İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası
Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu) Nedir?
Türkiye’de özellikle miras yoluyla ya da zorunlu satış gibi nedenlerle birden fazla kişinin aynı mal üzerinde hak sahibi olması oldukça yaygın bir durumdur. Bu durum, hukuki anlamda paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet) veya elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet) olarak adlandırılır. Ortak mülkiyete konu olan taşınır ya da taşınmaz malların kullanımı, bunlardan yararlanılması ya da üzerlerinde tasarrufta bulunulması gibi hususlar, sahip olunan mülkiyet türüne göre farklı şekillerde düzenlenmektedir.
Bu tür mülkiyet ilişkilerinde, ortakların çoğu zaman fikir birliği içinde hareket etmeleri gerekmektedir. Ancak hayatın olağan akışında, özellikle miras kalan mallarda, tüm paydaşların ortak karar alması veya uyum içinde hareket etmesi her zaman mümkün olmamaktadır.
İşte bu gibi durumlarda devreye ortaklığın giderilmesi davası, diğer adıyla izale-i şuyu davası girer. Bu dava türü, paydaşlar arasında mevcut olan birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirmeyi amaçlar. Dava sonucunda:
- Eğer mümkünse: Mal, ortaklar arasında aynen paylaştırılır (örneğin taşınmaz bölünebiliyorsa).
- Eğer mümkün değilse: Malın mahkeme kararıyla satışına karar verilir ve elde edilen bedel, ortaklar arasında hisseleri oranında bölüştürülür.
Bu dava, özellikle miras yoluyla sahip olunan ve birçok kişinin paydaş olduğu taşınmazlarda sıkça görülmektedir. Ortaklığın giderilmesi davası, hem hak sahipliği belirsizliklerini ortadan kaldırır hem de taraflara bireysel mülkiyet hakkı tanıyarak mal üzerindeki tasarruf özgürlüğünü artırır.
Ortaklığın Giderilmesi Davasının Hukuki Dayanağı
Her ne kadar “ortaklığın giderilmesi davası” ifadesi mevzuatta doğrudan bu isimle yer almasa da, bu dava türü Türk hukuk sistemi içerisinde yasal bir temele dayanmaktadır. Özellikle Türk Medeni Kanunu’nun 698 ve 699. maddeleri, bu davanın hukuki dayanağını oluşturan temel düzenlemelerdir. Söz konusu hükümler, paylı mülkiyetin sona erdirilmesi ve paylaşım usulüne ilişkin esasları belirlemektedir.
Türk Medeni Kanunu’nun 698. Maddesi – Paylaşma Talebi
Kanuna göre, aralarında paylı mülkiyet bulunan kişiler, yani paydaşlar, ortak mülkiyeti sona erdirme hakkına sahiptirler. Şayet mülkiyetin devamını gerektiren geçerli bir hukuki işlem veya özel bir amaç söz konusu değilse, her paydaş, ortak mülkiyete konu malın paylaşılmasını isteyebilir.
Bu paylaşma hakkı, bir sözleşmeyle en fazla on yıl süreyle sınırlandırılabilir. Eğer taşınmaz söz konusuysa, bu sınırlama yalnızca resmî şekilde yapılan sözleşmelerle ve tapu kütüğüne şerh verilmek suretiyle geçerli olur. Ancak unutulmamalıdır ki, uygunsuz bir zamanda yapılan paylaşma talepleri geçerli kabul edilmez.
Türk Medeni Kanunu’nun 699. Maddesi – Paylaşım Biçimi
Paydaşların anlaşamamaları halinde, paylaşımın nasıl yapılacağı da yine TMK ile belirlenmiştir. Bu durumda hâkim, malın niteliğini göz önünde bulundurarak ya aynen taksime ya da satış yoluyla paylaştırmaya karar verir.
Miras Ortaklığında Özel Durum – TMK m. 642
Miras nedeniyle oluşan ortaklıklarda ise Türk Medeni Kanunu’nun 642. maddesi devreye girer. Bu madde, mirasçılardan herhangi birinin, ortaklığı sürdürme zorunluluğu bulunmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını talep edebileceğini açıkça belirtmektedir. Bu sebeple, uygulamada mirasçılar tarafından açılan davalar, her ne kadar “ortaklığın giderilmesi davası” başlığıyla açılmış olsa da, hâkimler tarafından hukuki nitelendirme yapılmakta ve karar bu maddeye göre verilmektedir.
Zira bu tür davaların, sadece yanlış isimlendirilmiş olmaları sebebiyle reddedilmesi hukuki yarar ilkesine ve usul ekonomisine aykırılık teşkil edecektir.
TMK 642’ye Göre Mirasın Paylaşımı
Mirasçılar arasında anlaşmazlık yaşanması halinde sulh hâkimi, talep üzerine taşınmaz malları aynen bölüştürebilir. Bu mümkün değilse, malların satışına karar verilerek satıştan elde edilen bedel, mirasçıların hisseleri oranında paylaştırılır. Hâkim, mirasın veya malların değerinin ciddi şekilde düşmesini engellemek amacıyla, talep üzerine paylaşım işlemini erteleyebilir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır?
Ortaklığın giderilmesi davası (hukuki deyimiyle izale-i şuyu davası), birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirmek amacıyla açılan, oldukça sık başvurulan bir dava türüdür. Bu dava ile bir taşınır veya taşınmaz üzerindeki çok ortaklı yapı ortadan kaldırılarak, bireysel mülkiyete geçiş hedeflenir.
Çoğu zaman miras kalan bir mal nedeniyle birden fazla kişinin hak sahibi olması, ya da cebri satış sonucu bir hissenin devralınması gibi nedenlerle birlikte mülkiyet doğar. Bu durumda, taşınmaz veya taşınır mal üzerinde paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet) veya elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet) ilişkisi oluşur.
Ancak zamanla paydaşlar arasında malın kullanımı, satışı ya da tasarrufu konusunda fikir ayrılıkları meydana gelir. Bu anlaşmazlıkların giderilememesi halinde, taraflardan biri veya birkaçı, ortaklığın mahkeme kararıyla sona erdirilmesini talep edebilir. Taraflar aralarında uzlaşamazsa, çözüm yolu izale-i şuyu davasıdır.
Birlikte Mülkiyet Türleri ve Özellikleri
Ortaklığın giderilmesi davasının temelinde, iki farklı mülkiyet türü vardır:
a) Elbirliği Mülkiyeti (İştirak Halinde Mülkiyet)
Elbirliği mülkiyeti, kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler sonucu oluşan, payların belirli olmadığı bir mülkiyet türüdür. Bu mülkiyet biçiminde her ortak, malın tümü üzerinde ortak hak sahibidir; herhangi bir belirlenmiş pay oranı söz konusu değildir.
En yaygın örneği, miras ortaklığıdır. Bir kişinin vefatıyla birlikte, tüm mirasçılar miras malları üzerinde elbirliğiyle hak sahibi olur. Bu durum, Türk Medeni Kanunu’nun 640. maddesi ile açıkça düzenlenmiştir.
TMK 640 – Miras Ortaklığına İlişkin Hüküm:
“Birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte, mirasçılar arasında terekeye ilişkin bir ortaklık oluşur. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur.”
Elbirliği mülkiyeti genellikle şu durumlarda ortaya çıkar:
- Mirasçılar arasında miras paylaşımı gerçekleşmeden önce,
- Adi ortaklık ilişkileri,
- Aile malları ortaklıkları,
- Evlilikte edinilmiş mallarda ortaklık rejimi.
Elbirliği mülkiyetindeki ortaklık; malın devri, topluluğun sona ermesi ya da paylı mülkiyete geçiş ile sona erdirilebilir.
b) Paylı Mülkiyet (Müşterek Mülkiyet)
Paylı mülkiyet, bir taşınır veya taşınmazın bir bütün olarak birden fazla kişiye ait olduğu, fakat herkesin mal üzerinde belli bir oranda pay sahibi olduğu durumdur. Her bir paydaş, kendi hissesine düşen kısmı üzerinde bağımsız olarak tasarrufta bulunabilir.
TMK 688 – Paylı Mülkiyetin Tanımı:
“Paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmemiş bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.”
Bu tür mülkiyette:
- Pay oranları eşit varsayılır (aksi belirtilmedikçe),
- Her paydaş kendi hissesini devredebilir, rehin edebilir ya da haczettirebilir,
- Mülkiyet birliği, diğer paydaşların tasarruf haklarına zarar vermez.
Örneğin; bir taşınmazın miras yoluyla birkaç kişiye geçmesi sonrası, tüm mirasçıların rızasıyla taşınmaz tapuda paylı mülkiyet olarak tescil ettirilebilir. Elbirliğiyle mülkiyetten paylı mülkiyete geçmek için de mahkemeye başvurarak karar alınabilir.
Sonuç: Neden Ortaklığın Giderilmesi Davası Açılır?
- Miras nedeniyle ortaklık oluşmuşsa ve mirasçılar anlaşamıyorsa,
- Satın alınan bir hisse sonrası ortak kullanım mümkün değilse,
- Paydaşlar arasında malın nasıl kullanılacağı konusunda sürekli anlaşmazlık çıkıyorsa,
- Malın bölünmesi mümkün değilse ve taraflar satışı tercih ediyorsa,
Bu gibi durumlarda izlenecek en etkili hukuki yol, ortaklığın giderilmesi davasıdır. Mahkeme, malın niteliğine göre ya aynen taksim (bölüştürme) ya da satış suretiyle paylaşım kararı verir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu) Aşamaları Nelerdir?
Ortaklığın giderilmesi davası, mirasçıların kendi aralarında anlaşamayarak yargı yoluyla paylaşım yapmak zorunda kaldıkları durumlarda başvurulan hukuki bir süreçtir. Bu sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için aşağıdaki adımların dikkatle izlenmesi gerekir:
1️⃣ Veraset İlamının Alınması (Mirasçılık Belgesi)
Paylaşım yapılabilmesi için öncelikle noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınmalıdır. Bu belge, kimlerin mirasçı olduğunu ve ne oranda miras payına sahip olduklarını resmî olarak gösterir.
2️⃣ Miras Mallarının Tespiti
Miras bırakana ait taşınır ve taşınmazların tespiti yapılır. Eğer miras mallarının ne olduğu ya da nerede bulunduğu bilinmiyorsa, terekenin tespiti davası açılarak mal varlığı belirlenir.
3️⃣ Anlaşmalı Paylaşım: Miras Taksim Sözleşmesi
Tüm mirasçılar arasında anlaşma sağlanması halinde, bir miras taksim sözleşmesi düzenlenebilir. Bu sözleşme, miras mallarının hangi mirasçıya ne şekilde devredileceğini açıkça belirtir ve paylaşım yargıya taşınmadan tamamlanır.
4️⃣ Uyuşmazlık Halinde Dava: Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu)
Eğer mirasçılar kendi aralarında paylaşımda uzlaşamazlarsa, ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava ile birlikte paylaşım yargı kararı ile gerçekleştirilir.
5️⃣ Aynen Taksim Değerlendirmesi
Mahkeme, ilk olarak malların aynen (fiziken) paylaştırılabilir olup olmadığını değerlendirir. Eğer mallar, bölünebilir nitelikteyse (örneğin arsa, tarla vb.), aynen taksim yoluna gidilir ve mirasçılara birebir taşınmaz veya taşınır mal devredilir.
6️⃣ Satış Suretiyle Paylaşım
Aynen taksim mümkün değilse, mallar açık artırma yoluyla satışa çıkarılır. Elde edilen gelir, mirasçıların yasal pay oranlarına göre dağıtılır. Bu paylaşım süreci icra müdürlüğü tarafından yürütülür.
Özet Akış
| Aşama No | Süreç Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Veraset ilamı alınması | Noter ya da mahkemeden mirasçılık belgesi temin edilir |
| 2 | Miras mallarının tespiti | Gerekirse terekenin tespiti davası açılır |
| 3 | Anlaşmalı taksim | Miras taksim sözleşmesi yapılır |
| 4 | Anlaşma yoksa dava | Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır |
| 5 | Aynen taksim | Mallar bölünebiliyorsa aynen paylaşım yapılır |
| 6 | Satış yoluyla taksim | Bölünemeyen mallar satılır, bedel pay oranında dağıtılır |
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Paylaşım Yöntemleri Nelerdir?
