İşten Çıkış Kodu Nasıl Düzeltilir?
i
📌 Giriş: İşten Çıkış Kodu Nedir ve Neden Önemlidir?
Bir çalışan işten ayrıldığında, işverenin en geç 10 gün içinde SGK’ya işten ayrılış bildirgesi sunması gerekir. Bu bildirgede “16 numaralı alan” işçinin işten çıkış sebebini belirtir. Bu sebep, SGK sisteminde kod numarasıyla belirtilir (örneğin, Kod 4: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshi).
Ancak hatalı, eksik veya kasıtlı olarak yanlış girilen çıkış kodları, işçinin işsizlik maaşı almasını engelleyebilir ya da çalışma geçmişinde olumsuz bir iz bırakabilir. Özellikle Kod 29 (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış) gibi ciddi iddiaları içeren kodlar, işçinin sicilinde olumsuz etki yaratır.
⚖️ İşten Çıkış Kodu Neden Yanlış Giriliyor?
- İşverenin hatalı kod girmesi
- Tazminat ödememek için bilinçli kod seçimi
- Pandemi sürecinde fesih yasağını aşmak amacıyla Kod 29 kullanılması
- İKALE (anlaşmalı fesih) yapılmasına rağmen farklı kod bildirilmesi
🔧 SGK’ya Bildirilen İşten Çıkış Kodu Nasıl Düzeltilir?
✅ İlk 10 Gün İçindeyse
Eğer işten ayrılış tarihinden itibaren henüz 10 gün geçmediyse, işveren:
- SGK e-bildirge sistemine giriş yaparak
- Bildirgeyi iptal edip yeni bildirge düzenleyerek
Doğrudan sistem üzerinden düzeltme yapabilir.
❌ 10 Gün Geçtiyse
10 günü aşmışsa, işverenin bağlı olduğu SGK müdürlüğüne başvurması ve düzeltme talebini belgeleriyle birlikte yazılı olarak sunması gerekir.
2013/11 sayılı SGK Genelgesi uyarınca, işveren belgeleriyle başvurduğu sürece çıkış kodu değiştirilebilir.
🧍♂️ İşçi Tek Başına SGK’ya Başvurabilir mi?
Hayır. SGK tek başına işçinin başvurusunu kabul etmez. Aynı genelgeye göre:
“Sigortalıların işten ayrılış nedenine yönelik talepleri, sadece işverenle birlikte müracaat edilmişse dikkate alınır.”
İşveren veya yetkilisiyle birlikte başvuru zorunludur.
🛠️ İşveren Kod Değişikliğini Kabul Etmiyorsa Ne Yapılabilir?
1. Arabuluculuk Süreci
- Arabuluculukta uzlaşılırsa, işveren SGK’ya belgelerle başvurarak değişiklik yapabilir.
- Ancak arabuluculuk tek başına kodu değiştirmez, yalnızca temel oluşturur.
2. İş Mahkemesinde Dava Açmak
İşveren düzeltmeyi kabul etmezse:
- İşçi, İş Mahkemesi’nde “hizmet tespiti” ve “fesih nedeninin düzeltilmesi” davası açabilir.
- Mahkeme işçinin lehine karar verirse SGK bu kararı dikkate alarak kodu düzeltir.
💰 İşsizlik Maaşı Alamayan İşçiler Ne Yapabilir?
👇 Şartlar Uygunsa Ancak Kod Uygun Değilse:
İŞKUR başvurularında sadece prim gün sayısı yeterli olması yetmez. SGK’ya bildirilen çıkış kodunun da uygun olması gerekir.
Eğer gerçek çıkış nedeni işsizlik maaşı hakkı doğuruyorsa, ancak yanlış kod bildirilmişse:
- Somut belgelerle birlikte İŞKUR’a itiraz edilebilir.
- İŞKUR değerlendirme yapar ve gerekirse maaşı bağlar.
