METAMFETAMİN SUÇLARI, CEZALARI VE KİŞİSEL KULLANIM SINIRI

Metamfetamin; merkezî sinir sistemi üzerinde güçlü uyarıcı etki meydana getiren, bağımlılık potansiyeli yüksek, sentetik nitelikte bir uyuşturucu veya uyarıcı maddedir. Uygulamada çoğunlukla “met”, “meth”, “kristal”, “buz” veya “ice” gibi isimlerle anılmaktadır.

Metamfetaminin kullanılması, kullanmak amacıyla satın alınması veya bulundurulması ile satılması, başkasına verilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi ya da ticari amaçla bulundurulması Türk Ceza Kanunu’nda birbirinden farklı suçlar olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle metamfetaminin ele geçirildiği her olayda öncelikle şu ayrımın yapılması gerekir:

• Maddenin kişisel kullanım amacıyla mı bulundurulduğu,
• Yoksa satış, devir veya ticaret amacıyla mı elde tutulduğu.

Bu ayrım, uygulanacak kanun maddesini ve karşılaşılabilecek cezanın ağırlığını doğrudan değiştirmektedir. Kişisel kullanım amacı TCK m.191 kapsamında değerlendirilirken, ticari amaç tespit edilmesi hâlinde TCK m.188 kapsamında çok daha ağır yaptırımlar gündeme gelmektedir.

Metamfetamin Nedir?

Metamfetamin, amfetamin grubunda yer alan sentetik bir merkezî sinir sistemi uyarıcısıdır. Beyindeki dopamin, noradrenalin ve serotonin sistemleri üzerinde etkili olarak kişide geçici süreyle uyanıklık, enerji artışı, dikkat yoğunlaşması ve öfori meydana getirebilir.

Bununla birlikte metamfetamin kullanımı; bağımlılık, davranış bozuklukları, kaygı, saldırganlık, paranoya, uyku bozuklukları, kalp ve damar sistemi sorunları ile bilişsel işlevlerde bozulma gibi ciddi sonuçlara yol açabilmektedir.

Metamfetamin yasa dışı piyasada;

• Kristal,
• Toz,
• Tablet,
• Kapsül,
• Sıvı

gibi farklı biçimlerde bulunabilir.

Üretiminde efedrin ve psödoefedrin gibi çeşitli öncül kimyasallar kullanılabilmektedir. Ancak metamfetaminin “temel maddesinin kokain olduğu” yönündeki açıklamalar bilimsel ve hukuki açıdan doğru değildir. Metamfetamin, kimyasal olarak amfetamin türevi bir maddedir.

Metamfetamin Kullanma Suçu ve Cezası

Metamfetamin kullanılması veya kullanmak amacıyla satın alınması, kabul edilmesi ya da bulundurulması, Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenmiştir.

TCK m.191/1 uyarınca;

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Dolayısıyla aşağıdaki hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması bakımından yeterlidir:

• Metamfetamin kullanmak,
• Kullanmak amacıyla metamfetamin satın almak,
• Kullanmak amacıyla metamfetamin kabul etmek,
• Kullanmak amacıyla metamfetamin bulundurmak.

Suçun oluşması için metamfetaminin mutlaka kullanılmış olması gerekmez. Kişinin maddeyi kişisel kullanım amacıyla satın alması, teslim alması veya üzerinde, aracında ya da konutunda bulundurması da suç kapsamında değerlendirilebilir.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

TCK m.191 kapsamında yürütülen soruşturmalarda, kanunda belirtilen şartların bulunması hâlinde şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmesi gündeme gelebilir.

Bu süreçte kişi denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulabilir ve ihtiyaç bulunması hâlinde tedavi yükümlülüğü uygulanabilir. Şüphelinin erteleme süresi içerisinde kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranması, sürecin sonucu bakımından önemlidir.

Erteleme süresi içinde kişinin;

• Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavi gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
• Yeniden kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmesi veya bulundurması,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde kamu davası açılması söz konusu olabilir.

Somut olayda daha önce verilmiş bir kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı, denetimli serbestlik dosyası veya ihlal kaydı bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Okul, Yurt, Hastane ve Benzeri Yerlere Yakın Alanda Kullanma veya Bulundurma

Kullanmak amacıyla metamfetamin satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma fiilinin belirli yerlere yakın alanlarda gerçekleştirilmesi, cezanın artırılmasına neden olabilir.