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), ortak mülkiyeti sona erdirerek malın bireysel mülkiyete geçmesini sağlayan bir hukuk yoludur. Taraflar arasında uzlaşma sağlanamadığında, mahkeme tarafından paylaşım şekli belirlenir. Türk Medeni Kanunu’na göre bu paylaşım aynî taksim (aynen bölüşme) veya satış yoluyla taksim olmak üzere iki yöntemle gerçekleştirilebilir.
TMK m. 699 Hükmü Uyarınca Paylaşım:
“Paylaşma, malın aynen bölünmesi ya da satış yoluyla bedelinin paylaşılması şeklinde olur. Aynen bölüşme mümkün değilse veya mal değer kaybı yaşayacaksa, hâkim satışa karar verir. Paydaşlar arası satış yapılabilmesi ise tüm paydaşların rızasına bağlıdır.”
1. Aynen Taksim (Aynen Bölüşme) Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi
Aynen taksim, malın fiziksel olarak bölünerek ortaklar arasında paylaştırılmasıdır. Bu yöntem yalnızca bölünmesi mümkün ve değer kaybına uğramayacak taşınır ya da taşınmazlar için uygulanabilir.
Örneğin:
- 500 dönümlük bir tarla eşit veya dengeli parçalara ayrılabiliyorsa aynen taksim mümkündür.
- Ancak tek katlı bir bina ya da küçük bir daire söz konusuysa bölünme teknik olarak mümkün olmayacaktır.
Aynen taksim yapılırken mahkeme:
- Malın eşit ya da dengeleyici şekilde bölünmesini sağlar,
- Parçalar arasında değer farkı varsa, bu fark para ile denkleştirme (ivaz) yoluyla giderilir.
Neden Her Zaman Tercih Edilmez?
Uygulamada, aynî bölüşüm, özellikle tarım arazilerinde nadiren tercih edilmektedir. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu‘na göre bölünebilir parsel büyüklükleri dikkate alınmalıdır,
- Geçit hakkı gibi sonradan çıkabilecek yeni hukuki ihtilaflar nedeniyle taraflar bu yöntemi tercih etmemektedir,
- Malın niteliği gereği bölünme ciddi değer kaybı yaratıyorsa, bu yöntem uygulanmaz.
2. Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu Satış Yolu)
Satış suretiyle ortaklığın giderilmesi, dava konusu malın pazarlık ya da genellikle açık artırma yoluyla satılması ve satıştan elde edilen bedelin ortaklara hisseleri oranında dağıtılması işlemidir. Bu yöntem, izale-i şuyu davalarında en sık kullanılan paylaşım yoludur.
TMK m. 699/3’e Göre:
“Malın aynen bölünmesi mümkün değilse veya bölünme ciddi değer kaybı yaratacaksa, açık artırma yoluyla satışa karar verilir.”
Paydaşlar Arasında Satış Mümkün mü?
Evet, ancak:
- Tüm paydaşlar satışın kendi aralarında yapılmasına oybirliği ile rıza göstermelidir.
- Aksi takdirde satış, halk arasında açık artırma şeklinde gerçekleştirilir.
Uygulamada Satış Süreci Nasıl İşler?
- Mahkeme satışa karar verir,
- Satış memuru atanır,
- Mal açık artırma yoluyla satılır,
- Satış bedeli, mahkeme kararıyla belirlenen oranlara göre paydaşlara dağıtılır.
Satışın Yaygın Tercih Edilme Sebepleri
- Malın bütün olarak yüksek bedelle satılması mümkün olur,
- Geçit hakkı, ortak kullanım gibi sonradan çıkabilecek ihtilaflar önlenir,
- Satıştan elde edilen nakit, paydaşlar arasında kolayca bölüştürülür.
Sonuç: Hangi Yöntem Ne Zaman Tercih Edilir?
| Yöntem | Ne Zaman Uygulanır? |
|---|---|
| Aynen Taksim | Mal bölünebilir durumdaysa ve değer kaybı yoksa |
| Satışla Taksim | Mal bölünemezse ya da ciddi değer kaybı riski varsa |
Mahkeme, her somut olayın özelliğine göre öncelikle aynen taksimi değerlendirir, mümkün değilse satış yoluyla taksim kararı verir. Böylece ortaklığın hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde sonlandırılması sağlanır.
Mirasçılar Arasında Ortaklığın Giderilmesi ve Mirasın Paylaştırılması
Mirasın paylaşılabilmesi için öncelikle veraset ilamı (diğer adıyla mirasçılık belgesi) alınmalıdır. Bu belge, kimlerin mirasçı olduğunu ve mirasçıların her birinin yasal pay oranlarını gösterir. Veraset ilamı, noterlikler ya da sulh hukuk mahkemeleri aracılığıyla düzenlenebilir.
Eğer düzenlenen belgede hata bulunuyorsa, ilgililer mirasçılık belgesinin iptali davası açarak bu hatanın düzeltilmesini talep edebilirler.
Mirasçılar Arasında Ortaklığın Giderilmesi Nasıl Sağlanır?
Miras bırakanın ölümünden sonra geride kalan mirasçılar, tereke malları üzerinde elbirliğiyle mülkiyet ilişkisi kurar. Bu ortaklık, tarafların anlaşmasıyla sona erdirilebileceği gibi mahkeme kararıyla da sona erdirilebilir.
Mirasçılar arasındaki bu ortaklık;
- Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu, TMK m. 698 ve devamı),
- Miras taksim davası (miras paylaşımı, TMK m. 642)
yollarından biriyle sona erdirilebilir. Davanın adının yanlış belirtilmesi hukuki sonucu değiştirmez çünkü davanın hukuki niteliğini belirlemek hâkimin görevidir. Bu nedenle özellikle TMK 642. madde hükümleri önem arz eder.
TMK m. 642 – Mirasın Paylaşılması Talebi
“Mirasçılardan her biri, ortaklığın devamına dair kanuni ya da sözleşmesel bir yükümlülük bulunmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını talep edebilir.”
Bu maddeye göre:
- Her mirasçı, belirli malların aynen paylaşılmasını, mümkün değilse satış yoluyla paylaşımını sulh mahkemesinden talep edebilir.
- Hâkim, taşınmazlardan her birini bir mirasçıya vererek ve gerekirse değer farklarını para ile denkleştirerek mirası taksim eder.
- Paylaşımın hemen yapılması, terekenin değerini ciddi ölçüde azaltacaksa hâkim paylaşımı erteleyebilir.
TMK m. 644 – Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete Geçiş
Mirasçılar, doğrudan miras paylaşımı talep etmeyebilirler. Bunun yerine, Türk Medeni Kanunu’nun 644. maddesi uyarınca, mallar üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini talep edebilirler.
“Bir mirasçı, terekedeki malların tamamı veya bir bölümü için elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isterse, sulh hâkimi diğer mirasçılardan itirazlarını sunmalarını ister. Haklı bir itiraz ileri sürülmez veya itiraz eden mirasçı paylaşım davası açmazsa, mahkeme talebe konu mal için paylı mülkiyete geçiş kararı verir.”
Bu madde kapsamında:
- Sulh hâkimi, tüm mirasçıları çağırarak belirli süre tanır,
- Bu sürede paylaşım davası açılmaz veya geçerli bir itiraz sunulmazsa,
- Elbirliği sona erdirilir ve mülkiyet paylı hale gelir.
Bu düzenleme sayesinde, mirasçıların tümünün katılımı olmadan dahi mal paylaşımına geçiş sağlanabilir.
Sonuç: Mirasçılar İçin Hukuki Yol Haritası
| Süreç | Amaç | Dayanak Kanun |
|---|---|---|
| Veraset ilamı alınması | Mirasçıların ve pay oranlarının tespiti | TMK m. 598 |
| Ortaklığın giderilmesi davası | Elbirliği veya paylı mülkiyetin sona erdirilmesi | TMK m. 698 vd. |
| Miras taksim davası | Mirasın paylaşımı ve denkleştirme | TMK m. 642 |
| Elbirliğinden paylı mülkiyete geçiş | Hisse oranlarının belirlenmesi | TMK m. 644 |
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Taraflar Kimlerdir?
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu davası), taşınır veya taşınmaz bir mal üzerinde paylı mülkiyet ya da elbirliği mülkiyeti bulunan herkes tarafından açılabilir. Yani bir malda hissesi bulunan her ortak veya paydaş, mülkiyet hakkına dayanarak bu davayı başlatma hakkına sahiptir.
Bir paydaşın vefat etmesi halinde ise, mirasçılar otomatik olarak o kişinin payına sahip olur. Dolayısıyla, ölen kişinin hissesi üzerinde hak sahibi olan yasal mirasçılar da ortaklığın giderilmesi davasını açabilir.
Davanın Kime Karşı Açılması Gerekir?
Bu dava, mal üzerinde hak sahibi olan tüm paydaşlara karşı açılmalıdır. Yani ortak mülkiyet ilişkisi bulunan her kişi, taraf olarak davada yer almalıdır. Ortaklardan biri ya da birkaçı uzlaşma yolunu reddediyorsa, diğer ortaklar mahkeme aracılığıyla paylaşım talep edebilir.
Davanın geçerli şekilde yürüyebilmesi için tüm hissedarların usulüne uygun biçimde davaya dahil edilmesi zorunludur. Özellikle paydaşlardan biri hayatını kaybetmişse:
- Mahkemeden mirasçılık belgesi çıkarılması için süre ve yetki talep edilmelidir,
- Veraset ilamında adı geçen tüm mirasçılar davaya mirasçı sıfatıyla dahil edilmelidir.
Eğer tüm ortaklar eksiksiz biçimde davaya katılmazsa, mahkeme kararının geçerliliği tehlikeye girer. Bu nedenle, tebligat işlemleri titizlikle yürütülmeli ve taraflar eksiksiz şekilde yargılamaya katılmalıdır.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorun: Çok Sayıda Paydaş
Ortaklığın giderilmesi davalarında en sık yaşanan sorunlardan biri, çok sayıda paydaşın bulunması ve her birine ayrı ayrı tebligat yapılması gerekliliğidir. Özellikle miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda, hissedar sayısı onlarca kişiye ulaşabilmektedir. Bu durum, yargılamanın süresini uzatmakta ve işlemlerin aksamasına yol açabilmektedir.
İzale-i Şuyu Davasına Hazırlık Süreci ve Dava Açılışı
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu) açılmadan önce yapılacak hazırlıklar, davanın hem kabul edilip işleme alınması hem de hızlı şekilde sonuçlandırılması açısından büyük önem taşır. Bu aşamada yapılacak eksiklikler, yalnızca davanın reddine neden olmaz; aynı zamanda sürecin ciddi anlamda uzamasına yol açabilir.
1. Davaya Hazırlık Aşaması
İzale-i şuyu davası açılmadan önce, davacı tarafından aşağıdaki hazırlıklar yapılmalıdır:
- Tapu kayıtlarının temini: Taşınmazın tapuda paylı ya da elbirliği mülkiyeti niteliğinde olup olmadığının tespiti gerekir.
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): Eğer paydaşlardan biri vefat etmişse, yasal mirasçıların kim olduğunu gösteren belge alınmalıdır.
- Varsa sözleşmeler: Paydaşlar arasında yapılan kira, muvafakat, taksim protokolleri gibi belgeler de sunulmalıdır.
- Arabuluculuk başvurusu: 1 Eylül 2023 tarihinden sonra açılan davalar için zorunlu arabuluculuk başvurusu dava şartıdır.
Bu belgeler tamamlandıktan sonra, hukuki çerçevede usulüne uygun şekilde hazırlanmış bir ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi ile süreç başlatılır.
2. Eksik Dava Dilekçesinin Sonuçları
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, eksik dilekçe sunulması durumunda mahkeme, davacıya 1 haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa:
- Dava “hiç açılmamış sayılır”,
- Tüm süreç baştan başlamak zorunda kalınır,
- Zaman kaybı yaşanır ve yargılama süresi uzar.
