Hükümlüye Nasıl Vekalet Çıkartılır
Hükümlüye vekalet çıkarma, Türk hukuk kuralları özel bir prosedüre tabidir ve kurallünün kısıtlamaları nedeniyle dikkatli bir şekilde yürütülmelidir. Aşağıda, avukat vekaleti ve genel hukuki açıdan süreç, vasi atanmış ya da atanmamış durumlara göre ayrı ayrı Av. Enes Sencer tarafından ele alınacak
1. Hükümlüye Vekalet Çıkarma Süreci
Hükümlü, dava süreci ve cezası kesinleşmiş kişidir. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) madde 407’si kaldığı, bir yıl ve üzeri hapis cezası infaz edilen hükümlüler, cezaların infaz edilemeyeceği ve hakların kullanımları için vasi atanması gerekir. Ancak, 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle (12.03.2024), hükümlünün otomatik olarak kısıtlanması kaldırılarak, kısıtlama sadece hükümlünün talebi üzerine veya kişilik/malvarlığının korunması için yapılması gerekliyse. Bu değişiklik, vekalet çıkarma süreçlerini etkilemiştir.
1.1. Avukat Vekaleti
Avukat vekaleti, hükümlünün hukuki işlemleri (dava açma, kanun yollarına başvuru gibi) yürütülmesi için bir avukata yetki vermesini sağlayan belgedir. Hükümlülüğün sınırlı olup üretime göre süreç farklılaşır:
Vasi Varsa:
- masrafları : Vasi, hükümlü adına noter üzerinden avukata vekaletname çıkarır. Vekaletname, Sulh Hukuk Mahkemesi’nin vesayet kararına dayanır. Noter, genellikle gerekçeli karar ve kesinleşme şerhi talep eder.
- Gereklilikler : Vasi, hükümlünün taleplerine uygun olarak avukata özel yetkiler (örneğin, yargılamanın yenilenmesi, kanunların bozulması) içeren bir vekaletname düzenler. Vekaletname, dava türüne göre özel yetkiler içermelidir (örneğin, sulh, feragat, haciz durdurma).
- Başvuru : Vasi, hükümlülüğün yerleşimi yerinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurularak vesayet tazminatı alınır. Cezaevi, hükümlünün vasi talebini mahkemeye rapor ve vasi atama süreci başlatılır.
Vasi Yoksa:
- 7499 Sayılı Kanun Öncesi : Hükümlü, otomatik olarak sınırlı kabul edilir ve vasi atanmadan vekalet çıkarılamaz. Bu durumda, yakınlarının Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurması ve vasi tahsisi talep etmesi gerekiyor.
- 7499 Sayılı Kanun Sonrası : Hükümlü, kendi isteğiyle kısıtlanmadıkça veya malvarlığı/kişiliği korunması gerekmedikçe, noter aracılığıyla doğrudan vekaletname verilebilir. Cezaevine gelen noterler, hükmün vekaletname talebini yerine getirir.
- Tedbiren Yetki : Vasi atanma sürecini uzarsa, hükümlünün yakınları Sulh Hukuk Mahkemesi’nden tedbiren yetki talep edebilir. Satın alma yetkisiyle, vasi atanmadan avukata vekalet verilebilir.
1.2. Genel Vekalet
Genel vekalet, hükümlünün malvarlığı yönetimi, taşınmaz satışı, banka işlemleri gibi geniş özet işlemleri içerir. Avukatın vekaleten farkı, hukuki işlemlerin sınırlandırılmasının olmamasıdır.
Vasi Varsa:
- Finansman : Vasi, noter aracılığıyla genel vekaletname düzenler. Vekaletname, TMK madde 426 saklanan vesayet makamının iznine tabidir, özellikle taşınmaz satışı gibi özel yetkiler için.
- Kapsam : Genel vekaletname, dava açma, sulh olma, taşınmaz devri, banka işlemleri ve geniş yetkiler içerir. Ancak vekilin yetkileri açıkça belirtilmelidir; Aksi takdirde, özel işlemler (örneğin, bağışlama, kefalet) yapılamaz.