📄 İŞKUR’a Sunulabilecek Belgeler
İşte İŞKUR’a sunularak maaş hakkını destekleyebilecek bazı belgeler:
- Kıdem / ihbar tazminat bordrosu veya banka dekontu
- Arabuluculuk anlaşma tutanağı
- İşverenin yazılı fesih bildirimi
- Noter ihtarnamesi (haklı nedenle fesih)
- Askerlik nedeniyle fesih yazıları / dekontlar
- Kesinleşmiş iş mahkemesi kararı
⚠️ Dikkat! İŞKUR Mahkeme Kararı Talep Edebilir
Aşağıdaki belgelerle birlikte yapılan itirazlarda İŞKUR mutlaka mahkeme kararı isteyebilir:
- İşçinin kendi el yazısıyla yazdığı istifa dilekçesi
- Taraflar arasında imzalanmış ikale sözleşmesi
- İşçinin suistimalini gösterir disiplin tutanağı
🛡️ Hatalı Kod Bildiren İşverene Karşı İşçinin Hakları
İşveren, çıkış kodunu bilerek yanlış bildirerek:
- İşçinin tazminat hakkını
- İşe iade davası açma olasılığını
- İşsizlik maaşı almasını engelliyorsa
İşçi, maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
✅ Sonuç ve Öneriler
- İşten ayrılan her işçi, SGK sisteminden çıkış kodunu kontrol etmelidir.
- Yanlış olduğunu düşünüyorsanız önce işverene başvurun.
- Kabul edilmezse arabuluculuk ve mahkeme yolları açık.
- Elinizde belge varsa İŞKUR’a doğrudan itiraz edebilirsiniz.
Yargıtay Destekli İşten Çıkış Kodu Çıkış Örnekleri
1. Örnek: Hatalı 29 Kodu (Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Aykırılık) – İstifa
- Olay : İşçi A, iş yerlerinden kendi tercihleriyle istifa eder ve işverene yazılı imza dilekçesi sunar. Ancak işveren, SGK’ya çıkış yapılmasını 29 (işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle feshi) olarak bildirdi. İşçi, işsizlik maaşı alamaz.
- Ayrılma Talebi : İşçi, çıkış kodunun 3 (belirsiz kalıcı iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi – istifa) olarak feshedilmesini talep eder.
- Satıcı : İstifa dilekçesi, işverene gönderilen e-posta yazışmaları, tanık beyanları.
- Yargıtay Yaklaşımı : Yargıtay, işverenin 29 kez ispatla yükümlü olduğunu belirtir. İşçinin istifa dilekçesi sunduğundan, işverenin fesih belgesinin kayıtlı olduğu ve kodun bilgilerine hükmedilir (Yargıtay 9. HD, 2014/26832 E., 2016/2349 K.).
- Sonuç : Mahkeme, kodun 3 olarak takipne karar verir; işçi maaşı için tekrar başvurabilir.
2. Örnek: Hatalı 22 Kodu (Devamsızlık) – Performans Düşüklüğü
- Olay : İşçi B, performans düşüklüğünün kesilmesi ve işverene yazılı ihbarname gönderir. Ancak SGK’ya çıkış kodu 22 (diğer nedenler) olarak bildirilir, bu da işsizlik maaşını engeller.
- Hata Talebi : İşçi, kodun 4 (belirsiz kalıcı iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi) olarak düzenli olarak yapılmasını ister.
- Deliller : İşverenin performansının düşüklüğüne ilişkin rapor adı, işletmelerdeki performans değerlendirme raporları.
- Yargıtay Yaklaşımı : Yargıtay, işverenin fesih nedeninin bildirgeyle uyumlu olması gerektiğini vurgular. Performans düşüklüğü, 22 koduyla uyumsuzdur; kodun 4 olarak karmaşık olması gerekir (Yargıtay 9. HD, 2022/5676 K.).
- Sonuç : Kod düzeltilir, işçi maaşı alınır.
3. Örnek: Hatalı 3 Kodu (İstifa) – İşverenin Haklı Nedenle Feshi
- Olay : İşçi C, işverenin haklı nedenle feshiyle (örneğin, ekonomik nedenler) çıkarılır, ancak SGK’ya 3 (istifa) kodu bildirilir.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 4 olarak ağırlığını talep eder.