📌 Bu nedenle, “izale-i şuyu davası ne kadar sürer?” sorusunun cevabı doğrudan dava dilekçesinin eksiksiz ve usule uygun hazırlanmasıyla ilgilidir.
1. Tebligat Süreci
Dava dilekçesinin mahkemeye sunulmasının ardından, davalı taraflara resmi tebligat yapılır. Tebligat tarihinden itibaren davalının, cevap dilekçesi sunmak için 2 haftalık süresi vardır.
Ancak davalı bu süre içinde cevap vermezse, dava süreci yine de işlemeye devam eder. Bu aşamaya dilekçelerin teatisi denir. Bu safha tamamlandıktan sonra mahkeme, ön inceleme aşamasına geçecektir.
2. Ön İnceleme Aşaması
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 137. ve devamı maddelerine göre yürütülen bu aşamada aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:
- Davanın usul şartları ve ilk itirazlar incelenir.
- Eksiklik varsa taraflara 1 haftalık kesin süre verilir.
- Uyuşmazlığın kapsamı belirlenir.
- Hakim, tarafları sulh veya arabuluculuğa yönlendirir.
Sulh sağlanırsa dava sonlanır. Aksi halde yargılamaya devam edilir. Ön inceleme aşaması ne kadar hızlı tamamlanırsa, izale-i şuyu davası ne kadar sürer sorusuna verilecek süre de kısalacaktır.
3. Tahkikat ve Bilirkişi Süreci
Davanın en uzun süren bölümü tahkikat aşamasıdır. Bu evrede:
- Mahkeme, malın aynen taksim ile bölünüp bölünemeyeceğini araştırmak amacıyla bilirkişi ataması yapar.
- Bilirkişi, görevlendirmeyi takip eden 2 ay içinde rapor sunmalıdır. Gerekirse bu süreye 2 ay ek süre verilebilir.
- Taraflar bilirkişi raporuna 2 hafta içinde itiraz edebilir.
📌 Ayrıca mal üzerinde muhdesat iddiası varsa (örneğin bir yapının sadece bir paydaşa ait olduğu öne sürülüyorsa), bu durumda ayrı bir dava açılması için süre verilir ve izale-i şuyu davası bekletici mesele yapılır.
4. İstinaf Süreci ve Kararın Kesinleşmesi
Mahkeme kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir. Bu başvuru:
- Dosyayı bölge adliye mahkemesi önüne taşır.
- Burada verilecek karar kesindir. Artık temyiz yolu kapalıdır.
Ancak bazı özel hallerde, örneğin 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’na ilişkin ihtilaflar varsa, karar temyize açık olabilir. Bu istisnalar baştan doğru tespit edilmelidir.
📌 Taşınmaz mallarda, karar kesinleşmeden satış veya taksim yapılamaz. Taşınır mallarda ise bu şart aranmaz. Dolayısıyla dava konusu malın türü, izale-i şuyu davası ne kadar sürer? sorusunun yanıtını etkiler.
5. Satış ve Paylaştırma Aşaması
Mahkeme, taşınmazın aynen taksimini mümkün görmezse satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verir. Bu aşamada:
- Satış memuru görevlendirilir.
- Taşınmazın kıymet takdiri bilirkişi marifetiyle yapılır.
- Bilirkişi raporuna yine 2 hafta içinde itiraz edilebilir.
Satış genellikle açık artırma yoluyla yapılır. Eğer taraflar anlaşırsa, sadece paydaşlara yönelik satış mümkündür. Ancak tek bir paydaş karşı çıkarsa, satış halka açık yapılır.
Satış tamamlandıktan sonra elde edilen bedel, pay oranlarına göre paylaştırılır.
İzale-i Şuyu Davası Ne Kadar Sürer? – Ortalama Süre
| AŞAMA | ORTALAMA SÜRE |
|---|---|
| Tebligat ve cevap dilekçeleri | 1 – 2 ay |
| Ön inceleme | 1 ay |
| Bilirkişi ve tahkikat süreci | 4 – 6 ay |
| İstinaf başvurusu ve inceleme | 4 – 8 ay |
| Satış ve paylaştırma | 3 – 6 ay |
| TOPLAM SÜRE | 9 – 18 ay (ortalama) |
3. Tarafların ve Ortakların Tespiti
Dava açılmadan önce kimlerin hak sahibi olduğu netleştirilmelidir. Davacının, taşınmazda pay sahibi olması şarttır. Aksi hâlde:
- Davacının “ortak sıfatı” taşımaması nedeniyle dava usulden reddedilir.
- Miras ortaklığında ise vefat eden kişinin hissesi adına davanın açılabilmesi için mirasçıların tamamı birlikte hareket etmeli veya mirasçı sıfatı belgelenmelidir.
4. Yetkili ve Görevli Mahkemede Dava Açılması
Davanın açılacağı mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi olmalıdır. Yanlış yerde açılan davalarda:
- Dava usulden reddedilir,
- Doğru mahkemenin belirlenmesi ve davanın yeniden açılması gerekir,
- Bu da süreci aylarca uzatabilir.
5. Süreç Nasıl İşler? – Özet Tablo
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Belgelerin Toplanması | Tapu, veraset ilamı, sözleşmeler, arabuluculuk sonucu alınır |
| Dilekçenin Hazırlanması | Usule uygun, eksiksiz, net talepli dava dilekçesi hazırlanır |
| Eksiklik Olursa | Hakim 1 haftalık kesin süre verir, tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır |
| Tarafların Belirlenmesi | Mirasçılar veya paydaşlar açıkça belirtilmeli, ortaklık belgelendirilmeli |
| Yetkili Mahkeme Seçimi | Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi |
Sonuç: Davaya Hazırlık, Sürecin Belirleyicisidir
İzale-i şuyu davası ne kadar sürer? sorusunun cevabı büyük ölçüde dava öncesi hazırlıkların eksiksiz yapılmasına bağlıdır. Belgelerin tamamlanmaması, yanlış mahkemede dava açılması, taraf eksiklikleri veya usule aykırı dilekçeler; süreci aylarca, hatta yıllarca geciktirebilir.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca, taşınır veya taşınmaz mallar üzerindeki ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma talepleri Sulh Hukuk Mahkemeleri tarafından karara bağlanır. Yani bu davalarda görevli mahkeme kesin olarak Sulh Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili mahkeme: Ortaklığa konu mal taşınmaz ise, davanın açılacağı yer, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Eğer birden fazla taşınmaz davaya konu ediliyorsa, bunlardan herhangi birinin bulunduğu yer mahkemesinde dava açılması yeterlidir.
Örnek:
- Sadece Ankara’da bulunan bir arsa için dava açılacaksa:
📌 Dava, Bursa Sulh Hukuk Mahkemesi’ne açılır. - Eğer Bursa, İstanbul ve İzmir’de bulunan üç farklı taşınmaz için dava açılacaksa:
📌 Bu üç taşınmazdan herhangi birinin bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi, davanın görülmesi açısından yetkilidir. Örn: Bursa Sulh Hukuk Mahkemesi
Kısaca Özetlemek Gerekirse:
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Davacı | Hissedar/ortak veya ölen hissedarın mirasçısı |
| Davalı | Malda hissesi bulunan tüm paydaşlar |
| Görevli Mahkeme | Sulh Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Taşınmazın bulunduğu yer (birden fazla ise, herhangi birinin bulunduğu yer) |
| Dikkat Edilecek Husus | Tüm ortaklara usulüne uygun tebligat yapılmalı, eksik tarafla karar verilemez |
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Arabuluculuk Zorunluluğu
Ortaklığın giderilmesi davalarında arabuluculuğa başvurma zorunluluğu, 1 Eylül 2023 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren bir düzenleme ile hayatımıza girmiştir. Bu tarihe kadar arabuluculuk, bu tür davalar açısından zorunlu bir aşama değilken; 5 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7445 sayılı Kanun’un 37. maddesi ile birlikte önemli bir değişikliğe gidilmiştir.
Zorunlu Arabuluculuk Ne Zaman Başladı?
Yapılan değişiklikle birlikte, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda yer alan düzenlemelere göre; 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren açılacak olan tüm ortaklığın giderilmesi davaları için öncelikle arabuluculuk sürecine başvurmak zorunlu hale gelmiştir.
Arabulucuya Başvurmadan Dava Açılırsa Ne Olur?
Eğer zorunlu arabuluculuk süreci işletilmeden ortaklığın giderilmesi davası açılırsa, mahkeme bu davayı dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedecektir. Bu nedenle:
✅ Davayı açmadan önce mutlaka arabulucuya başvurulmalıdır.
✅ Arabuluculuk görüşmeleri tamamlandıktan sonra anlaşma sağlanamazsa, arabuluculuk son tutanağı ile birlikte dava açılmalıdır.
Arabuluculuk Süreci Neden Önemlidir?
- Taraflar arasında uzlaşma sağlanarak dava süreci başlamadan çözüm elde edilebilir.
- Özellikle çok sayıda paydaşın yer aldığı izale-i şuyu davalarında, çözüm süreci hem daha kısa sürede tamamlanabilir, hem de mahkeme ve taraflar üzerindeki yük azalır.
- Arabuluculukta sağlanan anlaşma, mahkeme kararı hükmünde sayılır ve icra edilebilir niteliktedir.
Özetle:
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Arabuluculuk zorunlu mu? | Evet, 1 Eylül 2023’ten itibaren zorunlu hale gelmiştir. |
| Hangi yasa ile getirildi? | 7445 sayılı Kanun’un 37. maddesi |
| Neden dava reddedilir? | Arabuluculuk başvurusu yapılmadan dava açılırsa, dava şartı eksikliğinden |
| Arabuluculukta anlaşma olmazsa? | Son tutanak ile dava açılabilir |
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Satış Bedelinin Belirlenmesi
Ortaklığın giderilmesi davası kapsamında, satışa konu malın değerinin doğru şekilde belirlenmesi büyük önem taşır. Bu değer, daha sonra yapılacak açık artırma ihalesinin başlangıç bedelini ve paylaşım miktarlarını doğrudan etkiler. Bu nedenle, mahkeme kararı öncesinde ve satış aşamasında iki ayrı kıymet takdiri süreci yürütülür.
1️⃣ Mahkeme Aşamasında Kıymet Takdiri
Davanın ilk aşamasında, hâkim bilirkişi heyeti görevlendirerek keşif yapılmasına karar verir. Özellikle taşınmaz mallar söz konusu olduğunda:
- Bilirkişiler eşliğinde taşınmaz yerinde incelenir,
- Parselin konumu, fiziksel özellikleri, imar durumu, çevresel faktörleri değerlendirilir,
- Tüm bu kriterlere göre bilirkişi raporuyla taşınmazın tahmini piyasa değeri hesaplanır.
Ancak bu değer, satışa esas olacak nihai bedel değil; mahkeme kararının verilmesine esas olan ön değerlendirme niteliğindedir.
2️⃣ Satış Memurluğu Aşamasında Kıymet Takdiri
Mahkeme, ortaklığın giderilmesine ve satış yoluna gidilmesine karar verip bu karar kesinleştikten sonra, dosya satış memurluğuna gönderilir. Bu aşamada:
- Satış memurluğu tarafından yeniden resmî kıymet takdiri yaptırılır,
- Bu değer tespitine ilişkin rapor, tüm taraflara tebliğ edilir,
- Taraflar, belirlenen bedeli uygun bulmazlarsa kıymet takdirine itiraz hakkına sahiptir.
İtiraz süreci sonunda bedel kesinleştiğinde, açık artırma başlangıç fiyatı bu değerin yarısı olarak belirlenir.
🔍 Örnek Hesaplama:
📌 Kıymet takdiri sonucu belirlenen bedel: 1.000.000 TL
📌 Açık artırma başlangıç bedeli: 500.000 TL
Bu, ihalenin hangi rakamdan başlatılacağını ve tekliflerin bu rakamdan yüksek olması gerektiğini gösterir.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
✅ Mahkeme bilirkişi raporu, satış sürecini doğrudan belirlemez; sadece karar aşamasına yön verir.
