018/902, K:2018/4395 | ByLock USER ID çelişkisi, CMK 134 kararı okunmamış | ❌ (eksik) | Belirsiz/çelişkili ByLock | 🔁 Bozma |
| E:2017/1230, K:2017/4693 (1) | Telefon verisi rıza ile teslim edilmiş, CMK 134 sonradan alınmış | ✅ (mahkemede giderilmiş) | Mesajlar ve dergi fotoğrafı | ✅ Onama |
| E:2017/1230, K:2017/4693 (2) | İletişim kayıtları ile somut olay arasında bağlantı kurulmamış | ⚠️ (delil yetersizliği) | Yetersiz deliller | 🔁 Bozma + tahliye |
YARGITAY CEZA GENEL KURULU KARARININ ÖZETİ
E: 2020/286, K: 2022/754 – Karar Tarihi: 2022
🔷 Konunun Dayandığı Yasa:
CMK 134 – Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve El Koyma
📚 KARARIN TEMEL İÇERİĞİ
🔹 1. CMK 134’ün Kapsamı:
Yargıtay, “bilgisayar kütükleri” kavramının dar yorumlanamayacağını belirtmiştir. Buna göre:
“Bilgisayar kütükleri; sadece masaüstü veya dizüstü bilgisayarlarda değil, CD, DVD, flash bellek, disket, harici disk, cep telefonu gibi tüm dijital cihazları ve mobil sistemleri de kapsar.”
📌 Bu yorum, taşınabilir dijital cihazlar üzerindeki işlemler için de CMK 134 kararının alınmasının zorunlu olduğunu ortaya koyar.
🔹 2. CMK 134 ile 116-123. Maddeler Arasındaki Fark:
CMK 134, 116 (arama) ve 123 (el koyma) maddelerinin özel bir hali olarak değerlendirilmiş ve şu noktalara dikkat çekilmiştir:
- Dijital veriler genel arama kapsamında değil, özel olarak CMK 134 kapsamında elde edilmelidir.
- Arama ve el koyma kararları sadece “mülkiyet” değil, “kullanım” esasına göre alınabilir. Yani cihazın kime ait olduğu değil, şüphelinin fiilen kullanıp kullanmadığı esas alınır.
🔹 3. Arama ve İnceleme Alanı:
- CMK 134 kararı ile dijital cihazdaki tüm veriler taranabilir.
- İnceleme sadece e-posta gibi iletişim araçlarıyla sınırlı değildir; şüphelinin bilgisayarına kaydedilmiş her tür görsel, yazı, belge, sosyal medya geçmişi vs. de kapsama dahildir.
🔹 4. CMK 134 – CMK 135 Ayrımı:
- CMK 135 → Geleceğe yönelik iletişimin denetlenmesini düzenler (telefon dinleme vb.)
- CMK 134 → Geçmişe yönelik olarak dijital ortamda kayıt altına alınmış içeriklerin çözümünü ve kopyalanmasını içerir.
📍Örnek: WhatsApp yazışmalarına bilgisayardan ulaşılıyorsa → CMK 134 uygulanır.
📍Telefon görüşmesini dinlemek isteniyorsa → CMK 135 gerekir.
🔹 5. Uluslararası Hukuka Dayanması:
Yargıtay, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa Siber Suçlar Sözleşmesi (Budapeşte Sözleşmesi)’ne atıf yaparak CMK 134 kararının uzak sunucular, bulut sistemleri ve paylaşılmış ağlardaki verileri de kapsayabileceğini belirtmiştir.
🔹 6. Somut Olayda Hukuka Uygunluk Tespiti:
- Cumhuriyet Başsavcılığı, şüphelinin dijital cihazlarına ilişkin CMK 134 kapsamında hakimlik kararı almıştır.
- Emniyet KOM Daire Başkanlığı, ByLock raporu düzenlemiştir.
- ByLock verilerinin MİT tarafından yasal yollarla elde edildiği ve CMK 134 kararına dayalı olarak analiz edildiği belirtilmiştir.
✅ Sonuç: Delillerin hukuka uygun olduğu kabul edilmiştir.