Fiilin;

• Okul,
• Yurt,
• Hastane,
• Kışla,
• İbadethane,

gibi tedavi, eğitim, askerî veya sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesislerde ya da bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içerisindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için yalnızca kuş uçuşu mesafe belirlenmesi yeterli olmayabilir. Olay yerinin niteliği, ilgili bina veya tesisin sınırları, fiilin işlendiği yerin umumi ya da umuma açık olup olmadığı ve iki yüz metrelik mesafenin nasıl hesaplandığı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Metamfetamin Satma ve Ticaretini Yapma Suçu

Metamfetaminin ticari amaçla satılması veya bulundurulması, TCK m.188 kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu oluşturur.

TCK m.188/3 kapsamında aşağıdaki fiiller cezalandırılmaktadır:

• Satmak,
• Satışa arz etmek,
• Başkasına vermek,
• Sevk etmek,
• Nakletmek,
• Depolamak,
• Ticari amaçla satın almak,
• Ticari amaçla kabul etmek,
• Ticari amaçla bulundurmak.

Bu fiillerden birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterlidir. Failin mutlaka satıştan para kazanmış olması veya satış işlemini tamamlamış bulunması gerekmez.

Örneğin metamfetaminin satışa hazır hâlde paketlenmesi, müşteri aranması, satış konusunda anlaşılması, maddenin başkasına bedelsiz olarak verilmesi veya ticari amaçla bir yerden başka bir yere taşınması da şartları oluştuğunda TCK m.188 kapsamında değerlendirilebilir.

Metamfetamin Satmanın Cezası

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ülke içerisinde ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak satan, satışa arz eden, başkasına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında;

• On yıldan az olmamak üzere hapis cezasına,
• Bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasına

hükmedilir.

Buradaki on yıllık süre cezanın alt sınırıdır. Mahkeme, somut olayın özelliklerine, suçun işleniş biçimine, ele geçirilen maddenin miktarına, failin kastının yoğunluğuna ve diğer takdiri ölçütlere göre temel cezayı on yılın üzerinde belirleyebilir.

Metamfetamin Nedeniyle Cezanın Yarı Oranında Artırılması

Türk Ceza Kanunu’nda bazı uyuşturucu veya uyarıcı madde türleri bakımından özel bir ceza artırımı öngörülmüştür.

Metamfetamin, amfetamin türevi bir madde olduğundan, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda TCK m.188/4-a kapsamında cezanın yarı oranında artırılması gündeme gelir.

Bu nedenle metamfetamin ticareti suçunda mahkemece öncelikle temel ceza belirlenir, ardından maddenin amfetamin türevi olması nedeniyle belirlenen ceza yarı oranında artırılır.

Örneğin temel hapis cezası on iki yıl olarak belirlenmişse, yalnızca madde türüne ilişkin yarı oranındaki artırım sonucunda hapis cezası on sekiz yıla çıkabilir. Ancak nihai ceza hesabında olayda bulunan diğer artırma ve indirim nedenleri de ayrıca uygulanır.

Metamfetaminin üretiminde kullanılabilen efedrin veya psödoefedrinin bulunması, bu artırımın tek başına gerekçesi değildir. Artırımın hukuki sebebi, metamfetaminin kanunda belirtilen amfetamin ve türevleri kapsamında değerlendirilmesidir.

Çocuğa Metamfetamin Satılması veya Verilmesi

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çocuğa satılması ya da verilmesi, kanunda daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.

TCK m.188/3 gereğince uyuşturucu veya uyarıcı maddenin verildiği veya satıldığı kişinin çocuk olması hâlinde, verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

Buradaki çocuk kavramı, fiil tarihinde on sekiz yaşını tamamlamamış kişiyi ifade eder.

Maddenin çocuğa bedelsiz olarak verilmiş olması da fiili suç olmaktan çıkarmaz. Uyuşturucu ticareti suçunun oluşabilmesi için mutlaka para karşılığı satış yapılması şart değildir. Başkasına kullanması için karşılıksız uyuşturucu verilmesi de TCK m.188 kapsamında değerlendirilebilir.