✅ Nihai satış değeri, satış memurluğunca belirlenir ve kesinleşen kıymet takdirine dayanır.
✅ Kıymet takdirine süresi içinde itiraz edilmezse, bu bedel üzerinden işlem yapılır.
✅ İtirazlar değerlendirilirken, emsal satışlar, ekspertiz raporları ve resmi değerlemeler dikkate alınır.
Sonuç:
Ortaklığın satış yoluyla sona erdirilmesinde, satış bedelinin belirlenmesi ve itiraz süreci; adil paylaşımın ve açık artırmanın sağlıklı işlemesi için hayati öneme sahiptir. Taraflar bu süreçte hem bilirkişi raporunu hem de satış memurluğunca yapılan kıymet takdirini dikkatle incelemelidir.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Harç ve Yargılama Giderleri
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), doğası gereği çift taraflı bir dava olup, taraflar arasında kazanan veya kaybeden belirlenemeyen bir niteliğe sahiptir. Zira her paydaş, taşınır veya taşınmaz mal üzerindeki hissesi oranında ekonomik bir menfaat elde eder. Bu nedenle, dava sonunda ortaya çıkan yargılama giderleri, harçlar ve vekâlet ücretleri, davaya katılan taraflara payları oranında yüklenir.
1️⃣ Paylı Mülkiyet Hükümleri Altında Harç ve Masraflar
Eğer dava konusu taşınmaz paylı mülkiyete tabi ise:
- Tapu kayıtlarında belirtilen hisseler esas alınır,
- Satış bedelinden alınacak harç ve mahkeme giderleri, paydaşların resmî pay oranlarına göre bölüştürülür.
2️⃣ Elbirliği Mülkiyeti Hükümleri Altında Harç ve Masraflar
Taşınmazın elbirliğiyle (iştirak halinde) mülkiyete tabi olması hâlinde:
- Veraset ilamındaki pay oranları esas alınır,
- Harç ve diğer masraflar, mirasçılık belgesinde belirtilen oranlar üzerinden paylaştırılır.
3️⃣ Karma Mülkiyet Hâli
Eğer taşınmaz üzerinde hem paylı mülkiyet hem de elbirliği mülkiyeti söz konusuysa:
- Hem tapu kayıtları hem de mirasçılık belgesi birlikte değerlendirilir,
- Her iki belgedeki oranlara göre harç ve yargılama gideri hesaplaması yapılır.
Tebligat Masrafları Neden Önemlidir?
Paydaş sayısı arttıkça, tebligat giderleri de doğrudan artış gösterir. Özellikle çok hisseli taşınmazlarda ya da yurtdışında ikamet eden ortaklar varsa:
- Tebligatlar uzun sürebilir ve maliyetli olabilir,
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkan kişilere yapılacak tebligatlarda, ilgili ülkenin diline yeminli tercüme gerekir,
- Bu da yargılamanın hem uzamasına, hem de dava masraflarının artmasına sebep olur.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Ne Kadar Sürer?
Ortaklığın giderilmesi davasının süresi, pek çok değişkene bağlıdır. Ancak genel olarak bir tahmin vermek gerekirse:
İlk Derece Mahkemesi Aşaması:
- Ortalama süre: 1 ila 1.5 yıl
- Bu süre içinde dava açılır, taraflara tebligat yapılır, keşif ve bilirkişi raporları düzenlenir, duruşmalar tamamlanır.
Dava Süresini Etkileyen Faktörler:
- Yetkili mahkemenin iş yoğunluğu,
- Davalı sayısının fazlalığı,
- Davalıların yurtdışında olup olmaması,
- Tebligat sürecinin hızlı ya da gecikmeli işlemesi,
- Taşınmazın niteliği (örneğin arsa mı, tarla mı, bina mı?),
- Tarafların duruşmalara bizzat katılıp katılmaması,
- Tarafların arabuluculukta uzlaşıp uzlaşmaması.
İstinaf ve Temyiz Süreci:
- Eğer ilk derece kararına karşı istinaf ya da temyiz başvurusu yapılırsa,
- Dava süresi toplamda 3 ila 5 yıla kadar uzayabilir.
Özetle:
| Başlık | Açıklama |
|---|---|
| Yargılama Giderleri | Taraflara, hisseleri oranında yüklenir |
| Harç Hesaplaması (Paylı) | Tapudaki hisselere göre |
| Harç Hesaplaması (Elbirliği) | Mirasçılık belgesindeki paylara göre |
| Tebligat Masrafı | Paydaş sayısı ve yurtdışı adresler ile doğru orantılı artar |
| Dava Süresi (ilk derece) | Ortalama 1–1.5 yıl |
| Dava Süresi (istinaf-temyiz) | Ortalama 3–5 yıl |
Paydaşlardan Birine Ulaşılamaması ve İlanen Tebligat Süreci
Ortaklığın giderilmesi davaları, özellikle çok sayıda mirasçının veya hissedarın bulunduğu dosyalarda tebligat süreçleri nedeniyle oldukça yavaş ilerleyebilmektedir. Davaya taraf olan her bir paydaşa usulüne uygun şekilde tebligat yapılması, yargılamanın sağlıklı ve geçerli şekilde yürütülebilmesi için zorunlu bir dava şartıdır.
Ancak özellikle miras yoluyla intikal eden taşınmazlar söz konusu olduğunda, zaman içerisinde paydaşlardan bazılarının vefat etmesi ve bunların paylarının kendi mirasçılarına geçmesi sonucu, yüzlerce kişi arasında paylaştırılmış taşınmazlar oluşabilmektedir. Bu gibi durumlarda her bir paydaşın adresinin belirlenmesi ve tebligatın ulaştırılması, hem maliyetli hem de zaman alıcı bir sürece dönüşür.
Adresi Bilinen Paydaşlara Tebligat
Eğer paydaşların adresleri biliniyorsa, herhangi bir sorun yaşanmaz. Bu durumda tebligatlar:
- MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) kayıtlarında yer alan adrese,
- Ya da bilinen son yerleşim adresine yapılabilir.
Adresin geçerli olduğu durumlarda, tebligatın yapılmasıyla taraf teşkili sağlanır ve yargılama süreci devam eder.
Adresi Bilinmeyen Paydaşlar – İlanen Tebligat Zorunluluğu
Paydaşlardan birinin:
- MERNİS kayıtlarında adresinin bulunmaması,
- Bilinen son adresin tebligata elverişli olmaması veya hiç adres bilgisinin olmaması,
durumlarında ise 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili yönetmelik gereğince ilânen tebligat yapılması zorunludur. Bu durumda:
✅ Mahkemece ilan yoluyla tebligat çıkarılır,
✅ Tebligat mahalli gazete veya Türkiye geneli yayın yapan bir gazete aracılığıyla duyurulur,
✅ Bu işlemden sonra ilgili kişi, tebliğ edilmiş sayılır ve dava devam eder.
Yurtdışındaki Paydaşlara Tebligat
Paydaşlardan bir veya birkaçının yurtdışında ikamet etmesi hâlinde, tebligat işlemi uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yürütülür. Bu durumda:
- Tebligat metni, ilgili ülkenin resmî diline yeminli tercüman tarafından çevrilir,
- Ardından ilgili ülkeye diplomatik veya konsolosluk kanalıyla ulaştırılır.
Bu süreç, normal tebligata kıyasla daha uzun ve masraflıdır ve yargılamanın süresini uzatabilir.
Yargıtay Kararı: Hatalı Tebligat Nedeniyle Bozma
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 10.03.2021 tarihli ve 2020/3552 E., 2021/796 K. sayılı kararında, ortaklığın giderilmesi davasında yapılan usulsüz tebligat işleminin davayı sakatladığı tespit edilmiştir. Kararda özetle şu ifadeler yer almaktadır:
“7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesi kapsamında yapılan tebligat geçersizdir. Mahkeme, öncelikle taraflara bilinen son adreslerinden tebligat göndermeli; bu adresler tebligata elverişli değilse MERNİS adresine, yine ulaşılamazsa ilânen tebligata başvurmalıdır.”
Bu karar, tebligat süreçlerinin dikkatle yürütülmesi gerektiğini ve her aşamada usule uygun davranmanın yargılamanın sağlığı açısından hayati önem taşıdığını ortaya koymaktadır.
Sonuç: Dava Süreci Açısından Tebligatın Önemi
| Durum | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Adres MERNİS’te mevcut | Doğrudan MERNİS adresine tebligat |
| Bilinen son adres var | Bu adrese doğrudan tebligat yapılır |
| Adres bilinmiyor veya geçersiz | Tebligat ilân yoluyla yapılır (resmî gazetede duyuru) |
| Paydaş yurtdışında | Tebligat, uluslararası anlaşmalara göre çevrilerek gönderilir |
| Usulsüz tebligat yapılmışsa | Dava, Yargıtay bozması ile yeniden görülmek zorunda kalabilir |
Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti ile Ortaklığın Giderilmesi Davası Arasındaki İlişki
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), sadece paylaşıma konu taşınmazın mülkiyetine değil, aynı zamanda taşınmaz üzerindeki yapı, ağaç, fidan gibi unsurların kime ait olduğuna da doğrudan etki edebilir. Bu kapsamda, taşınmaz üzerinde bulunan yapılar yani muhdesat ile ilgili olarak ortaya çıkan aidiyet iddiaları, muhdesatın aidiyetinin tespiti davası ile çözülmek zorundadır.
Muhdesat Nedir?
Muhdesat, arazi ya da arsa üzerine sonradan inşa edilen ve artık o zeminle ayrılmaz bütünlük arz eden unsurlardır. Örneğin:
- Arsa üzerine dikilmiş bir bina,
- Tarla içine dikilmiş meyve ağaçları,
- Arazide yer alan bağ, sera veya müştemilatlar
bu tür muhdesatlara örnek olarak gösterilebilir. Bunlar bağımsız bir mülkiyet hakkı doğurmaz, ancak mülkiyet ilişkilerini etkileyen tamamlayıcı unsurlar niteliğindedir.
Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti Davası Neden Gerekir?
Eğer ortaklardan biri, ortaklığa konu taşınmaz üzerindeki muhdesatın kendisine ait olduğunu ileri sürüyorsa, bu iddia ancak muhdesatın aidiyetinin tespiti davası ile netlik kazanabilir. Örneğin:
- Paydaşlardan biri “bu binayı ben yaptım” diyorsa,
- Diğeri “ağaçları ben diktim” diyorsa,
bu iddialar kanıtlanmak zorundadır. Aksi halde, taşınmaz üzerindeki bu unsurlar da paylaşım kapsamında ortak mal sayılır.
Ortaklığın Giderilmesi Davası İçin Bekletici Mesele
Muhdesatın aidiyetine ilişkin iddialar, ortaklığın giderilmesi davasında doğrudan hüküm kurulmasına engel teşkil edebilir. Bu durumda mahkeme, muhdesatla ilgili açılmış olan davayı bekletici mesele yaparak:
- Ortaklığın giderilmesi davasını durdurur,
- Muhdesatın kime ait olduğu belirlenene kadar esas hakkında karar vermez,
- Muhdesatın aidiyeti netleşince, ortaklık paylaşımını buna göre yapar.
Bu nedenle, muhdesat iddiasında bulunan taraflar mutlaka bu konuda ayrı bir dava açmalı ve haklarını yasal yollardan aramalıdır.
Yargı Uygulamasında Muhdesat İddialarının Önemi
Uygulamada en çok karşılaşılan senaryolardan biri, miras kalan bir taşınmazın üzerine mirasçılardan birinin bina yapmış olmasıdır. Bu durumda diğer mirasçılar, binanın ortak mal olduğunu ileri sürerken; inşaatı yapan taraf, binanın kendisine ait olduğunu savunur.
İşte bu noktada:
- Bina inşaatına dair ruhsat, fatura, tanık beyanları, yapı kayıt belgeleri gibi deliller sunulmalıdır,
- Mahkeme bu belgeler ışığında aidiyetin kime ait olduğuna karar verir.
