İşçinin Yıllık İzni
Giriş: İşçinin Dinlenme Hakkı ve Anayasal Güvence
4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçiler, çalışmaları karşılığında yalnızca ücret değil, aynı zamanda dinlenme hakkına da sahiptir. Bu dinlenme hakkının en önemli unsurlarından biri yıllık ücretli izin hakkıdır. İşçinin işverenden izin istemesi bir lütuf değil, kanuni bir haktır.
🧾 Yıllık İzin Hakkı Ne Zaman Doğar?
Bir işçinin yıllık izin hakkı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmasıyla doğar. Bu süreye deneme süresi de dâhildir.
İş Kanunu m.53: “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi dâhil, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.”
📆 Yıllık İzin Süreleri Nedir?
Yıllık izin süresi işçinin kıdemine göre belirlenir:
| Hizmet Süresi | Asgari Yıllık İzin Süresi |
|---|---|
| 1 – 5 yıl arası (5 dâhil) | 14 iş günü |
| 5 – 15 yıl arası | 20 iş günü |
| 15 yıl ve üzeri | 26 iş günü |
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün izin verilmesi zorunludur.
Not: Resmi tatiller ve hafta tatilleri bu günlere dâhil edilmez.
İşçi Yıllık İznini Ne Zaman Kullanacağını İşverene Ne Zaman Bildirir
İşçinin yıllık iznini kullanma zamanı ve işverene bildirim süreci, 4857 sayılı İş Kanunu ile düzenlenmiştir. İşte bu konuyla ilgili detaylı ve özgün bilgiler:
İşçi Yıllık İznini uzatma Zaman Kullanılabilir mi?
İşçi, yıllık izin istediği zaman kullanma konusunda tam bir serbestliğe sahip değil. İş Kanunu’nun 55. maddesi ve ilgili yönetmelikte, yıllık izinlerin hem işçilerin taleplerine hem de işyerlerinin iş kapsamına uygun şekilde planlanması belirtilmekte. Yani:
- İşçi Talebi : İşçi, yıllık iznini kullanarak istediği kayıtlı işverene bildirimde bulunabilir. Ancak bu talebin işveren tarafından onaylanması gerekir.
- İşverenin Onayı : İşveren, işyerlerinin iş ayırmasını ve diğer çalışanların izin planlamasını dikkate alarak işçinin talebini değerlendirme hakkına sahiptir. İşveren, işçinin iznini tamamen reddedemez, ancak uygun bir zaman dilimine erteleyebilir.
- Karşılıklı Anlaşma : Yıllık izinlerin ayrılması, genellikle işçi ve işveren arasındaki anlaşmayla belirlenir. İşveren, işin aksamaması için izin zamanını düzenleyebilir, ancak bu düzenleme işçinin izinlerini ortadan kaldıramaz.
Ne Zaman ve Ne Şekilde Bildirim Yapılmalı mı?
Yıllık izin talebinin ne zaman ve nasıl bir şekilde İş Kanunu’nda net bir süre belirtilmemişse, Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde bu süreçte düzenlenmiştir. İşçi ve işveren açısından ilerleme süreci şu şekilde işler:
- Bildirim Zamanı :
- İşçi, yıllık iznini kullanma tarihini makul bir süre öncesinde işverene bildirmelidir. Bu süre işyerlerinin iç düzenlemelerine veya toplu iş sözleşmesine bağlı olarak değişebilir. beyan, izin talebinin en az 1 ay önce yapılması yaygın bir uygulamadır, dolayısıyla işveren iş planlamasını buna göre yapabilir.
- Ancak, acil durumlar veya özel sebeplerle (örneğin, ailevi bir durum) daha kısa sürede bildirim yapılabilir. Bu durumda işveren, işçinin talebini durum durumunu elverdiğince değerlendirmelidir.
- Bildirim Şekli :
- İşçi, yıllık izin talebini yazılı veya sözlü olarak işverene iletebilir. Ancak olası anlaşmazlıkları önlemek için bildirimde bulunulması (e-posta, dilekçe veya işyerlerinin izin talep formülü kullanılması) tercih edilmelidir.