Okul, Yurt ve Benzeri Yerlere Yakın Alanda Metamfetamin Ticareti

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunun;

• Okul,
• Yurt,
• Hastane,
• Kışla,
• İbadethane,

gibi tedavi, eğitim, askerî veya sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesislerde ya da bunların belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içerisindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Metamfetaminin aynı zamanda amfetamin türevi olması nedeniyle, somut olayda hem madde türünden hem de suç yerinden kaynaklanan nitelikli hâllerin birlikte uygulanması gündeme gelebilir.

Bu nedenle olay yeri tespit tutanağı, kroki, koordinat bilgileri, keşif, bilirkişi incelemesi ve ilgili kurumların sınırlarını gösteren belgeler önem taşır.

Suçun Üç veya Daha Fazla Kişiyle ya da Örgüt Faaliyeti Kapsamında İşlenmesi

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Suçun, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise verilecek ceza bir kat artırılır.

Üç veya daha fazla kişinin aynı dosyada sanık olması, bu artırımın otomatik olarak uygulanması için yeterli değildir. Sanıkların suçun icrası üzerinde ortak hâkimiyet kurarak birlikte hareket edip etmedikleri, aralarında iştirak iradesi bulunup bulunmadığı ve her bir sanığın eyleme ne şekilde katıldığı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Metamfetamin Bakımından Kişisel Kullanım Sınırı Kaç Gramdır?

Türk Ceza Kanunu’nda metamfetamin bakımından belirlenmiş kesin ve değişmez bir kişisel kullanım gramajı bulunmamaktadır.

Bu nedenle “10 gramın altı her durumda kullanma, 10 gramın üzeri her durumda ticaret suçudur” şeklinde mutlak bir hukuki kuraldan söz edilemez.

Uygulamada ele geçirilen maddenin net miktarı önemli bir belirti olmakla birlikte, kullanım amacı ile ticari amaç arasındaki ayrım yalnızca gramaj üzerinden yapılamaz.

Bir kişinin üzerinde bir gram metamfetamin bulunması, başka delillerin varlığı hâlinde uyuşturucu ticareti suçuna konu olabilir. Buna karşılık daha yüksek miktarda madde ele geçirilmiş olması da tek başına kesin olarak ticaret suçunun işlendiğini göstermeyebilir.

Değerlendirme, her olayın kendine özgü şartları dikkate alınarak yapılmalıdır.

Net Miktar Esas Alınmalıdır

Uyuşturucu maddelerde kişisel kullanım değerlendirmesi yapılırken ambalajla birlikte ölçülen brüt ağırlık değil, maddenin ambalajdan ayrıştırılmış net miktarı esas alınmalıdır.

Ayrıca ele geçirilen maddenin gerçekten metamfetamin içerip içermediği, içeriyorsa hangi oranda etken madde taşıdığı Adli Tıp Kurumu, kriminal laboratuvar veya uzmanlık raporlarıyla belirlenmelidir.

Ele geçirilen maddenin türü ve net miktarı kesin biçimde tespit edilmeden yalnızca kolluk değerlendirmesine dayanılarak suç vasfı belirlenmemelidir.

Kişisel Kullanım Miktarı Nasıl Belirlenir?

Kişisel kullanım miktarı değerlendirilirken kişinin soyut beyanı veya yalnızca ele geçirilen gramajla yetinilmemelidir.

Somut olayda özellikle şu hususlar araştırılmalıdır:

• Şüpheli veya sanığın düzenli metamfetamin kullanıcısı olup olmadığı,
• Kullanım sıklığı,
• Günlük veya haftalık tüketim miktarı,
• Maddenin ne kadar süre içerisinde tüketilmek üzere alındığı,
• Kişinin fiziksel yapısı ve kullanım geçmişi,
• Toksikoloji sonuçları,
• Kan veya idrar örneklerinde uyuşturucu madde tespit edilip edilmediği,
• Daha önce uyuşturucu kullanımı nedeniyle hakkında işlem yapılıp yapılmadığı,
• Maddenin net miktarı ve etken madde oranı,
• Şüpheli veya sanığın ekonomik durumu,
• Maddeyi hangi bedelle ve ne şekilde temin ettiği,
• Beyanlarının kendi içerisinde ve dosya kapsamıyla tutarlı olup olmadığı,
• Maddenin ele geçirildiği yer ve muhafaza biçimi,
• Maddenin tek paket mi yoksa çok sayıda paket hâlinde mi bulunduğu.