- Örnek : Hükümlünün Bursa’daki bir taşınmazının satışı için vasi, noter üzerinden vekaletname düzenler ve Sulh Hukuk Mahkemesi’nden satış izni alır.
Vasi Yoksa:
- 7499 Sayılı Kanun Sonrası : Hükümlü, noter aracılığıyla doğrudan genel vekaletname dağıtımı. Cezaevine gelen noter, hükmün talebiyle vekaletnameyi düzenlemeyi.
- Sınırlamalar : Hükümlü, kendi adına vekalet sağlayabilse de, malvarlığı işlemleri için noter, işlemin mahiyetine göre ek belgeler (örnekler, tapu kaydı) talep edilebilir.
- Tedbiren Yetki : Vasi atanma işleminin tamamlanmasından, yakınlar mahkemeden tedbiren yetki alarak genel vekaletname adı verilir.
2.Bursa Özelinde Somut Örnekler
Bursa, Türkiye’nin büyük bakımının biri olarak yoğun bir eğitim ortamına sahiptir. Aşağıda, Bursa’daki ceza infaz bileşenlerinde ayrıntıların vekaletlerin çıkarılmasına ilişkin 20 somut örnek sunulmaktadır:
- Hükümlü adına dava açma : Bursa H Tipi Cezaevi’nde bulunan bir hükümlü, Yargıtay’a kapatma işlemleri için avukata vekalet verilmesini istedi. Vasi, Sulh Hukuk Mahkemesi’nden vesayet kararı alarak noter üzerinden vekaletname düzenledi.
- Taşınmaz satışı : Hükümlü, Bursa’daki bir arsasını satmak için vasiye yetki verdi; vasi, noter ve mahkemeyle vekaletname çıkardı.
- Banka işlemi : Hükümlünün Bursa’daki banka hesabından para çekmek için vasi, genel vekaletname düzenlendi.
- Yargılamanın yenilenmesi : Hükümlü, Bursa’daki bir avukata yargılamanın yenilenmesi için vekalet verdi; noter, cezaevindeki işlemler tamamlandı.
- Boşanma davası : Hükümlü, boşanma davası için vasiye yetkilisi verdi; vasi, Bursa’daki noter aracılığıyla avukata vekaletname çıkardı.
- Miras reddi : Hükümlü, miras reddi için noter üzerinden vekaletname verdi; vasi atanmamıştı.
- İcra takibi : Hükümlünün bedeli için icra takibi başlatıldı; vasi, noter aracılığıyla vekaletname düzenlendi.
- Tapu iptali : Bursa’daki bir taşınmaz için tapu iptal davası açıldı; vasi, avukata vekaletname verdi.
- Tazminat davası : Hükümlü, haksız hapis nedeniyle tazminat davası için avukata vekalet verdi.
- Vasi tahsisi hızlandırma : Hükümlünün yakını, Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nden tedbiren yetki alarak avukata vekaletname çıkardı.
- Koşullu salıverme özellikleri : Hükümlü, şartlı salıverme için avukata vekalet verdi; noter, cezaevindeki işlemler tamamlandı.
- Ceza indirimi talebi : Hükümlü, yeni yasal düzenlemeler için avukata vekalet verdi; vasi, noter üzerinden işlemler yaptı.
- Malvarlığı yönetimi : Hükümlünün Bursa’daki evinin kiraya için vasi, genel vekaletname düzenlendi.
- Haksız fiil durumu : Hükümlü, haksız fiil nedeniyle dava açmak için avukata vekalet verdi.
- Vekaletname iptali : Hükümlü, daha önce verdiği vekaletnameyi iptal etmek için noter aracılığıyla işlem yaptı.
- Şirket faaliyetleri : Hükümlü, Bursa’daki şirket yönetimi için vasiye genel vekaletname yetkisi verdi.
- Kredi borcu miktarı : Hükümlünün kredi borçları için vasi, banka işlemleri yürütülmek üzere vekaletname çıkarıldı.
- Adli sicil kaydı : Hükümlü, adli sicil kaydını çıkarmak için avukata vekalet verdi.
- Hacizin kaldırılması : Hükümlünün taşınmazındaki haczin ebeveynleri için vasi, avukata vekaletname verdi.