- Yazılı bildirimde, işçilerin kullanmak üzere izin verdikleri, izin süresi ve dönüş tarihi açıkça belirtilmelidir.
- İşyerinde bir izin kuruluşu veya izin planlama sistemi varsa, işçi talebini bu sisteme uygun şekilde iletmelidir.
- İşverenin Yanıt Süresi :
- İş Kanunu’nda işverenin izin talebine yanıt verilmesi için kesin bir süre belirtilmemiştir. Ancak Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne göre, işverenin talebi sonrasında makul bir sürede (genellikle 7-15 gün içinde) işçiye yanıt vermelidir.
- İşveren, talebi reddetmesi durumunda tazminatını işçiye bildirmeli ve alternatif bir izin tarihi önermelidir.
Önemli Hususlar
- İzin Planlaması : İşyerlerinde genellikle yıllık izin verilmeye hazırlanır. İşçi, bu kayıtlara uygun olarak izin talebinde bulunabilir. Çizelge, iş yoğunluğuna ve diğer çalışanların aralıklara göre taleplerine izin verir.
- Bölünme : İşçi, yıllık iznini bölerek kullanmak istiyorsa (en az bir parçası 10 gün olmak üzere), bu talebi de işverene bildirmeli.
- Haklı Sebep : İşçi, acil veya önemli bir hastalık (bunların dışında, sağlık sorunları, ailevi durumlar) izin talebi bulunursa, işveren bu talebi kayıtlı olarak değerlendirmelidir.
- İzin Reddi : İşveren, işçinin yıllık izin vermesi tamamen engelleyemez. Ancak olayın yoğun olduğu dönemlerde (örneğin, sezonluk işlerde) izin talebini erteleyebilir. Bu durumda işçinin izin hakkı kaybolur ve uygun bir zamanda kullanılır.
- Kayıt Tutma : İşveren, işçinin izinlerinin kesilmesi ve kullanılan izinleri dosyalamakla sağlanır. İşçi de yazılı bildirimde bulunarak talebin sürdürülmesinden emin olmalıdır.
Örnek Uygulama
Diyelim ki bir işçi, 15 Temmuz 2025 tarihinde 10 günlük yıllık izin kullanmak istiyor. İşçi, bu talebini 1 Haziran 2025 tarihinde işverene yazılı bir dilekçeyle bildirdi. Dilkçede izin verildiği (15-25 Temmuz 2025) ve dönüş tarihi (26 Temmuz 2025) açıkça belirtilmiştir. İşveren, bu talebin değerlendirilmesi ve iş analizine uygunsa onaylar. Eğer bu tarihler uygun değilse, işveren işçiye alternatif bir tarih önerir (örneğin, 1-11 Ağustos 2025).
Hukuki Sonuçlar
- İşveren, işçinin yıllık izin talebini sebepsiz yere reddeder veya izni kullandırılmazsa, işçi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikayette bulunabilir veya arabulucuya başvurabilir .
- İşçi, kişisel olarak yıllık izinlerin ücretini serbest bırakmada talep edebilir.
📌 Parça Parça İzin Kullanımı Mümkün mü?
Evet. Ancak en az 10 günlük blok izin kullanımı zorunludur. Kalan kısmı işçi ve işverenin mutabakatıyla bölünebilir.
📝 Yıllık İzin Nasıl Kullanılır?
- İzin Talebi: İşçi yazılı izin talebi sunar.
- İzin Defteri/Bordrosu: İşveren izin bordrosuna işler.
- İzin Ücreti: İzin süresi boyunca ücret ödenir.
- İzin Süresince Çalıştırma Yasağı: İzinli işçinin başka bir işte çalışması yasaktır.
💰 Yıllık İzin Ücreti Nedir?
Yıllık izin kullanan işçiye, izin süresi boyunca ücreti eksiksiz ödenir. İşten ayrılan işçiye kullanmadığı izin günlerinin karşılığı ücreti peşin olarak ödenmelidir.
❌ Yıllık İzin Kullandırılmazsa Ne Olur?
Yıllık izin kullandırmayan işveren:
- İdari para cezası alır.