Ele geçirilen miktarın kişisel kullanım kapsamında kalıp kalmadığının teknik bilgi gerektirmesi hâlinde uzman bilirkişiden veya ilgili uzman kurumlardan rapor alınması gerekir.

Yargıtay uygulamasında da kişisel kullanım amacı ile ticari amaç arasındaki ayrımın somut olayın bütün özellikleri gözetilerek yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

Metamfetamin Kullanma Suçu ile Ticaret Suçu Nasıl Ayırt Edilir?

Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu ile uyuşturucu madde ticareti suçunun ayrımında belirleyici unsur failin amacıdır.

Ancak kişinin amacı doğrudan gözlemlenemeyeceğinden; bu amaç olayın gerçekleşme biçimi, maddi deliller, iletişim kayıtları ve failin davranışları üzerinden belirlenir.

Mahkeme, delilleri bir bütün hâlinde değerlendirerek maddenin kişisel ihtiyaç için mi yoksa başkasına satılmak veya verilmek amacıyla mı bulundurulduğuna karar verir.

1. Maddenin Paketlenme Biçimi

Metamfetaminin birbirine yakın miktarlarda çok sayıda küçük paket hâlinde bulunması ticaret amacı yönünden belirti kabul edilebilir.

Buna karşılık maddenin tek parça veya tek paket hâlinde bulunması, kişisel kullanım savunmasını destekleyebilir. Ancak paket sayısı tek başına kesin delil değildir.

Paketlerin;

• Sayısı,
• Gramajları,
• Birbirine yakın ağırlıklarda olup olmadığı,
• Satışa hazır hâlde bulunup bulunmadığı,
• Paketleme malzemelerinin ele geçirilip geçirilmediği

birlikte incelenmelidir.

2. Hassas Terazi Bulunması

Şüpheli veya sanığın üzerinde, aracında, iş yerinde ya da konutunda uyuşturucu maddeyle birlikte hassas terazi bulunması, ticaret amacı bakımından önemli bir belirti olabilir.

Bununla birlikte terazinin gerçekten uyuşturucu madde tartımında kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalıdır. Terazi üzerinde uyuşturucu kalıntısı bulunup bulunmadığına ilişkin kriminal inceleme yaptırılması gerekir.

Hassas terazinin varlığı tek başına mahkûmiyet için yeterli görülmemeli; diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

3. Nakit Para ve Para Hareketleri

Özellikle küçük kupürler hâlinde yüksek miktarda nakit para bulunması, uyuşturucu satışından elde edilen kazanç iddiasını gündeme getirebilir.

Banka hesap hareketleri, para transferleri ve kişinin geliriyle açıklanamayan para girişleri de incelenebilir. Ancak bulunan paranın uyuşturucu ticaretinden elde edildiği somut delillerle ilişkilendirilmelidir.

4. Telefon ve Mesajlaşma Kayıtları

Telefon görüşmeleri, kısa mesajlar, WhatsApp ve benzeri iletişim uygulamalarındaki yazışmalar, uyuşturucu ticareti iddiasının değerlendirilmesinde önemli olabilir.

Özellikle;

• Fiyat konuşmaları,
• Miktar belirten mesajlar,
• Teslim yeri ve zamanı konusunda yazışmalar,
• Sürekli aynı kişilerle yapılan şüpheli görüşmeler,
• Uyuşturucu ticaretinde kullanıldığı iddia edilen şifreli ifadeler

incelenebilir.

Ancak mesajların içeriği bağlamından koparılmamalı, uyuşturucu ticaretine ilişkin olduğu açıkça ortaya konulmalı ve dijital delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilip edilmediği denetlenmelidir.