- Deliller : İşverenin ekonomik gerekçelerine dayalı fesih yazısı, işlerinde toplu işten çıkma belgeleri.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşverenin kullanımının ispatlayamaması durumunda, fesih işverene atfedilir ve kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD, genel içtihat).
- Sonuç : Kod 4 olarak güncellenir, işçi tazminatı ve işsizlik maaşı hak kazanır.
4. Örnek: Hatalı 29 Kodu – Zorunlu Fesih
- Olay : İşçi D, işverenin baskısıyla yerinde durmak zorunda kalıyor. İşveren, SGK’ya 29 kodu kayıtlı.
- Adres Talebi : İşçi, kodun 23 (işçi tarafından zorunlu örnek fesih) olarak web siteni ister.
- Deliller : İşverenin baskısına süt mesajları, tanık beyanları, psikolojik taciz iddialarını destekleyen yazışmalar.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşçinin zorunlu fesih nedenlerini somut delillerle ispatlaması halinde, kodun hizmetlerine karar verilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 23 olarak kurtarılır, işçi maaşı alınır.
5. Örnek: Hatalı 11 Kodu (İş Kazası Sonucu Ölüm) – İstifa
- Olay : İşçi E, istifa eder, ancak SGK’ya yanlışlıkla 11 (iş kazası sonucu ölüm) kodu bildirilir. Bu, işçilerin emeklilik ilişkilerini etkiler.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 3 olarak ağırlığını talep eder.
- Deliller : İstifa dilekçesi, SGK hizmet dökümü, işverene yapılan yazılı başvuru.
- Yargıtay Yaklaşımı : Bariz hata içeren kodların parçaları için işçilerin yasal cüzdanları vardır; mahkeme, delillere dayanarak kodu düzeltir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 3 olarak onarılır, emeklilik işlemleri tamamlanır.
6. Örnek: Hatalı 45 Kodu (Uyuşturucu Kullanımı) – Sözlü Tartışma
- Olay : İşçi F, iş yerinde bir iş arkadaşıyla sözlü tartışma yaşar ve ayrılır. SGK’ya 45 (uyuşturucu madde kullanımı) kodu bildirilir.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 4 olarak ağırlığını talep eder.
- Deliller : Kamera kayıtları, tanık beyanları, tartışmanın sözlü olduğunu gösteren yazışmalar.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşverenin 45’in somut delillerle kanıtlayamaması halinde, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD, 2017/15444 E.).
- Sonuç : Kod 4 olarak güncellenir, işçi maaşı ve tazminat alınır.
7. Örnek: Hatalı 29 Kodu – Emeklilik
- Olay : İşçi G, emeklilik nedeniyle ayrıldı ancak SGK’ya 29 kodu bildirilir.
- Sıcaklık Talebi : İşçi, kodun 8 (emeklilik nedeniyle çıkış) olarak adreslerini ister.
- Deliller : Emeklilik başvuru belgeleri, SGK’dan alınan yazı.
- Yargıtay Yaklaşımı : Emeklilik nedeniyle çıkışının belgelerle kanıtlanması durumunda, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 8 olarak kurtarıldı, işçinin hakları korundu.
8. Örnek: Hatalı 3 Kodu – Toplu İşten Çıkarma
- Olay : İşçi H, işlerinde toplu işten çıkarma dışında ayrılma, ancak SGK’ya 3 kodu bildirilir.
- Ek Talebi : İşçi, kodun 15 (toplu işçi çıkarma) olarak talep eder.
- Deliller : Toplu işten çıkarma özet yazısı, diğer ürünlerin çıkış belgeleri.
- Yargıtay Yaklaşımı : Toplu çalıştırmanın çıkarılması durumunda, kullanıcının kullanımını kanıtlayamaması kod düzeltmesini gerektirir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 15 olarak güncellenir, işçi tazminatı kazanır.
9. Örnek: Hatalı 22 Kodu – Sağlık Nedeniyle Fesih
- Olay : İşçi I, sağlık sorunları nedeniyle ayrıldı, ancak SGK’ya 22 kodu bildirilir.