⚖️ SONUÇ ve HUKUKİ İLKELER
| İlkeler | Açıklama |
|---|---|
| Geniş Kapsam | CMK 134 tüm dijital cihazları kapsar: telefon, USB, CD, sunucu, vs. |
| Kullanım Yeterlidir | Cihaz şüpheliye ait olmasa da kullanması yeterlidir. |
| CMK 134 Kararı Şarttır | Dijital veriler için özel karar alınmadan arama yapılamaz. |
| 134 ≠ 135 | 134 geçmişe yönelik dijital veriler, 135 ise geleceğe dönük iletişim içindir. |
| Uluslararası Dayanak | Budapeşte Sözleşmesi ile CMK 134’ün kapsamı genişletilmiştir. |
argıtay 10. Ceza Dairesi 2023/15758 E., 2024/18787 K. – Kararın Özeti
🔷 Konusu:
Rızaya dayalı olarak yapılan cep telefonu incelemesi sonucu elde edilen WhatsApp mesajlarının, CMK 134 kapsamında hâkim kararı veya savcının yazılı emri olmaksızın elde edilmesinin hukuka aykırı delil niteliğinde olup hükme esas alınamayacağı değerlendirilmiştir.
⚖️ Yargıtay’ın Tespitleri
✅ 1. CMK 134 Açısından Değerlendirme:
- 5271 sayılı CMK’nın 134. maddesi kapsamında:
- Dijital verilerin incelenmesi için ya hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emri gerekir.
- Bu prosedür şüphelinin rızasıyla bile geçersiz kılınamaz.
- Özellikle WhatsApp içerikleri gibi özel iletişim verileri, sıkı koruma altındadır.
“Şüphelinin rızasıyla da olsa cep telefonundaki WhatsApp mesaj içeriklerinin hâkim kararı veya savcı emri olmaksızın kolluk tarafından incelenmesi hukuka aykırıdır.”
✅ 2. Rıza Delilin Hukuka Uygunluğunu Sağlamaz:
- Rıza olsa dahi; CMK m. 134 kapsamında gerekli karar ya da yazılı emir alınmadan yapılan inceleme geçerli değildir.
- Rıza, kanuni usul yerine geçmez.
✅ 3. Elde Edilen Tutanağın Delil Niteliği:
- Sanığın telefonundan elde edilen ve WhatsApp mesajlarına dayanan “ön inceleme tutanağı”, usule aykırı şekilde düzenlendiği için hukuka aykırı delildir.
- Bu delilin üzerine kurulan mahkûmiyet kararı bozulmuştur.
🧾 Kararın Somut Uygulamadaki Önemi
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| İncelenen cihaz | Şüpheliye ait cep telefonu |
| İçerik | WhatsApp mesajları |
| İşlem yapan makam | Kolluk (polis) |
| Şüphelinin rızası | ✅ Vardı |
| Savcı emri / hâkim kararı | ❌ Yoktu |
| Sonuç | Delil hukuka aykırı, mahkumiyet bozularak beraat verilmesi gerekti |
📌 Yargıtay’ın Uygulama Ölçütleri:
| Ölçüt | Gerekli mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Hâkim kararı | ✅ | CMK 134 gereği zorunlu |
| Savcı yazılı emri (acil hâl) | ✅ | Yalnızca acil hâllerde, sonradan hâkim onayına sunulmalı |
| Şüpheli rızası | ❌ | Rıza tek başına yeterli değil, usul eksikliğini gidermez |
| Tutanağın delil niteliği | ❌ | Usulsüz elde edilmişse hukuka aykırıdır, yok hükmündedir |
📚 Kararın Diğer Boyutları:
- Tutanak mümzileri tanık sıfatıyla dinlenmemiştir, bu da delil vasfını zayıflatmaktadır.
- Tanık olarak dinlenseler bile; beyanları olaya görgüye dayalı değil, yorum veya varsayım niteliğindedir.
- Üzerinde uyuşturucu madde bulunmayan ve diğer şüphelinin sadece “önceden aldı” yönündeki beyanıyla sanığın mahkûm edilmesi hukuka ve şüpheden sanık yararlanır ilkesine aykırıdır.
⚖️ SONUÇ
Yargıtay 10. Ceza Dairesi açık şekilde belirtmektedir:
✅ CMK 134 olmaksızın yapılan dijital incelemeler, şüphelinin rızası olsa dahi HUKUKA AYKIRI DELİL niteliğindedir.
- Böyle bir durumda:
- Hükme esas alınamaz.
- Mahkûmiyet kararı bu delile dayanmışsa bozulması gerekir.
- Somut olayda beraat kararı verilmesi gerekirken mahkumiyet verilmesi bozma sebebi yapılmıştır.
🧩 İstinaf / Temyiz Sürecinde Kullanılabilecek Kalıp Cümleler
İlgili karar, uygulamada savunma veya itiraz dilekçelerinde şu şekilde kullanılabilir:
“Sanığın dijital cihazındaki veriler CMK 134. maddeye uygun olarak elde edilmemiş, sadece kolluk tarafından rızaya dayalı inceleme yapılmış olup, Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2023/15758 E., 2024/18787 K. sayılı kararına göre bu şekilde elde edilen veriler hukuka aykırı delil olup hükme esas alınamaz.”