Sonuç: Her İki Dava Birbirine Bağlıdır
| Dava Türü | Amacı |
|---|---|
| Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti | Taşınmaz üzerindeki yapının veya ağacın kime ait olduğunu belirler |
| Ortaklığın Giderilmesi | Taşınmazın ve ona bağlı unsurların paydaşlar arasında nasıl bölüştürüleceğini belirler |
➡️ Muhdesatın aidiyeti netleşmeden izale-i şuyu davası sonuçlandırılamaz. Bu nedenle bu iki dava çoğu zaman birbirine bağlı şekilde yürütülür.
Tarımsal Arazilerde Ortaklığın Giderilmesi Davası ve Ehil Mirasçılık
Ortaklığın giderilmesi davalarında, taşınır ya da taşınmaz malvarlığı genellikle aynen bölünerek ya da satış yoluyla paylaştırılır. Ancak konu tarımsal arazilere geldiğinde, durum farklı bir yasal çerçeveye oturur. Tarım arazileriyle ilgili özel hükümler, 6537 sayılı Kanun ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler, tarım arazilerinin parçalanmasını ve işlevsiz hale gelmesini engellemeye yöneliktir.
Miras Kapsamındaki Tarımsal Arazilerin Devri Esastır
Tarım arazilerinin miras yoluyla paylaşımında öncelikli amaç, bu arazilerin mülkiyetinin ehil mirasçılara devridir. Mirasçılar aralarında anlaşarak:
- Arazileri tek bir mirasçıya,
- Birden fazla yeter gelirli arazi büyüklüğüne sahip mirasçıya,
- Kuracakları bir aile malları ortaklığı ya da limited şirkete,
- Ya da doğrudan üçüncü kişilere devredebilirler.
Bu devrin bir yıl içinde tamamlanması esastır. Süre içinde işlem yapılmazsa ve bu durum resmî kurumlarca Bakanlığa bildirilirse, Bakanlık mirasçılara 3 aylık bir ek süre verir. Bu sürede de paylaşım sağlanamazsa, Bakanlık:
✅ Arazinin ehil mirasçıya,
✅ Ehil mirasçı yoksa en yüksek teklifi veren mirasçıya,
✅ Bu da olmazsa üçüncü kişilere açık artırmayla satışını sağlar.
Sulh Hukuk Mahkemesi ve Ehil Mirasçı Kararı
Taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa, herhangi bir mirasçı sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir. Bu durumda hâkim, tarım arazisinin:
- Kişisel yeterliliği ve tarım tecrübesi olan ehil mirasçıya,
- Birden fazla ehil mirasçı varsa, geçimini bu araziyle sağlayan kişiye,
- Bu da mümkün değilse, en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya devrine karar verebilir.
Ayrıca mirasçılar arasında tarım dışı başka arazileri olan kişilere, bu arazilerin verimliliğini artırmak amacıyla, yeter gelir şartı aranmaksızın devir yapılabilir.
Devir Talebi Olmazsa Ne Olur?
Eğer hiçbir mirasçı tarım arazisinin devrini istemezse:
- Sulh hukuk hâkimi, taşınmazın satışına karar verir.
- Satıştan elde edilen gelir, mirasçılar arasında pay oranlarına göre dağıtılır.
Eğer arazi, birden fazla yeter geliri sağlayan parça oluşturacak şekilde bölünebiliyorsa, mahkeme her bir mirasçıya ayrı ayrı devir kararı da verebilir.
Tarım Dışı Kullanım Halinde Bedel Farkı
Tarım arazisi kendisine devredilen mirasçı, devrin üzerinden 20 yıl içinde arazinin tarım dışı kullanım izni alır ve bu nedenle değerinde artış yaşanırsa:
- Arazinin ilk değerinin güncellenmiş haliyle yeni değer farkı hesaplanır,
- Elde edilen fark, diğer mirasçılara payları oranında ödenir.
Mahkemenin Bedel Deposu İçin Verdiği Süre
Ehil mirasçıya devir kararı verilirse:
- Mahkeme, diğer mirasçıların hisselerine düşen bedelin mahkeme veznesine yatırılması için 6 aylık süre tanır,
- Talep halinde bu süreye 6 ay ek süre verilebilir,
- Süre içinde ödeme yapılmaz ve başka talipli yoksa, taşınmaz açık artırmayla satılır.
Tarım Arazisinin Eklentileri de Devredilebilir
Tarımsal arazinin mülkiyetini devralan ehil mirasçı, bu arazide kullanılan hayvanlar, tarım araçları ve ekipmanları gibi eklentileri de, gerçek değerleri üzerinden devralmak isteyebilir.
Ölüme Bağlı Tasarrufun Sınırı
Eğer sadece bir tek mirasçı ehil şartlarını taşıyorsa ve devri talep ediyorsa, bu istem hakkı ölüme bağlı tasarrufla ortadan kaldırılamaz. Ancak birden çok mirasçı ehil ise, miras bırakan, bu kişilerin arasından birini vasiyetle belirleyebilir. Belirlenen mirasçıya itiraz gelirse, nihai kararı yine sulh hukuk hakimi verir.
Sonuç
Tarım arazilerinin paylaşımı, ortaklığın giderilmesi davasından ayrı ve özel bir usule tabidir. Ehil mirasçıya öncelik verilmesi, tarımsal üretimin ve arazilerin verimli kullanılmasının sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlar. Bu nedenle:
| Aşama | Süreç |
|---|---|
| Anlaşma varsa | Mirasçılar arasında 1 yıl içinde devir yapılır |
| Anlaşma yoksa | Sulh hukuk hâkimi ehil mirasçıya devreder veya satışa karar verir |
| Bedel ödenmezse | Açık artırma yoluyla satış yapılır |
| Tarım dışı kullanım olursa | 20 yıl içinde oluşan değer farkı diğer mirasçılara ödenir |
Alacaklıların Ortaklığın Giderilmesi Davası Açma Hakkı
Ortaklığın giderilmesi davası sadece paydaşlar tarafından değil, belirli şartlar altında alacaklılar tarafından da açılabilmektedir. Bu durum özellikle elbirliği mülkiyetine tabi mallar açısından önem arz eder. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 121. maddesi, bu konuda alacaklılara özel bir yetki tanımaktadır.
Elbirliği Mülkiyetinde Alacaklının Dava Açma Hakkı
Bir mal üzerinde elbirliğiyle mülkiyet (iştirak halinde mülkiyet) söz konusuysa ve bu mülkiyet yapısında hissedar olan borçlunun alacaklıları varsa; bu alacaklılar, İcra Mahkemesi’nden izin alarak borçlunun hissesine düşen taşınmazda ortaklığın giderilmesi talebinde bulunabilir.
İİK m. 121’e Göre:
“Bir intifa hakkı veya taksim edilmemiş bir miras ya da iştirak halinde tasarruf edilen bir malın satılması gerekirse, icra memuru satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesinden sorar. İcra mahkemesi, ilgilileri dinledikten sonra açık artırma yapılmasına veya satış için memur tayinine karar verebilir.”
Bu hükme göre, alacaklı, borçlunun payına düşen hakkın paraya çevrilmesini sağlamak amacıyla, ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bu yetkinin kullanılabilmesi için elbirliği mülkiyeti yapısının bulunması gerekmektedir.
Paylı Mülkiyette Alacaklı Ortaklığı Gideremez
Paylı mülkiyet durumunda işler farklıdır. Eğer borçlu, bir taşınmazda bireysel pay sahibi ise:
- Bu pay, doğrudan icra yoluyla satılabilir,
- Bu durumda alacaklıya ortaklığın giderilmesi davası açma yetkisi verilmez,
- Satış sonrası, diğer paydaşların önalım (şufa) hakkı da söz konusu olmaz.
Yani paylı mülkiyet halinde alacaklının ortaklığı sona erdirme yönünde hukuki bir yetkisi yoktur; sadece borçluya ait payın satışını talep edebilir.
Alacaklı Tarafından Açılan Davalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Eğer elbirliği mülkiyeti söz konusuysa ve alacaklı, ortaklığın giderilmesi davası açmak istiyorsa, icra mahkemesinden özel yetki almalıdır. Bu yetki belgesinde şu bilgiler mutlaka yer almalıdır:
- Taşınmazın açık ada ve parsel numarası,
- Taşınmazın bulunduğu yerin il, ilçe ve mahalle bilgileri,
- Elbirliğiyle mülkiyetin borçluya ait olduğu ilişkin açıklama.
Aksi takdirde, yetki belgesi eksik ya da belirsiz olduğu gerekçesiyle mahkeme tarafından dava reddedilebilir.
Hisse Haczi ve İcra Takibi Süreci
Eğer borçlunun hissesi paylı mülkiyet rejiminde yer alıyorsa, bu durumda:
- İcra müdürlüğü, diğer hissedarlara haciz işlemini bildirir,
- Haczedilen paydan doğan gelir ve semerelerin icra veznesine yatırılması istenir,
- Diğer paydaşların, bu gelirleri borçluya vermeleri durumunda, ayrıca icra veznesine ödeme yapmaları gerektiği ihtar edilir.
Bu uygulama, alacaklının alacağını tahsil etmesini kolaylaştırmak amacıyla düzenlenmiştir.
Sonuç: Elbirliği Mülkiyetinde Alacaklıya Yetki Verilebilir
| Mülkiyet Türü | Alacaklının Ortaklığı Giderme Yetkisi | Hacizle Satış Mümkün mü? | Ön Alım Hakkı Var mı? |
|---|---|---|---|
| Elbirliği Mülkiyeti | ✔️ Evet, icra mahkemesi izniyle | ❌ Hayır | ❌ Yok |
| Paylı Mülkiyet | ❌ Hayır | ✔️ Evet | ❌ Yok |
İzale-i Şuyu Davası Hissemi Satmak İstemiyorum, Ne Yapmalıyım?
Ortaklığın giderilmesi davası (halk arasında bilinen adıyla izale-i şuyu davası), bir malın birden fazla kişi arasında paylaşılmasına hizmet eden, yaygın ve etkili bir hukuki yoldur. Ancak bazı durumlarda paydaşlardan biri, bu davanın sonucunda hissesinin satılmasını istemeyebilir. Bu durumda “İzale-i şuyu davası hissemi satmak istemiyorum” diyorsanız, hukuken izleyebileceğiniz bazı yollar mevcuttur.
1. Ortaklığın Giderilmesinin Talep Edilemeyeceği Durumlar
Her ne kadar izale-i şuyu davası zamanaşımına tabi olmayan bir dava türü olsa da, Türk Medeni Kanunu m. 698 uyarınca belirli sınırlamalar çerçevesinde ortaklığın giderilmesi talebi reddedilebilir:
Ortaklığın giderilmesi şu hallerde istenemez:
- Taraflar arası sözleşmeyle mülkiyetin belirli süre devamının kararlaştırılması: Eğer taraflar tapuda şerhli bir şekilde belirli süreyle malı paylaşmama taahhüdü altına girmişse, bu sürede dava açılamaz.
- Malın belirli bir amaca özgülenmiş olması: Örneğin bir hayır kurumu için bağışlanmış arsa, bu özel amacın devamı için ortaklık halinde tutuluyor olabilir.
- Davanın kötü niyetli veya uygunsuz zamanda açılması: Dürüstlük kuralı (MK m. 2) ihlal edilirse hâkim, davayı reddedebilir.
- Tapuda şerh edilen aile konutu varsa: Ortaklığın giderilmesine ilişkin talepler, aile konutu şerhi varsa, şerh kaldırılmadıkça dikkate alınmaz.
Bu sebeplerden biri mevcutsa, “izale-i şuyu davası hissemi satmak istemiyorum” yönündeki itirazınızı usulüne uygun şekilde mahkemeye sunabilirsiniz.
2. Aynen Taksim Talep Ederek Satışı Engelleyebilirsiniz
Aynen taksim, izale-i şuyu davasında en öncelikli değerlendirme konusudur. Mahkeme, ortaklığın satışla değil, fiziksel bölünme yoluyla sona erdirilip erdirilemeyeceğini araştırmak zorundadır (TMK m. 699).