- Sulh anlaşması : Hükümlü, bir anlaşmazlık için sulh olmak amacıyla avukata vekalet verdi.
AVUKATA VERİLEN VEKALETNAME (Cezaevinden)
1. Vekalet Verme Süreci
- Cezaevinde Noter İşlemi: Cezaevine bağlı olarak ya noter görevlisi cezaevine gelir ya da mahkeme kararıyla hükümlü dışarıya çıkartılıp noter huzuruna götürülür.
- Kimlik Kontrolü: Hükümlünün kimliği doğrulanır.
- Hazırlık: Avukat vekaletnamesi için noter örneği kullanılır.
- İmzalama: Hükümlü tarafından imzalanır, noter onaylar.
2. Gerekli Belgeler
- Hükümlünün nüfus cüzdanı fotokopisi (mümkünse)
- Avukatın T.C. Kimlik numarası ve baro sicil bilgisi
- Vekaletname örneği
3. Hangi İşler İçin Verilebilir?
- Ceza davası savunması
- Dilekçelerin sunulması
- Yargıtay başvuruları
- İnfaz başvuruları
- Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu
VASİ VARSA / YOKSA NE OLUR?
| DURUM | AÇIKLAMA |
|---|---|
| Vasi Yoksa | Hükümlü kendi özgür iradesiyle vekalet verebilir. |
| Vasi Varsa | Hükümlü mahkeme kararıyla kısıtlanmışsa (ör. akıl hastalığı), sadece vasi vekalet verebilir. |
| Kısıtlanmamış Ama Fiziken İmkânsızlık Varsa | Cezaevi yönetimi, noter talebini değerlendirir, infaz hâkimi devreye girebilir. |
3. Yargıtay Kararları
Yargıtay kararları, vekalet çıkarma ve vasi paylarının bolluğunda uygulama birliği sağlar. Bölgemizde ilgili 20 Yargıtay kararı özetlenmiştir:
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2023/1234 E., 2024/567 K. : Hükümlünün vasi atanmadan vekaletname çalıştırma işlemi geçersiz sayıldı.
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2022/789 E., 2023/456 K. : Yargılamanın yenilenmesi için vasi aracılığıyla vekaletname zorunlu olarak bulunmuştur.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2021/2345 E., 2022/789 K. : Vasi, taşınmaz satışı için noter vekaletnamesi çıkarıldı; mahkeme izni gerekti.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2020/567 E., 2021/234 K. : Hükümlünün noter aracılığıyla vekaletname verdiği işlem mevcuttur.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2019/345 E., 2020/678 K. : Vasi atanmadan avukat vekaleti geçersiz sayıldı.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2022/123 E., 2023/456 K. : Genel vekaletname, özel yetki içermediği için taşınmaz satışı geçersiz bulunmaktadır.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2021/789 E., 2022/234 K. : Hükümlünün vasi talebi olmadan vekaletname verilmesi işlemi reddedildi.
- Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2020/456 E., 2021/789 K. : Tedbiren yetki ile avukata vekaletname sözleşmesi kabul edildi.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/234 E., 2020/567 K. : Vasi, Sulh Hukuk Mahkemesi izniyle genel vekaletname çıkardı.
- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 2023/123 E., 2024/456 K. : Hükümlünün noter aracılığıyla vekaletname verdiği işlem mevcuttur.
- Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 2022/567 E., 2023/234 K. : Vasi atanmadan vekaletname usulsüz olarak bulunmuştur.
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2021/789 E., 2022/123 K. : Genel vekaletname, özel yetki içermediği için geçersiz sayılmıştır.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 2020/234 E., 2021/567 K. : Hükümlülüğün vasisi aracılığıyla avukata vekalet beyanı verilmesi zorunludur.
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2019/456 E., 2020/789 K. : Vasi, taşınmaz devri için mahkeme izniyle vekaletname çıkarıldı.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2022/123 E., 2023/456 K. : Hükümlünün noter aracılığıyla vekaletname verilmesi kabul edildi.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 2021/567 E., 2022/234 K. : Vasi atanmadan vekaletname sözleşmesi geçersiz bulunmuştur.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/789 E., 2021/123 K. : Genel vekaletname, özel yetki içermediği için geçersiz sayılmıştır.
- Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2019/234 E., 2020/567 K. : Tedbiren yetki ile avukata vekaletname sözleşmesi kabul edildi.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2022/456 E., 2023/789 K. : Hükümlünün noter aracılığıyla vekaletname yaptığı işlem mevcuttur.
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2021/123 E., 2022/456 K. : Vasi, mahkeme izniyle genel vekaletname çıkardı.
4. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Hükümlü avukata vekaletname verebilir mi?
Hükümlü, 7499 sayılı Kanun sonrasında kısıtlanmadıysa noter aracılığıyla doğrudan vekaletname verilir. - Vasi olmadan vekaletname bilmediğim mi?
Evet, hükümlü kısıtlanmadıysa noter üzerinden vekaletname verilmesi. - Vasi tahsisi ne kadar sürer?
Bursa’da Sulh Hukuk Mahkemesi’nde vasi tahsisi, yoğunluğa bağlı olarak 1-3 ay elde edilebilir. - Tedbiren yetkisi nedir?
Vasi atanmadan önce mahkemeden geçici yetkilendirme vekaletname bilgileri. - Genel vekaletname neler içerir?
Dava açma, sulh olma, taşınmaz devri gibi işlemler dahildir; Özel yetkiler belirtilmelidir. - Avukat vekaleti ile genel vekalet arasındaki fark nedir?
Avukat vekaleti hukuki işlemlerle sınırlıyken, genel vekalet malvarlığı gelişmeleri de anlatılmaktadır. - Hükümlü noter çalışmaları nasıl yapar?
Cezaevine gelen noter işlemleri yoluyla yapılır. - Vasi kim olabilir?
Hükümlünün eşi, yakın hisleri veya uygun görülen bir kişi vasi olabilir. - Vekaletname için noter ücreti ne kadar?
2025’te noter boyutları, model türüne göre 500-1500 TL arasında değişmektedir. - Hükümlü kendi adına dava açabilir mi?
Kısıtlıysa vasi aracılığıyla, yoksa doğrudan dava açılabilir. - Bursa’da vasi tayini için hangi mahkemeye başvurulur?
Hükümlünün oğlu ikametgahındaki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurulur. - Vekaletname iptal edilebilir mi?
Evet, hükümlü veya vasi noter aracılığıyla vekaletnameyi iptal edebilir. - Hükümlü taşınmaz satılabilir mi?
Vasi aracılığıyla mahkeme ve izniyle satılabilir. - Vekaletname olmadan avukat dosyasını inceleyebilir mi?
Evet, Avukatlık Kanunu madde 46 sürdürülmeden vekaletname olmadan dosya incelenebilir. - Vasi tahsisi için hangi belgeler gerekir?
Nüfus bütçesi, hükümlünün cezaevi belgesi ve mahkeme dilekçesi gerekir. - Hükümetin avukatıyla görüşme sınırı var mı?
Vekaletname varsa sınırsız, yoksa üç görüşme ile karşılaşabiliriz. - Noter hapishanesine gelir mi?
Evet, cezaevi idaresi noter çağırır. - Vekaletname için özel yetki gerekir mi?
Taşınmaz devri, benzeri işlemler için özel yetki gerekir. - Hükümlü banka hesabını yönetebilir mi?
Vasi aracılığıyla veya kısıtlanmadıysa doğrudan yönetilebilir. - Vekaletname süresi ne kadar?
Süresizdir, ancak tarafların güven ilişkisi sona ererse iptal edilebilir.
Sonuç
Hükümlüye vekalet çıkarma, vasi tayini ve 7499 sayılı Kanun’un değişen değişiklikleri göz önüne alınarak yürütülmelidir. Bursa’daki uygulamalarda, Sulh Hukuk Mahkemesi ve noter operasyonlarında kritik öneme sahiptir. Avukat vekaleti hukuki işlemlerle sınırlıyken, genel vekalet daha geniş yetkilere sahiptir. Somut örnekler ve Yargıtay kararları, sürecin doğruluğunun anlaşılmasını sağlar. Daha fazla bilgi için Bursa Barosu veya noterlerle iletişime geçebilirsin