5. Kolluk Takibi ve Fizikî İzleme

Şüpheli veya sanığın bir süredir teknik ya da fizikî takibe alınmış olması, eve veya araca çok sayıda kişinin kısa süreli girip çıkması, uyuşturucu alışverişine benzeyen davranışların gözlemlenmesi ve alıcı olduğu iddia edilen kişilerle temas kurulması ticaret suçuna ilişkin delil olarak değerlendirilebilir.

Ancak kolluk görevlilerinin soyut kanaatleri yeterli değildir. Gözlemlerin tarih, saat, yer ve olay akışı belirtilerek tutanağa bağlanması gerekir.

6. İhbarın Niteliği

Uyuşturucu ticareti yapıldığına ilişkin ihbar bulunması hâlinde ihbarın;

• Somut bilgi içerip içermediği,
• İhbarcının olayı hangi kaynaktan bildiği,
• İhbarın başka delillerle desteklenip desteklenmediği,
• Arama veya yakalama işleminin hukuki dayanağını oluşturup oluşturmadığı

incelenmelidir.

Kaynağı belirsiz ve başka hiçbir delille doğrulanmayan soyut ihbar, tek başına uyuşturucu ticareti suçundan mahkûmiyet için yeterli kabul edilmemelidir.

7. Tanık ve Alıcı Beyanları

Şüpheliden metamfetamin satın aldığını veya teslim aldığını söyleyen kişilerin beyanları önem taşıyabilir.

Bununla birlikte tanık veya diğer sanık beyanlarının;

• Tutarlı olup olmadığı,
• Aşamalar içerisinde değişip değişmediği,
• Maddi delillerle desteklenip desteklenmediği,
• Beyanda bulunan kişinin ceza almaktan kurtulmak veya sorumluluğu başkasına yüklemek gibi bir menfaatinin bulunup bulunmadığı

araştırılmalıdır.

8. Maddenin Ele Geçirildiği Yer

Metamfetaminin kişinin üzerinde, konutunda, aracında, iş yerinde veya başkasına ait bir yerde bulunması farklı değerlendirmelere yol açabilir.

Maddenin ortak kullanılan bir alanda ele geçirilmesi hâlinde uyuşturucu üzerindeki fiilî hâkimiyetin kime ait olduğu belirlenmelidir. Aynı konutta yaşayan herkesin uyuşturucudan otomatik olarak sorumlu tutulması mümkün değildir.

Maddenin saklanma biçimi, kolay erişilebilir olup olmadığı ve sanığın bulunduğu yerle bağlantısı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

9. Kullanım Aparatlarının Bulunması

Uyuşturucu kullanmaya yarayan aparatların, pipoların veya benzeri malzemelerin bulunması kişisel kullanım savunmasını destekleyebilir.

Ancak kullanım aparatlarının bulunması, ticaret suçunun kesin olarak oluşmadığı anlamına gelmez. Kişinin hem kullanıcı hem de satıcı olması mümkündür. Bu nedenle bütün deliller birlikte değerlendirilmelidir.

10. Şüphelinin Beyanları

Şüpheli veya sanığın metamfetamin kullanıcısı olduğunu söylemesi tek başına suçun TCK m.191 kapsamında değerlendirilmesini gerektirmez.

Beyanların;

• Ele geçirilen miktarla,
• Toksikoloji sonuçlarıyla,
• Temin biçimiyle,
• Kullanım sıklığıyla,
• Ekonomik durumuyla,
• Telefon kayıtlarıyla,
• Dosyadaki diğer delillerle

uyumlu olup olmadığı incelenmelidir.

Beyanların çelişkili olması aleyhe değerlendirilebilirse de sanığın susma hakkını kullanması veya kendisini savunması tek başına suçluluk delili olarak kabul edilemez.

Bir Gram Metamfetaminle Ticaret Suçundan Ceza Verilebilir mi?

Uyuşturucu ticareti suçunun oluşması bakımından kanunda belirlenmiş asgari bir gramaj bulunmamaktadır.

Bu nedenle çok düşük miktarda metamfetamin ele geçirilmiş olsa dahi maddenin başkasına satıldığı, satışa arz edildiği veya verildiği hukuka uygun ve kesin delillerle ispatlanırsa TCK m.188 kapsamında cezalandırma yapılabilir.

Örneğin bir kişinin bir gram metamfetamini başka bir kişiye satarken yakalanması hâlinde, miktarın az olması eylemi kullanmak için bulundurma suçuna dönüştürmez.