- Sıcaklık Talebi : İşçi, kodun 28 (işveren tarafından sağlık nedeniyle fesih) olarak ürünlerini ister.
- Deliller : Sağlık raporu, işverene sunulan tıbbi belgeler.
- Yargıtay Yaklaşımı : Sağlık nedeniyle fesih, somut belgelerle desteklenirse kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 28 olarak kurtarılır, işçi hakları korunur.
10. Örnek: Hatalı 29 Kodu – İşyerinin Kapanması
- Olay : İşçi J, işlerin kapanması nedeniyle ayrılması nedeniyle, ancak SGK’ya 29 kodu bildirilir.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 17 (işyerinin kapanması) olarak formni talep eder.
- Deliller : İşyerinin devamına süt ticaret sicil kaydı, işverenin kapanma bildirimi.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşyerinin kapanması somut delillerle kanıtlanırsa, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 17 olarak güncellenir, işçi maaşı alınır.
11. Örnek: Hatalı 3 Kodu – Askerlik
- Olay : İşçi K, askerlik nedeniyle ayrıldı, ancak SGK’ya 3 kodu bildirilir.
- Başvuru Talebi : İşçi, kodun 12 (askerlik) olarak bilgisayarını ister.
- Satıcı : Askerlik celp belgesi, işverene sunulan bildirim.
- Yargıtay Yaklaşımı : Askerlik nedeniyle çıkışın belgelenmesi halinde, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 12 olarak düzeltildi, işçinin hakları korundu.
12. Örnek: Hatalı 29 Kodu – Kadın İşçinin Evlenmesi
- Olay : İşçi L, evlilik nedeniyle ayrıldı ancak SGK’ya 29 kodu bildirilir.
- Ayrılma Talebi : İşçi, kodun 13 (kadın işçinin evlenmesi) olarak talep eder.
- Deliller : Evlilik cüzdanı, işverene sunulur.
- Yargıtay Yaklaşımı : Evlilik nedeniyle çıkışın belgelenmesi durumunda kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 13 olarak güncellenir, işçi tazminatı alınır.
13. Örnek: Hatalı 22 Kodu – İşin Sona Ermesi
- Olay : İşçi M.’nin, sıkıcı bitmesiyle ayrılmasıyla birlikte, ancak SGK’ya 22 kodu bildirilir.
- Başvuru Talebi : İşçi, kodun 18 (işin sona ermesi) olarak bilgilerini ister.
- Deliller : Proje bitiş belgeleri, işverenin projesine devam etmesi.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşin sona ermesi somut delillerle kanıtlanırsa, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 18 olarak kurtarılır, işçi hakları korunur.
14. Örnek: Hatalı 3 Kodu – İşverenin Hakkı Feshi
- Olay : İşçi N, işverenin haklı nedenle feshiyle ayrılır, ancak SGK’ya 3 kodu bildirilir.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 25 (işçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle fesih) olarak talimatlarını talep eder.
- Deliller : İşverenin ahlaka aykırılıklarına ilişkin yazışmalar, tanık beyanları.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşçinin haklı fesih nedenlerini ispatlaması halinde, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 25 olarak güncellenir, işçi maaşı alınır.
15. Örnek: Hatalı 29 Kodu – Deneme Süresi
- Olay : İşçi O, deneme süresi içinde çıkarılır, ancak SGK’ya 29 kodu bildirilir.
- Başvuru Talebi : İşçi, kodun 1 (deneme kalıcı iş sözleşmesinin işverence feshi) olarak hesaplarını ister.
- Deliller : İş sözleşmesindeki deneme süresi maddesi, fesih bildirimi.
- Yargıtay Yaklaşımı : Deneme süresi feshi belgelenirse, kod düzeltilir (Yargıtay 9.HD).
- Sonuç : Kod 1 olarak kurtarılır, işçi haklarını korur.