- İşçi haklı nedenle fesih yapabilir.
- Mahkemeden izin ücretini talep edebilir.
Yargıtay’a göre: “İşçiye yıllık izin kullandırmamak iş sözleşmesini haklı nedenle fesih sebebidir.” (Yarg. 9. HD, 2014/38926 E., 2016/19100 K.)
👩⚖️ Yargıtay Kararlarıyla Yıllık İzin Hakkı
🔹 Yargıtay 9. HD 2013/13739 E., 2015/13962 K.
“İşçinin yıllık izin talebine rağmen izin kullandırılmaması, iş akdinin işçi tarafından haklı nedenle feshi için yeterlidir.”
🔹 Yargıtay 22. HD 2015/1925 E., 2015/10531 K.
“Kullanılmayan yıllık izin süreleri için iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra ücret ödenmesi zorunludur.”
📁 İşçinin Yıllık İzin Dilekçesi Örneği
textKopyalaDüzenleTarih: 23.06.2025
İşverenin Adı-Soyadı/Unvanı
İşyeri Adresi
KONU: Yıllık ücretli izin talebim hakkında
Sayın Yetkili,
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin hakkımı kullanmak istiyorum. …/…/2025 ile …/…/2025 tarihleri arasında izinli sayılmam hususunda gereğini arz ederim.
Ad Soyad
İmza
⚖️ Yıllık İzin Hakkının İşverence Engellenmesi
İşveren yıllık izin verilmesini keyfi biçimde erteleme ya da engelleme hakkına sahip değildir. Ancak işin niteliği gereği makul süreyle planlamaya gidilebilir.
Yargıtay, bu engellemeyi mobbing olarak dahi değerlendirebilmektedir.
🔍 İşverenin Yıllık İzin Defteri Tutma Yükümlülüğü
İşverenler, izin kayıt belgelerini düzenlemek ve 10 yıl süreyle saklamak zorundadır. Aksi durumda, yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılır.
🔄 Kısmi Süreli (Part-Time) İşçilerin Yıllık İzni
Kısmi süreli çalışanlar da aynı şekilde yıllık izin hakkına sahiptir. Ancak süreler çalışılan günlere göre orantısal hesaplanabilir.
📌 Yıllık İzin Hakkı Zamanaşımı
Yıllık izin ücret alacağı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
🤝 Arabuluculuk Süreci
Yıllık izin ücretine dair anlaşmazlıklarda önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. İşveren izni kullandırmak istemezse ne yapmalıyım?
İş müfettişine şikayet edebilir veya iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilirsiniz.
2. Yıllık izindeyken işten çıkarılırsam ne olur?
Kalan tüm izin günleri ücret olarak ödenmek zorundadır.
3. Yıllık izin süresinde başka işte çalışabilir miyim?
Hayır, çalışmanız halinde işveren tazminatsız fesih yapabilir.
4. İznimi parça parça kullanabilir miyim?
10 günü kesintisiz olmak şartıyla kalan günler parça parça kullanılabilir.
5. Yıllık izne çıkarken yol izni de alabilir miyim?
Evet. İş Kanunu’na göre şehir dışına çıkanlara gidiş-geliş için 4 gün yol izni verilebilir.
6. Sigortasız çalışanların yıllık izin hakkı var mı?
Fiilen çalışmaları ispatlandığında geriye dönük hak talep edebilirler.
7. Hafta tatili yıllık izinden düşülür mü?
Hayır. Yıllık izin süreleri iş günleri üzerinden hesaplanır.
8. Yıllık izinde rapor alırsam ne olur?
Rapor süresi yıllık izinden düşülmez, izin dondurulur.
9. İznim sırasında prim ve maaşım yatmazsa?
Bu durum ücretli iznin ihlalidir. İşverene ihtar çekilmelidir.
10. Toplu yıllık izin uygulaması nedir?
İşveren, Nisan – Ekim arası dönemde toplu izin uygulamasına gidebilir. Ancak işçinin rızası aranmalıdır.