Buna karşılık yalnızca kişinin üzerinde madde bulunması ve ticari amacı gösteren başka bir delil olmaması hâlinde, miktar ve diğer koşullar birlikte değerlendirilerek kişisel kullanım ihtimali üzerinde durulmalıdır.

Metamfetaminin Başkasına Bedelsiz Verilmesi

Uyuşturucu ticareti suçunun oluşması için maddenin mutlaka para karşılığında satılması gerekmez.

Metamfetaminin arkadaşına, tanıdığına veya başka bir kişiye bedelsiz olarak verilmesi de “başkasına verme” fiili kapsamında TCK m.188/3 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu oluşturabilir.

Birlikte kullanım amacıyla maddenin paylaşılması konusunda ise olayın özellikleri, müşterek kullanım iradesi, maddenin kim tarafından temin edildiği ve zilyetliğin başka bir kişiye devredilip devredilmediği ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

Arama, El Koyma ve Dijital İncelemenin Hukuka Uygunluğu

Metamfetamin dosyalarında yalnızca ele geçirilen maddenin miktarı ve suç vasfı değil, delillerin elde edilme yöntemi de incelenmelidir.

Özellikle;

• Üst aramasının hukuki dayanağı,
• Araç arama kararı,
• Konut veya iş yeri arama kararı,
• Gecikmesinde sakınca bulunan hâl şartlarının oluşup oluşmadığı,
• Arama işleminde hazır bulunması gereken kişilerin bulunup bulunmadığı,
• El koyma işleminin usulüne uygun şekilde onaylanıp onaylanmadığı,
• Telefon incelemesine ilişkin hâkim veya savcılık kararının bulunup bulunmadığı,
• Dijital materyallerin imajının alınıp alınmadığı,
• Kriminal inceleme sürecindeki muhafaza ve teslim zinciri

araştırılmalıdır.

Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Bu nedenle arama, el koyma, telefon incelemesi ve numune alma işlemlerinin Ceza Muhakemesi Kanunu’na uygunluğu dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Kriminal Rapor ve Numune Güvenliği

Ele geçirilen maddenin metamfetamin olduğunun uzman laboratuvar incelemesiyle belirlenmesi gerekir.

Kriminal raporda;

• Maddenin türü,
• Net miktarı,
• Numune miktarı,
• Etken madde tespiti,
• İnceleme yöntemi

açıkça gösterilmelidir.

Maddenin olay yerinde ele geçirilmesinden laboratuvara teslimine kadar geçen süreçte muhafaza zincirinin korunması gerekir. Paketlerin numaralandırılması, mühürlenmesi, teslim tutanakları ve laboratuvar kabul kayıtları arasında uyumsuzluk bulunması hâlinde delilin güvenilirliği tartışılabilir.

Metamfetamin Dosyalarında Mahkemece Yapılması Gereken Araştırmalar

Mahkeme, suçun kullanmak için bulundurma mı yoksa ticaret amacıyla bulundurma mı olduğunu belirlerken eksiksiz araştırma yapmalıdır.

Bu kapsamda;

1. Ele geçirilen maddenin net miktarı ve türü kesin olarak belirlenmeli,
2. Kriminal uzmanlık raporu alınmalı,
3. Maddenin paketlenme biçimi incelenmeli,
4. Hassas terazi ve ambalaj malzemeleri üzerinde kalıntı araştırması yapılmalı,
5. Sanığın kan ve idrar örnekleri ile kullanım geçmişi değerlendirilmelidir,
6. Telefon ve dijital materyal incelemelerinin hukuka uygunluğu denetlenmeli,
7. Mesaj içerikleri bütün hâlinde değerlendirilmelidir,
8. İhbar ve kolluk tutanakları somutlaştırılmalı,
9. Tanık veya alıcı beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli,
10. Arama ve el koyma işlemlerinin usulüne uygunluğu araştırılmalı,
11. Kişisel kullanım miktarı konusunda tereddüt bulunuyorsa uzman raporu alınmalı,
12. Sanığın ekonomik ve sosyal durumu ile ele geçirilen para arasındaki bağlantı incelenmelidir.