16. Örnek: Hatalı 22 Kodu – Düzenli Süreli Sözleşme Sona Ermesi
- Olay : İşçi P, belirli süreli sözleşmenin sona ermesiyle ayrılmasıyla ayrıldı, ancak SGK’ya 22 kodu bildirilir.
- Kesinti Talebi : İşçi, kodun 5 (belirli kalıcı iş süresinin sona ermesi) olarak sayfayı talep eder.
- Deliller : Kesintisiz iş süresi, sözleşme bitiş tarihi.
- Yargıtay Yaklaşımı : Sözleşmenin sona ermesi belgelenirse, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 5 olarak güncellenir, işçi tazminatı kazanır.
17. Örnek: Hatalı 3 Kodu – Malulen Emeklilik
- Olay : İşçi R, malulen ayrılması nedeniyle ayrıldı ancak SGK’ya 3 kodu bildirilir.
- başvuru Talebi : İşçi, kodun 9 (malulen emeklilik) olarak sofrasını ister.
- Deliller : Malulen emeklilik raporu, SGK yazısı.
- Yargıtay Yaklaşımı : Malulen emeklilik belgelenirse, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 9 olarak düzeltildi, işçinin hakları korundu.
18. Örnek: Hatalı 29 Kodu – İşyerinin Devri
- Olay : İşçi S, işyerlerinin devri nedeniyle ayrılır, ancak SGK’ya 29 kodu bildirilir.
- Talep Talebi : İşçi, kodun 34 (işyerinin devri) olarak bilgilerini talep eder.
- Satıcı : İşyerinin devrine ilişkin sözleşme, devir bildirimi.
- Yargıtay Yaklaşımı : İşyerinin devrinin somut delilleriyle kanıtlanırsa, kod düzeltilir (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 34 olarak güncellenir, işçi maaşı alınır.
19. Örnek: Hatalı 22 Kodu – Zorunlu Nedenlerle Fesih
- Olay : İşçi T, işverenin zorunlu parçalarının feshiyle ayrılır, ancak SGK’ya 22 kodu bildirilir.
- Adres Talebi : İşçi, kodun 27 (işveren tarafından zorunlu parçalar fesih) olarak web sitelerini isteyin.
- Deliller : Zorunlu nedenlerden dolayı işverenin dilekçesi, ekonomik raporlar.
- Yargıtay Yaklaşımı : Zorunlu nedenler belgelenirse, kod düzeltilir (Yargıtay 9.HD).
- Sonuç : Kod 27 olarak güncellenir, işçi haklarını korur.
20. Örnek: Hatalı 3 Kodu – İkale Sözleşmesi
- Olay : İşçi U, işverenle anlaşarak ikale sözleşmesiyle ayrılmasıyla ayrılmış, ancak SGK’ya 3 kodu bildirilir.
- Ek Talebi : İşçi, kodun 4 olarak parçaları talep eder (ikale, işverenin feshi halinde).
- Deliller : İkale sözleşmesi, işverene ödenen tazminat ücretleri.
- Yargıtay Yaklaşımı : İkale sözleşmesinin işverenin feshi niteliğinde olduğu, kodla düzeltildiği (Yargıtay 9. HD).
- Sonuç : Kod 4 olarak güncellenir, işçi maaşı alınır.
📚 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. İşverenle iyi ayrıldım ama 29 kodu yazmış, ne yapmalıyım?
İlk olarak görüşün, olmazsa arabuluculuğa ya da dava yoluna gidin.
2. Kod 4 yazılmış ama aslında ben haklı nedenle ayrıldım. İşsizlik maaşı alabilir miyim?
Eğer belgelerle haklı fesih nedenini ispatlarsanız İŞKUR’dan maaş alabilirsiniz.
3. Arabuluculuk tutanağı kod değişimi için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir, işverenin SGK’ya başvurması gerekir.
4. İşveren SGK’ya başvurmazsa ben dava açabilir miyim?
Evet, İş Mahkemesi’nde kodun düzeltilmesi için dava açabilirsiniz.
5. SGK çıkış kodunu kaç gün içinde bildiriyor?
İşten ayrılış tarihinden itibaren 10 gün içinde bildirilmesi zorunludur.