📌 Sonuç: Yıllık İzin Hakkı Vazgeçilmezdir
İşçinin dinlenme hakkı, sadece bedensel değil ruhsal bütünlüğün korunması için de vazgeçilmezdir. İşverenin bu hakkı engellemesi hukuken yaptırımlara tabidir. İşçi, hakkını gerektiğinde arabuluculuk ve mahkeme yolu ile talep edebilir.
İşçinin Yıllık İzni: 10 Soru 10 Cevap
Bu belge, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçilerin yıllık ücretli izin haklarıyla ilgili en sık sorulan 10 soruyu ve cevaplarını içermektedir. Her cevap, ilgili mevzuat hükümleri ve Yargıtay kararlarıyla desteklenerek somut örneklerle açıklanmıştır. Amaç, işçilerin ve işverenlerin hak ve yükümlülüklerini net bir şekilde anlamalarını sağlamaktır.
1. Yıllık ücretli izin nedir?
Cevap: Yıllık ücretli izin, işçinin bir yıl çalışması karşılığında hak kazandığı, dinlenme amaçlı ücretli izin süresidir. Anayasal bir hak olup, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesinde düzenlenmiştir. İşçi, bu süre boyunca ücret almaya devam eder ve dinlenme hakkı anayasal koruma altındadır (Anayasa Madde 50).
Örnek: Ayşe, bir tekstil fabrikasında 2 yıl çalıştıktan sonra 14 gün yıllık ücretli izin hakkına sahip olur. Bu süre boyunca maaşı kesilmeden tatil yapabilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 25.02.2010, E. 2008/19000, K. 2010/4983: “Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkıdır ve ücrete dönüşmesi ancak iş sözleşmesinin feshiyle mümkündür.”
2. Yıllık izin hakkını kimler kazanır?
Cevap: İşyerinde işe başladığı tarihten itibaren deneme süresi dahil en az 1 yıl çalışan işçiler yıllık ücretli izin hakkına sahiptir (İş Kanunu Madde 53). Mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlar bu haktan yararlanamaz.
Örnek: Mehmet, 15.03.2023’te bir şirkette işe başladı. 15.03.2024’te 1 yılını doldurarak 14 gün izin hakkına sahip olur.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 26.11.2020, E. 2016/33022, K. 2020/16854: “Bir yıllık çalışma süresini doldurmayan işçi, yıllık izin hakkına sahip olamaz.”
3. Yıllık izin süreleri nasıl belirlenir?
Cevap: Yıllık izin süreleri, işçinin işyerindeki kıdemine ve yaşına göre belirlenir (İş Kanunu Madde 53):
- 1 yıldan 5 yıla kadar (5. yıl dahil): 14 gün
- 5 yıldan fazla 15 yıldan az: 20 gün
- 15 yıl ve daha fazla: 26 gün
- 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler için en az 20 gün.
Örnek: 7 yıl kıdemi olan 30 yaşındaki Ali, 20 gün yıllık izin hakkına sahiptir. Ancak 51 yaşındaki Fatma, 3 yıl kıdemle bile 20 gün izin alır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 24.03.2011, E. 2009/7959, K. 2011/8629: “Yıllık izin süreleri, kıdem ve yaşa bağlı olarak asgari sürelerdir ve azaltılamaz.”
4. Yıllık izin süresine hangi günler dahil edilir?
Cevap: Yıllık izin süresi iş günleri üzerinden hesaplanır. Hafta tatilleri, resmi tatiller ve ulusal bayramlar izin süresine dahil edilmez (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Madde 6).
Örnek: Zeynep, 14 gün yıllık izne çıkıyor. İzin 1 Ekim Pazartesi başlayıp 18 Ekim Perşembe bitiyor. Bu süreye denk gelen 2 hafta sonu (4 gün) ve 29 Ekim tatili hesaba katılmaz, dolayısıyla 14 iş günü izin kullanmış olur.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 25.01.1982, E. 1469/456: “Cumartesi günleri çalışılmasa bile iş günü sayılır ve yıllık izin süresinden düşülür.”
5. Yıllık izin hakkı ne zaman kazanılır?
Cevap: İşçi, işe başladığı tarihten itibaren 1 yılı doldurduğunda yıllık izin hakkını kazanır. İzin, gelecek hizmet yılında kullanılır (İş Kanunu Madde 54).