Eksik araştırma veya yalnızca varsayıma dayalı değerlendirmeyle uyuşturucu ticareti suçundan mahkûmiyet kurulması, şüpheden sanık yararlanır ilkesiyle bağdaşmaz.

Metamfetamin Dosyalarında Savunma Bakımından İncelenmesi Gerekenler

Savunma hazırlanırken yalnızca ele geçirilen uyuşturucunun miktarına odaklanılmamalıdır.

Dosyada özellikle şu konular kontrol edilmelidir:

• Yakalama işleminin hukuki sebebi,
• Arama kararı veya yazılı arama emri,
• Arama tutanağındaki imza ve şekil şartları,
• Uyuşturucunun bulunduğu yer,
• Uyuşturucu üzerindeki fiilî hâkimiyet,
• Maddenin net ve brüt ağırlığı,
• Kriminal raporun içeriği,
• Paket sayısı ve paketlerin gramajları,
• Parmak izi veya biyolojik iz incelemesi,
• Terazi üzerindeki uyuşturucu kalıntıları,
• Sanığın toksikoloji sonuçları,
• Telefon inceleme kararının kapsamı,
• Mesajların tarihleri ve bütünlüğü,
• Tanıkların veya diğer sanıkların menfaat ilişkisi,
• Kolluk tutanakları arasındaki çelişkiler,
• Kamera görüntüleri,
• Banka ve para transfer kayıtları,
• Sanığın uyuşturucu kullanım geçmişi,
• Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma şartları.

Her delilin hem maddi gerçeği gösterme gücü hem de hukuka uygun elde edilip edilmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Etkin Pişmanlık Hükümleri

Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında, şartları bulunması hâlinde TCK m.192’de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Failin suç resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu maddenin saklandığı veya üretildiği yerleri yetkili makamlara bildirmesi ve verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını ya da uyuşturucu maddenin ele geçirilmesini sağlaması hâlinde cezasızlık gündeme gelebilir.

Suçun haber alınmasından sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında ise yardımın niteliğine göre cezada indirim yapılabilir.

Bununla birlikte etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için verilen bilginin soyut, genel veya zaten bilinen bilgilerden ibaret olmaması; soruşturma makamlarına somut ve faydalı bir katkı sağlaması gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kullanmak için metamfetamin satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçunda görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.

Metamfetamin ticareti suçunda ise öngörülen cezanın ağırlığı nedeniyle görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.

Yetkili mahkeme genel olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Sevk, nakletme veya farklı şehirlerde gerçekleştirilen bağlantılı eylemler bulunması hâlinde yetki konusu somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.

Sonuç

Metamfetamin kullanılması, kullanmak amacıyla satın alınması veya bulundurulması ile metamfetamin ticareti birbirinden farklı suçlardır ve farklı yaptırımlara tabidir.

Kullanmak amacıyla metamfetamin satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Ancak soruşturma aşamasında kamu davasının açılmasının ertelenmesi, denetimli serbestlik ve gerektiğinde tedavi hükümleri gündeme gelebilir.

Metamfetaminin satılması, satışa arz edilmesi, başkasına verilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması veya ticari amaçla bulundurulması hâlinde ise on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası söz konusudur. Metamfetaminin amfetamin türevi olması nedeniyle belirlenen ceza ayrıca yarı oranında artırılır.

Metamfetamin bakımından kanunda kesin bir kişisel kullanım gramajı belirlenmemiştir. Miktar önemli bir ölçüt olmakla birlikte suç vasfı;

• Paketleme biçimi,
• Hassas terazi,
• Telefon kayıtları,
• Para hareketleri,
• Tanık anlatımları,
• Kolluk takibi,
• Toksikoloji sonuçları,
• Kullanım geçmişi,
• Maddenin ele geçirildiği yer,
• Arama ve el koyma işlemlerinin hukuka uygunluğu

gibi bütün deliller birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Uyuşturucu suçlarında kullanma ve ticaret ayrımı, kişi hakkında uygulanacak cezanın kapsamını tamamen değiştirebildiğinden, dosyanın soruşturmanın ilk aşamasından itibaren maddi ve usulî yönleriyle ayrıntılı şekilde incelenmesi büyük önem taşımaktadır.