Aynen taksimin şartları:
- Taraflardan birinin bu yönde açık talebi olmalıdır.
- Mal, bilirkişi incelemesiyle bölünebilir olmalıdır.
- Değer kaybı yaratmadan bölünebilecek durumda olmalıdır.
Örneğin; 3 mirasçının bulunduğu bir dosyada 3 bağımsız daire varsa, her bir dairenin bir mirasçıya verilmesi suretiyle satışa gerek kalmadan paylaşım yapılabilir.
📝 Bu nedenle, “hissemi satmak istemiyorum” diyorsanız mutlaka dava dilekçenizde veya savunmanızda aynen taksim talebini açıkça belirtmelisiniz.
3. Satış Zorunluluğu Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?
Bazı durumlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesi kaçınılmaz hale gelir:
- Malın aynen bölünmesi mümkün değildir (örneğin tek daire, tek tarla),
- Aynen taksim talep edilmemiştir,
- Taksim ciddi değer kaybı yaratacaktır,
- Paydaşlar arasında taksime ilişkin uzlaşma sağlanamamıştır.
Bu durumda mahkeme, taşınmazın açık artırma ile satışına ve bedelin pay oranında dağıtılmasına karar verir. Tek bir paydaş bile açık artırmayı reddederse, satış halka açık şekilde gerçekleştirilir.
4. Zorunlu Satışta Hissedar Ne Yapabilir?
Hisse sahibinin satıştan kaçınma şansı kalmamışsa ve mal açık artırmaya çıkarılmışsa, bu durumda yapabileceği iki yol vardır:
- Açık artırmada hissesiyle birlikte tüm taşınmazı satın alabilir,
- Diğer hissedarlarla görüşerek önceki aşamada anlaşma sağlayabilir (örneğin miras taksim sözleşmesi).
Ancak unutulmamalıdır ki; satış işlemi başladıktan sonra itirazlar dikkate alınmaz, dava kararı kesinleştikten sonra dosya satış memurluğuna gönderilir ve İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kıymet takdiri yapılır.
Sonuç: Hisse Satışını Engellemenin Hukuki Yolları Var mı?
Evet, aşağıdaki yolları izleyerek malın satılmasını önleyebilir veya geciktirebilirsiniz:
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Ortaklığın istenemeyeceğini ileri sürmek | TMK m. 698 uyarınca süre, amaç, şerh ve dürüstlük ilkesi gerekçeleriyle |
| Aynen taksim talep etmek | Mal bölünebilir durumdaysa bölünme talep edilir, satış önlenebilir |
| Mahkeme satışına itiraz etmek | Talep dilekçesinde açıkça belirtilmeli, bilirkişi süreci yakından izlenmeli |
| Satış sırasında malı satın almak | Açık artırmaya katılıp malı hissedar olarak satın alma imkânı vardır |
İzale-i Şuyu Davasını Uzatan Sebepler Nelerdir? Süreyi Etkileyen Tüm Unsurlar
İzale-i şuyu davası ne kadar sürer? sorusu, süreci uzatan nedenlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bu davalar, özellikle taşınmaz ve miras uyuşmazlıklarında sıkça başvurulan yargısal paylaşım yollarından biridir. Ancak her davada olduğu gibi, izale-i şuyu davasında da süreci uzatan bazı temel sebepler mevcuttur.
1. Ortaklar Arasında Uzlaşma Sağlanamaması
Taraflar, mal paylaşımı konusunda kendi aralarında anlaşma sağlayamadığında dava açılır. Ancak davanın ilerleyen aşamalarında da uzlaşmazlık devam ederse, süreç uzayacaktır. Özellikle satış yöntemine itiraz edilmesi, pay oranlarının kabul edilmemesi gibi hususlar, duruşmaların sayısını artırabilir.
2. Eksik veya Hatalı Dava Dilekçesi
Dava dilekçesinde eksiklik veya usul hataları varsa mahkeme 1 haftalık kesin süre vererek bu eksikliklerin giderilmesini ister. Bu süreler hem davanın geç başlamasına hem de takvimde sarkmalara neden olur.
3. Davanın Yanlış Mahkemede Açılması
Görevli ya da yetkili olmayan bir mahkemede açılan izale-i şuyu davası, usulden reddedilir. Bu durumda doğru mahkemenin tespit edilmesi ve davanın yeniden açılması gerekir. Bu da ciddi bir zaman kaybıdır.
4. Bilirkişi Raporuna İtirazlar ve Gecikmeler
İzale-i şuyu davalarında bilirkişiler, malın aynen taksim edilip edilemeyeceğini değerlendirir. Ancak:
- Raporun geç sunulması,
- Tarafların rapora itirazları,
- Yeni bilirkişi atanması veya ek rapor talepleri gibi durumlar süreci önemli ölçüde uzatabilir.
5. Mahkemelerin Duruşmalar Arasına Uzun Süre Vermesi
Yargı sistemindeki iş yükü nedeniyle bazı mahkemeler, duruşmalar arasında 2-3 ay gibi uzun süreler verebilmektedir. Bu da davanın normalden çok daha uzun sürmesine neden olabilir.
6. Kanuni Sürelerin Kaçırılması
Tarafların, kendilerine tanınan yasal sürelerde işlem yapmamaları (örneğin itiraz süresini kaçırmaları, cevap dilekçesi sunmamaları), sürecin yeniden başlatılmasını veya usulden kayıplara neden olabilir.
7. Uygun Olmayan Zamanda Açılan Dava – TMK 698/3
Türk Medeni Kanunu madde 698/3’e göre, ortaklığın giderilmesi davası, malın niteliği gereği uygun olmayan bir zamanda açılmışsa hakim, davayı reddedebilir veya erteleyebilir.
Örneğin; tarım arazisinin mahsul zamanı gelmeden önce paylaşım istenmesi, diğer paydaşları ağır zarara uğratabilir. Bu durumda, davanın ertelenmesi veya geçersiz sayılması gündeme gelir.
İzale-i Şuyu Davası Süreci Nasıl Kısaltılır?
“İzale-i şuyu davası ne kadar sürer?” sorusuna kısa bir yanıt alınmak isteniyorsa, şu önlemler büyük önem taşır:
✅ 1. Eksiksiz Dilekçe ve Belgelerle Başvuru
Davaya başlarken sunulacak dilekçe, tapu kayıtları, veraset ilamı, varsa anlaşmalar gibi tüm belgelerin eksiksiz ve doğru biçimde hazırlanması süreci hızlandıracaktır.
✅ 2. Yetkili ve Görevli Mahkemede Dava Açmak
Davanın doğru yerde açılması, usulden red gibi gereksiz zaman kayıplarının önüne geçer.
✅ 3. Bilirkişi Raporlarına Hazırlıklı Olmak
Bilirkişi raporlarına yerinde ve zamanında yanıt vermek, gereksiz ek rapor taleplerini engelleyerek süreci hızlandırır.
✅ 4. Ön İnceleme ve Tahkikat Aşamalarında Proaktif Olmak
Mahkemece verilen kesin sürelerde hızlı hareket edilmesi, dava takviminin aksamadan ilerlemesini sağlar.
Sonuç: Süreçteki Hatalar Dava Süresini Belirliyor
“İzale-i şuyu davası ne kadar sürer?” sorusunun net bir cevabı olmamakla birlikte, yukarıda belirtilen hata ve gecikmelerin yaşanmadığı davalar, genellikle 9 ila 18 ay arasında sonuçlanmaktadır. Ancak herhangi bir eksiklik, bilirkişi raporu itirazı veya hukuki hata süreci 2 yılı aşan bir noktaya taşıyabilir.
Bu nedenle, süreci doğru yönetmek ve tüm aşamalarda hata yapmamak için bir gayrimenkul avukatından hukuki destek alınması önerilir.
Yargıtay Kararları Ekseninde Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Bekletici Sorun Uygulaması
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesine göre, bir davanın sonuçlanabilmesi, kimi durumlarda başka bir yargılama sürecine, idari bir işlemin kesinleşmesine ya da dava konusuyla ilgili hukuki bir ilişkinin açıklığa kavuşmasına bağlı olabilir. Bu gibi durumlarda, mahkeme yargılamayı durdurarak söz konusu olayın neticelenmesini bekleyebilir. Buna hukukta “bekletici mesele” denir.
Ortaklığın giderilmesi davalarında da zaman zaman başka hukuki süreçler bu şekilde bekletici mesele yapılmakta, esas davanın gidişatı ve süresi bu yan davalardan etkilenmektedir. Özellikle paydaşların mülkiyet ilişkisini doğrudan etkileyebilecek bir ihtilaf mevcutsa, esas davaya devam edilmeden ilgili yan uyuşmazlık sonuçlandırılmalıdır.
Tapu İptal ve Tescil Davası Bekletici Sorundur
Uygulamada, taşınmazın mülkiyet durumunu değiştirme potansiyeline sahip olan tapu iptal ve tescil davaları, ortaklığın giderilmesi davasında bekletici sorun olarak kabul edilmektedir. Yargıtay içtihatları da bu yöndedir. Paydaşlardan biri tarafından açılan tapu iptal davasının sonucunda payların yeniden belirlenmesi söz konusu olacağından, bu kararın beklenmesi zorunlu görülmektedir.
Tapuda İsim Yanlışlığı Dava Sürecini Etkiler
Ortaklığın giderilmesi konusu taşınmazda, tapuda yer alan paydaş ismi ile mirasçılık belgesindeki ad farklıysa, mahkeme ilgili kişiye isim tashih davası açması için süre verir. Bu dava açılmazsa, iddiadan vazgeçildiği kabul edilir. Açılırsa, karar beklenmeden esas dava sonuçlandırılamaz.
İmar Planı İptal Davası da Süreci Durdurur
Taşınmaza ilişkin imar işlemleri hakkında açılan iptal davaları da bekletici mesele sayılabilir. Zira imar planındaki değişiklikler, taşınmazın değeri, bölünme şekli ve hatta satış imkanlarını doğrudan etkileyebilir. Yargıtay bu konuda da idari yargıda görülen iptal davalarının sonucunun beklenmesinin zorunlu olduğunu belirtmiştir.
Önalım (Şufa) Davası Açılmışsa
Ortaklığın giderilmesi sürecinde, bir paydaşın kendi payını üçüncü bir kişiye devretmesi halinde, diğer paydaşlar tarafından önalım (şufa) davası açılması mümkündür. Bu dava devam ederken ortaklığın giderilmesi karar verilirse, ileride mülkiyetle ilgili çelişkili sonuçlar doğabilir. Bu nedenle, önalım davasının sonucu da bekletici mesele yapılmalıdır.
Denkleştirme ve Aile Konutu Davaları
Ortaklığın giderilmesi davası devam ederken, mirasta denkleştirme yahut aile konutunun özgülenmesi talepleriyle ayrı davalar açılmışsa, bu davaların sonucu da esas davayı doğrudan etkileyecektir. Aile konutu özgüleme talepleri karşı dava şeklinde sunulmuşsa, görevli mahkeme değerlendirilerek dosya ayrılmalı ve özgüleme davasının sonucu beklenmelidir.
Sonuç
Ortaklığın giderilmesi davalarında, süreci uzatan önemli hukuki nedenlerden biri de bekletici mesele uygulamasıdır. Yargıtay kararları, hangi davaların beklenmesi gerektiği konusunda açık içtihatlar sunmaktadır. Tapu iptal, imar iptali, önalım, isim tashihi, denkleştirme ve aile konutu davaları bu kapsamdadır. Sürecin sağlıklı ilerlemesi ve ileride hükmün geçersiz hale gelmemesi için, bu tür davaların sonucunun beklenmesi hem yasal bir zorunluluk hem de yargılamanın sağlığı açısından gereklidir.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Aktif Dava Ehliyeti ve Taraf Teşkili – Yargıtay Kararı Işığında Açıklama
Davacı Paydaş Olmalı, Tüm Paydaşlar Davaya Dahil Edilmelidir
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası, yalnızca taşınmazda pay sahibi olan kişiler tarafından açılabilir. Davacının aktif dava ehliyeti bulunabilmesi için, dava konusu edilen taşınmazlarda paydaş ya da ortak sıfatına sahip olması gerekir. Pay sahibi olmayan kişinin bu yönde dava açması hukuken mümkün değildir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 2019/432 Esas, 2019/7576 Karar sayılı kararında da bu hususa net bir şekilde dikkat çekilmiştir:
“Dava konusu edilen ve satışına karar verilen 457 ada 1 parsel, 456 ada 6 parsel ve 457 ada 4 parsel sayılı taşınmazlarda, davacının payının bulunmadığı, buna rağmen dava açtığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından, bahse konu bu taşınmazlar yönünden davacının aktif dava ehliyeti yokluğu nedeni ile davanın reddi gerekirken, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Bu karardan da anlaşılacağı üzere, mahkeme, dava açma hakkı bulunmayan kişinin talebini esasa girerek değerlendiremez; dava, usulden reddedilmelidir.