Örnek: Elif, 01.06.2024’te işe başladı. 01.06.2025’te 14 gün izin hakkı kazanır ve bu izni 01.06.2025-31.05.2026 arasında kullanabilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 16.06.2016, E. 2015/3643, K. 2016/14528: “Yıllık izin hakkı, 1 yıllık çalışma süresinin dolmasıyla kazanılır ve bir sonraki hizmet yılında kullanılır.”
6. Yıllık izin hakkı devredilebilir mi?
Cevap: Yıllık izin hakkı devredilemez ve vazgeçilemez (İş Kanunu Madde 53). İşçi, izin hakkını başkasına devredemez veya para karşılığı satamaz.
Örnek: Ahmet, 14 gün iznini kullanmak yerine iş arkadaşına devretmek istiyor. Bu yasal olarak mümkün değildir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 30.04.2009, E. 2007/41415, K. 2009/12145: “Yıllık izin hakkı, anayasal bir dinlenme hakkıdır ve devredilmesi mümkün değildir.”
7. İşveren, işçinin yıllık iznini kullandırmak zorunda mıdır?
Cevap: Evet, işveren, işçinin hak ettiği yıllık izni kullandırmakla yükümlüdür. İznin kullandırılmaması, işçiye iş akdini haklı nedenle fesih hakkı verir (İş Kanunu Madde 24).
Örnek: Selma, 3 yıldır çalıştığı işyerinde izin taleplerinin sürekli reddedildiğini görüyor. 105 gün birikmiş izni var. İşverene yazılı talepte bulunmasına rağmen izin verilmezse, iş akdini feshedip tazminat talep edebilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 29.11.2011, E. 2009/20744, K. 2011/46449: “Uzun süre izin kullandırılmaması, işçiye haklı fesih hakkı verir.”
8. İşçi, yıllık izin talebini reddedebilir mi?
Cevap: Hayır, işçi, işverenin yıllık izne çıkarma talebini reddedemez. İşveren, izin zamanını belirleme yetkisine sahiptir, ancak bu yetki iyi niyet kuralları çerçevesinde kullanılmalıdır (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Madde 8).
Örnek: İşveren, Mert’e Temmuz’da 14 gün izne çıkmasını söylüyor. Mert, “Bu ay çalışmak istiyorum” diyerek reddederse, bu devamsızlık sayılabilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 2022/2268 K: “İşçinin, işverenin yıllık izne çıkarma talebini reddetme yetkisi yoktur.”
9. Yıllık izin ücreti ne zaman ödenir?
Cevap: Yıllık izin ücreti, izin başlamadan önce peşin olarak ödenir (İş Kanunu Madde 57). Ödenmemesi, işçiye haklı fesih hakkı verir.
Örnek: Burak, 10 gün izne çıkmadan önce maaşının izin süresine karşılık gelen kısmını talep ediyor. İşveren ödemezse, Burak iş akdini feshedebilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 2025: “Yıllık izin ücretinin ödenmemesi, haklı fesih sebebidir.”
10. Yıllık izin sırasında başka işte çalışılabilir mi?
Cevap: Hayır, işçi yıllık izin sırasında başka bir işte ücret karşılığı çalışamaz. İşveren, bu durumu öğrenirse izin ücretini geri talep edebilir (İş Kanunu Madde 58).
Örnek: Can, yıllık iznindeyken başka bir şirkette geçici olarak çalışıyor. İşveren bunu tespit ederse, ödediği izin ücretini geri isteyebilir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. HD, 22.02.2010, E. 24059/4463: “Yıllık izinde başka işte çalışılması, izin ücretinin geri alınmasına neden olabilir.”
- Yıllık izin süresinin bölünmesi
- Aralıklı çalışmalarda izin hesaplama
- İş sözleşmesi feshi ve kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi
- İşyerinin devri ve izin hakları
- Toplu izin uygulamaları
- Yargıtay kararlarıyla desteklenen özel durumlar (ör. hamilelik, hastalık, emeklilik sonrası çalışma)