CMK 134 ve Rıza ile Yapılan Telefon İncelemesi – Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2024/1821 E., 2024/4126 K.
🔍 Kararın Özeti:
- Sanığın telefonunda Cumhuriyet savcısının talimatıyla yapılan inceleme sonucu elde edilen verilerin hukuka aykırı olduğu iddia edilmiştir.
- Yargıtay, telefon sahibinin rızası bulunsa bile, CMK 134’e uygun hâkim kararı veya savcının yazılı emri olmaksızın yapılan dijital incelemenin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
“Sanığın rızası bulunsa dahi kolluk görevlileri tarafından şüphelilerin telefonlarının incelenip, telefon içeriğindeki mesaj ve benzeri bilgilerin kayıt altına alınamayacağı…”
⚠️ Ancak…
Yargıtay 8. CD, telefon incelemesiyle elde edilen delilin hukuka aykırı olduğunu kabul etmekle birlikte, diğer delillerin yeterli olduğunu belirterek hükmü bozmamıştır.
✅ Delil Değerlendirmesi:
- Hukuka aykırı delil: Telefon yazışmaları
- Hükme esas alınan yeterli diğer deliller:
- Tanık beyanları
- Tespit tutanakları
- Kriminal raporlar
⚖️ Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2022/430 E., 2022/656 K. – CMK 134’ün Kapsamı
🔍 Kararın Temel İlkeleri:
- Şüphelinin Kullandığı Cihaz Yeterlidir:
- Cihazın mülkiyeti değil, fiili kullanımı önemlidir.
- Kiralanmış, ödünç alınmış ya da ortak kullanımda olan cihazda da CMK 134 uygulanabilir.
- 134 ≠ 135 Ayrımı:
- CMK 134: Geçmişe yönelik dijital izlerin elde edilmesi (bilgisayarda saklı veriler, mesaj kayıtları)
- CMK 135: Geleceğe yönelik iletişimin denetlenmesi (dinleme, izleme)
- Elektronik Veriye Ulaşmak Esastır:
- Her türlü e-posta, belge, mesaj, sisteme kayıtlı ise CMK 134 kapsamında incelenebilir.
- Kullanıcı Eylemiyle Bilgisayara Kaydedilen Veriler:
- Kullanıcının e-postayı indirerek bilgisayara veya taşınabilir belleğe kaydetmesi, CMK 135 değil, CMK 134 kapsamında işlem yapılmasını gerektirir.
🧾 Hukuki İlkeler – Özet Tabloda
| Konu | Açıklama | Kaynak Karar |
|---|---|---|
| 📱 Telefon sahibinin rızası | Rıza, CMK 134 gereğini ortadan kaldırmaz; savcı emri veya hâkim kararı yoksa delil hukuka aykırıdır | Yarg. 8. CD 2024/1821 |
| 🧑💻 Cihazın şüpheliye ait olması şart mı? | Hayır, kullanıyor olması yeterlidir | CGK 2022/656 |
| 🧾 İnceleme yetkisi kimdedir? | Hâkim kararı veya acil hâllerde savcı yazılı emri gerekir | CMK 134 |
| 💬 WhatsApp mesajları | Geçmişe yönelik olduğundan CMK 134, CMK 135 uygulanamaz | CGK 2022/656 |
| 🔎 İnceleme kapsamı | Bilgisayardaki/veri cihazındaki tüm elektronik veriler | CGK 2022/656 |
⚠️ Sonuçlar ve Savunma Stratejisi Açısından Önemli Notlar:
- Rızaya dayalı inceleme tek başına hukuki meşruiyet sağlamaz.
- Kollukça yapılan delil toplama, savcı emri veya hâkim kararıyla desteklenmemişse, CMK 206/2-a gereği “hukuka aykırı delil” olarak reddedilmelidir.
- Hukuka aykırı elde edilen dijital deliller, tek başına mahkumiyet için kullanılamaz. Ancak Yargıtay, başka deliller varsa bozma yoluna gitmeyebilir.
📌 Uygulamada Kullanılabilecek Hazır İfade
“Sanığın cep telefonundaki dijital verilere ilişkin yapılan inceleme, CMK 134 kapsamında savcı yazılı emri veya hâkim kararı olmadan gerçekleştirildiğinden, bu işlem sonucunda elde edilen veriler hukuka aykırıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2024/1821 E., 2024/4126 K. sayılı kararı uyarınca, şüphelinin rızası bu eksikliği gidermediğinden, söz konusu verilerin hükme esas alınması mümkün değildir.”