Tüm Ortaklar Davaya Dahil Edilmelidir
Ortaklığın giderilmesi davasında sadece davacının paydaş olması yeterli değildir; diğer tüm paydaşların da davalı olarak gösterilmesi gerekir. Taraf teşkili sağlanmadan yargılamaya devam edilmesi, ileride hükmün iptali veya bozulması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle davacı, paydaş olarak yer almalı; geriye kalan tüm ortaklar ise davalı olarak gösterilmelidir.
Paydaşlardan Birinin Ölmesi Durumunda Ne Yapılır?
Dava sürecinde taraflardan birinin ölmesi durumunda, mahkeme öncelikle mirasçılık belgesi (veraset ilamı) temin edilmesini ister. Bu belgeyle, ölen kişinin mirasçıları tespit edilerek onların davaya dahil edilmesi sağlanmalıdır. Mirasçıların katılımı sağlanmadan dosyada esas hakkında inceleme yapılamaz. Bu, hem taraf teşkilinin tam olması hem de kararın hukuka uygunluğu açısından büyük önem taşır.
Sonuç
Ortaklığın giderilmesi davalarında usul kuralları titizlikle uygulanmalıdır. Davacının taşınmazda pay sahibi olup olmadığı, diğer paydaşların eksiksiz şekilde davaya dahil edilip edilmediği, ve ölüm halinde mirasçıların davaya katılımı gibi noktalar, davanın hukuki geçerliliğini doğrudan etkiler. Bu tür usule ilişkin eksiklikler, mahkeme kararlarının bozulmasına ve sürecin uzamasına neden olabilir.
İzale-i şuyu davası açmadan önce uzman bir gayrimenkul avukatından danışmanlık almak, hem hak kaybının önlenmesi hem de sürecin hızlı sonuçlanması bakımından önemlidir.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Taraf Teşkili ve Paydaşlık Niteliği – Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme
Davaya Taraf Olması Gereken Kişilerin Belirlenmesi
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasında en temel usul şartlarından biri, davaya dahil edilmesi gereken tüm paydaşların eksiksiz biçimde taraf olarak yer almasıdır. Mahkemece, paydaş olan herkesin sağ olup olmadığı, ölmüşse mirasçılarının tespit edilip edilmediği detaylı şekilde araştırılmalı, eksiklikler tamamlanmadan esasa girilmemelidir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 2016/13392 E. ve 2020/77 K. sayılı kararı bu konuda emsal niteliktedir:
“Davaya konu taşınmazların maliklerinden …, …, … ve …’ın davada taraf olmadıkları anlaşılmış olup sağ iseler kendilerinin, ölmüş iseler veraset ilamları temin edilerek mirasçılarının davaya dahil edilmesi; ayrıca UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede, … mirasçılarından …’nın 24.07.2019 tarihinde ve …’nun ise 07.03.2014 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiş olmakla bu kişilerin veraset ilamları temin edilerek mirasçılarının davaya dahil edilip savunmalarının alınması ve varsa delillerinin toplanması gerekmektedir.”
Bu karar, ölüm durumunda tereke halefiyetinin usule uygun şekilde sağlanmasının zorunluluğunu vurgulamakta, eksik taraf teşkili ile verilecek hükmün hukuka aykırı olacağını açıkça ortaya koymaktadır.
Pay Oranının Dava Hakkına Etkisi Yoktur
Paydaşlardan herhangi biri, taşınmazda sahip olduğu pay ne kadar küçük olursa olsun, ortaklığın giderilmesini dava edebilir. Hukuk sistemimizde payın oranı dava açma ehliyetini etkilemez. Bu, mülkiyet hakkının bir uzantısı olarak her bir paydaşa tanınmış anayasal bir haktır.
Dolayısıyla, davacı paydaşın 1/1000 gibi düşük bir orana sahip olması bile, onun izale-i şuyu davası açmasına engel teşkil etmez.
Tereke Temsilcisinin Dava Açma Ehliyeti
Ortaklığın giderilmesi davasında hak sahibi olmayan kişiler, örneğin yalnızca terekeyi temsil eden ancak taşınmazda payı bulunmayan kişiler, dava açma hakkına sahip değildir.
Tereke temsilcisi, mirasçılık sıfatı taşımadığı sürece ve taşınmaz üzerinde doğrudan hak sahibi olmadığı hallerde, izale-i şuyu davası açma ehliyetinden yoksundur. Bu durum, HMK ve TMK hükümleriyle birlikte değerlendirilerek mahkemece re’sen dikkate alınmalıdır.
Sonuç
- Davaya dahil edilmesi gereken her bir paydaş veya mirasçısı eksiksiz belirlenmeli,
- Vefat eden paydaşlar için veraset ilamı temin edilerek mirasçılar davaya katılmalı,
- Davacının paydaş sıfatı mutlaka bulunmalı,
- Tereke temsilcisi gibi hak sahibi olmayan kişiler dava açmamalı,
- Payın oranı dava açma hakkını etkilememelidir.
İzale-i şuyu davası açılmadan önce taraf teşkiline ilişkin detaylı bir araştırma yapılması, usul ekonomisi ve kararın kesinleşmesi açısından kritik öneme sahiptir. Gerekirse bir gayrimenkul avukatından profesyonel destek alınması, sürecin hatasız ilerlemesine yardımcı olacaktır.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası: S.S.S
Ortaklığın giderilmesi davası (İzale-i Şuyu), Türk hukukunda paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi dolaşım ya da taşınmazlardaki malların birleştirilmesinin sona erdirilmesi için açılan bir dava türüdür. Özellikle Bursa gibi miras kalan gayrimenkullerin yoğun olduğu şehirlerde sık sık bu dava, ortaklar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kritik bir araçtır.
1. İzale-i Şuyu Davası Nedir?
Soru: İzale-i Şuyu davası tam olarak ne ve ne amaçladı?
Cevap: İzale-i Şuyu, Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 698 ve devamında düzenlenen, paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi bir malvarlığın ortaklığının sona erdirilmesi ve bireysel mülkiyete geçişin başlatılması için açılan bir davadır. Malın aynen taksimi (fiziksel birleştirme) veya satış yoluyla birleştirmenin kaldırılması hedeflenir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2021/2077 E., 2021/3967 K. kararında, bu davanın paylı veya elbirliği mülkiyetini sona erdirmek için iki hukuki bir hukuki süreç olduğu vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Osmangazi ilçesi, miras yoluyla 5 kardeşe kalan bir arsanın paylaşımı konusunda anlaşmazlık çıkması üzerine, kardeşlerden biri Osmangazi Sulh Hukuk Mahkemesi’nde İzale-i Şuyu’da açılan arsanın satılması talebinde bulunmuştur. Mahkeme, arsanın bölünemeyeceğine karar vererek satış yollarını kullanmıştır.
2. Kimler İzale-i Şuyu Davası Açılabilir mi?
Soru: Bu davayı açma hakkı kimlere aittir?
Cevap: Paylı veya elbirliği mülkiyetine sahip olan her kişinin ya da ortak, satın alma davasını açabilir. Ödemenin az veya çok olması bu hakkı etkilemez. Üçüncü kişiler, ancak kopyalarının alacaklısı olarak yetki belgesiyle dava açabilirler (TMK madde 698).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2021/2077 E., 2021/3967 K. kararında, kullanıcısı olmayan bir kişinin dava açma ehliyetinin bulunduğunu belirtiyor.
Bursa Örneği: Bursa’nın Nilüfer ilçesinde, bir apartman dairesinde %10 hisseye sahip bir seri, diğer parçalara karşı dava açma birleştirmenin kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkeme, ödemeye bakmaksızın davayı kabul etmiştir.
3. İzale-i Şuyu Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Soru: Bu dava için görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?
Cevap: İzale-i Şuyu davaları, Hukuk Muhakameleri Kanunu (HMK) madde 4/1-b’nin bulunmadığı Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görülüyor. Yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Birden fazla taşınmaz varsa, herhangi birinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilisidir (HMK madde 12).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2018/1234 E., 2019/5678 K. kararında, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Yıldırım ilçesindeki bir tarlanın bölünmesi için açılan dava, Yıldırım Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görüldü.
4. İzale-i Şuyu Davasında Arabuluculuk Zorunlu mudur?
Soru: Davayı açmadan önce arabuluculuğa başvurmak gerekir mi?
Cevap: 1 Eylül 2023’ten itibaren 7445 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle İzale-i Şuyu davaları için arabuluculuk zorunlu hale getirilmiştir. Arabuluculuk süreci tamamlanmadan açılan davalar, usulden reddedilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/B).
Yargıtay Kararı: Yargıtay, henüz bu konuda bir içtihat oluşturmamıştır, ancak 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi bu kişiler açıkça belirlenir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Kestel ilçesi, miras kalan bir evin paylaşımı için ortaklar arabulucuya başvurmuş, ancak anlaşma sağlanamayınca dava Kestel Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılmıştır.
5. İzale-i Şuyu Davası Ne Kadar Sürer?
Soru: Bursa’da bu dava ne kadar sürede kayboldu?
Cevap: Dava süresi, taşınmazın kayıtlı olduğu durumlar ve mahkeme yoğunluğuna bağlıdır. ortalama olarak 1-3 yıl sürer, ancak istinaf veya çıkış işlemlerine geçse 3-5 yıl uzatılabilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2020/3456 E., 2021/1234 K. kararında, sürecin hızlandırılması için patlatma etkin işbirliği yapılmasını sağladığını belirtiyor.
Bursa Örneği: Bursa’nın İnegöl ilçesi, bir tarlanın satış yolu üzerinden bölünmenin eksik olması, bilirkişi raporları ve satış süreci nedeniyle 2 yıl sürmüştür.
6. Hangi Mallar İçin İzale-i Şuyu Davası Açılabilir?
Soru: Bu dava sadece taşınmazlar için mi açılacak?
Cevap: Hayır, İzale-i Şuyu işlemlerinin taşınması (örnek, araç, altın) ve taşınmaz (arsa, ev) mallar için açılabilir. Ayrıca, hisse senedi gibi haklar da bu kapsama girebilir (TMK madde 698).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2019/2345 E., 2020/6789 K. kararında, taşınan mallar için de bu davanın açılabileceği onaylanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Gemlik ilçesi, miras kalan bir otomobil için olanlar arasında çıkan anlaşmazlıklar ve Gemlik Sulh Hukuk Mahkemesi’nde dava açılarak araçla satılmıştır.
7. Aynen Taksim Nedir ve Ne Zaman Tercih Edilir?
Soru: Aynen taksim nedir ve Bursa’da uygulanabilir mi?
Cevap: Aynen taksim, malın fiziksel olarak bölünerek parçalara payları oranında dağıtılmasıdır. Maliyenin kayıtlı ve imar durumu uygunsa tercih edilir. Ancak apartman dairesi gibi birleştirilmesi mümkün olmayan mallarda uygulanamaz (TMK madde 699).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2021/2077 E., 2021/3967 K. kararında, aynen taksimin malin değerini önemli ölçüde düşürmemesi vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesinde, 10 dönümlük bir tarla için açılan davada, tarla 5 bölümlü olarak eşit şekilde bölünerek aynen taksim yapılmıştır.
8. Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi Nasıl Olur?
Soru: Satış yoluyla birleşmenin giderilmesi süreci nasıl işler?
Cevap: Mal aynı taksime uygun değilse, mahkeme açık artırma yoluyla durdurma kararı verir. Satış bedeli, kadınlara ödemeleri oranında dağıtılır. Satış, icra müdürlüğü veya satış memurluğu tarafından yapılır (TMK madde 699).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2017/4567 E., 2018/2345 K. kararında, satışın şirketleri arasında yapılmasının tüm ebeveynlerinin rızasına bağlı olduğunu belirtmiştir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Orhangazi ilçesinde, bir apartman dairesinin birleşimi satış yoluyla giderilmiş ve elde edilen gelir 3 keza eşit şekilde dağıtılmıştır.
9. İzale-i Şuyu Davasında Masraflar Kime Aittir?
Soru: Dava masrafları nasıl paylaşılır?
Cevap: Dava masrafları (mahkeme harcı, bilirkişi ücreti, tebligat giderleri) başlangıçta davayı açan tarafından ödenir, ancak dava sonundaki büyümelere ödemeleri oranında yüklenir (HMK madde 326).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2020/1234 E., 2021/5678 K. kararında, masraflar ödeme tutarlarının ona göre dağıtımına uygun bulmuştur.
Bursa Örneği: Bursa’nın Karacabey ilçesi, bir arsanın birleştirilmesi için açılan davada, masraflar 4 kişidena %25’lik ödemeler oranında dağıtılmıştır.
10. Hissemi Satmak İstemezsem Ne Yapabilirim?
Soru: İzale-i Şuyu davasında hismi sürdürmek istemiyorum, ne yapmalıyım?
Cevap: Hisseni satmak istemeyen, mahkemeden aynen taksim talep edebilirsin. Ancak malın normal olması mümkün değil, satış zorunlu hale gelir. Paydaşlar arasında anlaşarak hissini satın almadan önce talep edilebilir (TMK madde 699).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2019/3456 E., 2020/1234 K. kararında, aynen taksimin mümkün olmadığı durumlarda satışının kaçınılmaz olduğunu belirtmiştir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Gürsu ilçesinde, bir kişinin arsasının aynen taksimini talep etmiş, ancak imar durumu nedeniyle mahkemeden ayrılma kararı alınmıştı. Paydaş, ihalede kendi hissini satın almıştır.
11. İzale-i Şuyu Davası Açarken Hangi Belgeler Gereklidir?
Soru: Davayı açmak için hangi belgeler sunulmalıdır?
Cevap: Tapu kaydı, veraset ilamı (mirasçılar için), kimlik bilgileri, varsa paylaşım sözleşmesi ve arabuluculuk tutanağı gereklidir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2020/5678 E., 2021/1234 K. kararında, eksik bilgilerin eklenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Osmangazi ilçesi, bir ev için dava açan, tapu kaydı ve veraset ilamını sunarak süreci başlatmıştır.
12. İzale-i Şuyu Davası Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Soru: Dava dilekçesi nasıl hazırlanmalı ve nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Dilekçede malın tanımı, paylaşım yöntemi (aynen taksim veya kullanım), bağlantı detayları ve talep açıkça belirtilmelidir. HMK madde 119’a uygun olmalıdır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2018/2345 E., 2019/6789 K. kararında, eksik dilekçelerin reddedilebileceğini vurgulamıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Nilüfer ilçesi, eksik bilgi bilgisi nedeniyle bir dava reddedilmiş, ancak onarılarak yeniden açılmıştır.
13. İzale-i Şuyu Davasında Paydaşların Hepsi Davaya Katılmalı mı?
Soru: Tüm bireylerin davaya katılmaması zorunlu mudur?
Cevap: Evet, tüm üyelerinin davaya taraf olarak katılması gerekir. Eksik tarafın hatalı olması, davanın usulünden reddine yol açar (HMK madde 115).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2019/4567 E., 2020/2345 K. kararında, tüm katılımcıların taraf olması özelliği vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Mudanya ilçesinde, bir eksikliğin eksik bildirilmesi nedeniyle dava reddedilmiş, ancak eksiklikler tamamlanarak yeniden açılmıştır.
14. İzale-i Şuyu Davasında Bilirkişi Raporu Nedir?
Soru: Bilirkişi raporu ne işe yarar ve nasıl hazırlanır?
Cevap: Bilirkişi raporları, malın değeri, bölünebilirliği ve paylaşım yöntemi hakkında mahkemeye teknik bilgi sunar. Uzmanlar tarafından hazırlanır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2020/1234 E., 2021/5678 K. kararında, raporun objektif ve detaylı olması belirtilmiştir.
Bursa Örneği: Bursa’nın İznik ilçesi, bir tarlanın bölünebilirliği için bilirkişi raporları hazırlanmış ve aynen taksime uygun olarak belirlenmiştir.
15. İzale-i Şuyu Davasında Satış Nasıl Gerçekleşir?
Soru: Satış süreci nasıl işler ve kim tarafından yürütülür?
Cevap: Mahkeme, satışa karar verirse, icra müdürlüğü veya satış memuruluğunun açık olarak iyileştirilmesini sağlar. Satış bedeli gruplarına dağıtılır (İcra ve İflas Kanunu madde 121).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2018/5678 E., 2019/1234 K. kararında, satışın şeffaf olması vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Orhaneli ilçesinde, bir evin satışı icra müdürlüğü tarafından açık artırmayla gerçekleştirilmiştir.
16. İzale-i Şuyu Davasında Paydaşlar Arasında Satış Mümkün mü?
Soru: Paydaşlar arasında satış yapılabilir mi?
Cevap: Evet, ortaklar arasında satış, tüm katılımcıların rızasıyla mümkündür. Operasyonların anlaşmasını netleştirir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2017/4567 E., 2018/2345 K. kararında, kullanıcılar arası satışının rızaya bağlı olduğunu beyan etmektedir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Büyükorhan ilçesi, büyümeleri bir arsayı kendi aralarında paylaşarak ayırma gereği birleştirme gidermiştir.
17. İzale-i Şuyu Davasında Zamanaşımı Var mı?
Soru: Bu dava için zamanaşımı süresi var mıdır?
Cevap: İzale-i Şuyu hakkı, mülkiyet hakkına dayalı olarak zamanaşımına tabi değildir (TMK madde 698).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2019/2345 E., 2020/6789 K. kararında, bu davanın zamanaşımına uğrayıp uğramayacağını onaylamıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Keles ilçesinde, 30 yıl önce miras kalan bir tarla için dava açılmış ve zamanaşımı itirazı reddedilmiştir.
18. İzale-i Şuyu Davasında Vekalet Ücreti Ne Kadardır?
Soru: Avukat vekalet ücreti nasıl hesaplanır?
Cevap: Vekalet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir ve malvarlığının değeri üzerinden hesaplanır. Taraflar arasında anlaşabilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2020/1234 E., 2021/5678 K. kararında, tarifeye uygun ücretin bağlayıcı olduğunu taahhüt etmektedir.
Bursa Örneği: Bursa’nın Osmangazi ilçesinde, bir dava için avukat ücreti 10.000 TL olarak belirlendi.
19. İzale-i Şuyu Davasında Tapusuz Taşınmazlar İçin Ne Yapılır?
Soru: Tapusuz taşınmazlarda dava açılabilir mi?
Cevap: Tapusuz taşınmazlarda dava açılabilmesi için tapu tescili yapılmadan önce açılmalıdır. Tapu kaydı olmadan İzale-i Şuyu durumu açılamaz.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2019/2345 E., 2020/6789 K. kararında, tapu kaydının zorunlu olduğunu belirtmiştir.
Bursa Örneği: Bursa’nın İnegöl ilçesinde, tapusuz bir tarla için tescil edilmeden önce, ardından İzale-i Şuyu vakası görüldü.
20. İzale-i Şuyu Davasında Aile Konutu Şerhi Etkisi Nedir?
Soru: Aile konutu şerhi, davayı nasıl etkiler?
Cevap: Aile konutu şerhi bulunan taşınmazda, eşin rızası olmadan satış yapılamaz (TMK madde 194). Mahkeme, bu şerhi dikkate alır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2018/3456 E., 2019/1234 K. kararında, eşin rızasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır.
Bursa Örneği: Bursa’nın Nilüfer ilçesinde, aile konutu şerhi bulunan bir ev için dava açılmış, ancak eşin rızası alınmadan satışı reddedilmiştir.
21-30: Paylaşım Yöntemleri ve Uygulamalar
- Soru: Aynen taksim mümkün değilse ne olur?
Cevap Özeti: Mal bölünmezse, mahkeme ayrılma kararı verir. Satış bedeli bileşenlerine ödemeleri oranında dağıtılır (TMK madde 699).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. HD, 2017/3836 E., 2018/2345 K.
Bursa Örneği: Yıldırım’da bir apartman dairesi satılarak paylaştırılmıştır. - Soru: Satış bedeli nasıl belirlenir?
Cevap Özeti: Bilirkişi tarafından piyasa değeri belirlenir ve mahkeme tarafından onaylanır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. HD, 2019/3456 E., 2020/1234 K.
Bursa Örneği: Gemlik’te bir arsanın değeri bilirkişi tarafından 500.000 TL olarak belirlendi. - Soru: Paydaşlar satış bedeline itiraz edebilir mi?
Cevap Özeti: Evet, bilirkişi raporuna itiraz edilebilir. Mahkeme, yeni rapor isteyebilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. HD, 2020/5678 E., 2021/1234 K.
Bursa Örneği: İnegöl’de bir tarlanın oluşturduğu itirazlar alınmış ve yeni rapor alınmıştır. - Soru: İhale nasıl iptal edilir?
Cevap Özeti: Usulsüzlük veya hile varsa, ihale fesih davası açılabilir (İİK madde 134).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 12. HD, 2018/2345 E., 2019/6789 K.
Bursa Örneği: Osmangazi’de bir ihale, usulsüzlük nedeniyle iptal edildi. - Soru: Paydaşlar satışta gizli alıcı olabilir mi?
Cevap Özeti: Evet, erkeklerin satışta görünüm talep edebilir, ancak bu mahkeme kararına bağlıdır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. HD, 2017/4567 E., 2018/2345 K.
Bursa Örneği: Nilüfer’de bir oturum, ihalede listelenen alıcı olmuştur. - Soru: Satış bedeli ne zaman dağıtılır?
Cevap Özeti: Satış bedeli, ihale kesinleştikten sonra kadınlara ödemeleri oranında dağıtılır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. HD, 2019/2345 E., 2020/6789 K.
Bursa Örneği: Karacabey’de bir arsanın satış bedeli 3 ay içinde dağıtılmıştır. - Soru: Satışta alıcı bulunmazsa ne olur?
Cevap Özeti: İhale tekrarlanır veya mahkeme yeni bir yöntem belirler.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 12. HD, 2020/1234 E., 2021/5678 K.
Bursa Örneği: Orhangazi’de bir ev için alınmamış, ihaleler tekrarlanmıştır. - Soru: Ortaklığın giderilmesi davasında vekaletname gerekli mi?
Cevap Özeti: Avukatla temsil için özel yetki içeren vekaletname gerekir (HMK madde 74).
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. HD, 2018/5678 E., 2019/1234 K.
Bursa Örneği: Mudanya’da bir dava, eksik vekaletname nedeniyle ertelenmiştir. - Soru: Dava sırasında ödeme rejimi yapılabilir mi?
Cevap Özeti: Evet, ödeme rejimi yapılabilir, ancak yeni işletim davasına dahil edilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 6. HD, 2019/3456 E., 2020/1234 K.
Bursa Örneği: İznik’te bir jeneratörü hissini devretmiş, yeni işletim davasıya katılmıştır. - Soru: Ortaklığın giderilmesi davaları mirasçılar arasında nasıl işler?
Cevap Özeti: Mirasçılar, veraset ilamıyla ödemelerini kullanabilir ve dava açabilirsiniz.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 14. HD, 2020/1234 E., 2021/5678 K.
Bursa Örneği: Gürsu’da mirasçılar, bir tarla için dava açmıştır.