📚 Sonuç
📌 CMK 134, dijital delil elde etme süreçleri bakımından sıkı usul kuralları içerir.
📌 Şüphelinin rızası, bu usulü geçersiz kılamaz.
📌 Delil hukuka aykırı ise ve tek başına hükmün dayanağını oluşturuyorsa beraat gerektirir.
📌 Diğer deliller varsa, ihlal tespiti yapılmakla birlikte hüküm bozulmayabilir.
YARGITAY 10. CEZA DAİRESİ – 2020/12500 E., 2021/12899 K.
🔍 Özet:
- Akıllı cep telefonları, bilgisayar işlevi gören cihazlar olarak kabul edilmiştir.
- Dolayısıyla, bu cihazlara yapılacak her türlü arama, inceleme ve kopyalama işlemi için mutlaka CMK 134 gereğince hâkim kararı veya savcı yazılı emri gereklidir.
- Şüphelinin rızası bulunsa dahi, kolluk görevlilerinin telefon üzerinde yaptığı doğrudan inceleme hukuka aykırıdır.
- Kolluk, CMK m. 161 gereği sadece acil tedbir alabilir; ancak esas işlem savcı talimatıyla yapılmalıdır.
- Kolluğun sanık adına mesaj attırması ve delil elde etmesi CMK 217/2’ye de aykırıdır (hukuka aykırı deliller hükme esas alınamaz).
✅ Sonuç:
- Sanığın mahkûmiyetinde esas alınan telefon mesajları ve tanık beyanları hukuka aykırı biçimde elde edilmiştir.
- Bozma kararı verilmiştir.
📌 YARGITAY 17. CEZA DAİRESİ – 2015/27517 E., 2017/1716 K.
🔍 Özet:
- Kolluk, hakim kararı olmadan şüphelinin telefonunu incelemiş; şüphelinin cep telefonunda bulunan bir fotoğraf delil olarak dosyaya alınmıştır.
- Ancak cep telefonunun “bilgisayar” niteliğinde olması nedeniyle, CMK 134’e göre hakim kararı alınmadan yapılan bu işlem hukuka aykırıdır.
✅ Sonuç:
- Telefon inceleme işlemi hukuka aykırı olduğu için bu veriye delil niteliği tanınamaz.
- Telefon verisi yasal kabul edilse bile, sanığın mahkumiyetine yeterli kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından beraat kararı verilmesi gerekirken mahkumiyet kararı verilmesi bozma nedeni yapılmıştır.
⚖️ İÇTİHATLARLA OLUŞAN HUKUKİ İLKELER – TABLO
| Kriter | Açıklama | Karar No |
|---|---|---|
| Akıllı telefon = bilgisayar | Otomatik veri işleme özelliği taşıdığı için CMK 134 kapsamında değerlendirilir | 10. CD 2021/12899 |
| Tuşlu telefon = sadece iletişim aracı | CMK 135 kapsamında değerlendirilir | 10. CD 2021/12899 |
| Rıza yeterli mi? | ❌ Hayır. Rıza, CMK 134 kararının yerini tutamaz | 10. CD ve 17. CD kararları |
| Kolluk doğrudan inceleme yapabilir mi? | ❌ Hayır. Savcıyı bilgilendirip talimat almalıdır | 10. CD 2021/12899 |
| Usule aykırı delil hükme esas olur mu? | ❌ CMK 217/2 gereği hükme esas alınamaz | Her iki karar |
🧾 DİLEKÇELERDE VE SAVUNMALARDA KULLANILABİLECEK HAZIR CÜMLE
“Sanığın akıllı cep telefonunda CMK 134’e aykırı olarak, hâkim kararı veya savcı emri bulunmaksızın yapılan inceleme sonucu elde edilen mesaj içerikleri, Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2020/12500 E., 2021/12899 K. ve Yargıtay 17. Ceza Dairesi’nin 2015/27517 E., 2017/1716 K. sayılı kararlarına göre hukuka aykırı delil niteliğindedir. Bu delillere dayanılarak verilen mahkûmiyet kararı, CMK 217/2. maddeye açıkça aykırıdır.”
📚 SONUÇ
🔹 Akıllı telefonlar bilgisayar gibi değerlendirilir, CMK 134 uygulanır.
🔹 Tuşlu telefonlar için CMK 135 yeterlidir.
🔹 Şüphelinin rızası, hâkim kararı şartını ortadan kaldırmaz.
🔹 Kolluğun doğrudan telefon incelemesi ve müdahalesi hukuka aykırıdır.
🔹 Bu yolla elde edilen veriler, CMK 217/2’ye göre yok hükmündedir.