Reçeteye Tabi İlaçların (Lyrica, Gerica vb.) Usulsüz Ticareti TCK 188 Kapsamında Değerlendirilir mi?
Reçeteye bağlı olarak verilen ve uyuşturucu/uyarıcı madde etkisi doğurabilecek nitelikteki ilaçların, örneğin Lyrica (pregabalin), Gerica, Neurontin gibi ilaçların, reçetesiz olarak satılması, taşınması veya bulundurulması, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi kapsamında uyuşturucu madde ticareti suçu olarak değerlendirilebilmektedir.
Bu makalede, TCK 188 kapsamında reçeteli ilaç ticaretine ilişkin yargısal uygulamaları, ceza oranlarını ve örnek kararları detaylıca açıklıyoruz.
1. TCK 188/6: Reçeteli İlaçların Ticareti Suç Sayılır mı?
Türk Ceza Kanunu’nun 188/6. maddesi, aşağıdaki düzenlemeyi içermektedir:
“Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğurabilecek nitelikteki bir maddenin, ruhsatsız veya reçetesiz olarak satılması, satılmak üzere bulundurulması, sevk edilmesi, nakledilmesi veya depolanması hâlinde, bu madde hükümleri uygulanır. Ancak, verilecek cezada indirim yapılabilir.”
Bu hükme göre, etkin madde etkisi doğuran reçeteli bir ilacın reçetesiz olarak el değiştirmesi, uyuşturucu madde ticareti gibi değerlendirilmekte ve sanık TCK 188. madde kapsamında cezalandırılmaktadır.
2. Cezayı Ağırlaştıran Haller (TCK 188/4, 188/5, 188/8)
Aşağıdaki durumlar, verilecek cezayı yarı oranında artırır:
- TCK 188/4-b: Suçun; okul, yurt, hastane, ibadethane, kışla veya bakım evi gibi yerlere 200 metre mesafede işlenmesi veya umuma açık yerlerde gerçekleştirilmesi,
- TCK 188/5: Suçun birden fazla (en az üç) kişiyle birlikte işlenmesi,
- TCK 188/8: Suçun bir doktor, eczacı, sağlık personeli, kimyager veya ecza ticaretiyle uğraşan kişi tarafından işlenmesi.
Bu durumlarda hâkim, temel cezayı belirledikten sonra yarı oranında artırma uygulamaktadır.
3. Etkin Pişmanlık ve İndirim (TCK 192 ve TCK 188/6)
- TCK 188/6: Mahkeme, reçeteye tabi ilacın niteliği, dozajı ve yaygınlığına göre cezada indirim uygulayabilir.
- TCK 192: Uyuşturucu madde ticaretinde olduğu gibi, bu tür ilaç ticareti suçlarında da etkin pişmanlık hükümleri kıyasen uygulanabilir.
4. Örnek Karar: İzmir BAM 17. Ceza Dairesi ve Yargıtay Onaması
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi’nin 2024 tarihli kararında şu değerlendirmelere yer verilmiştir:
- Sanık, reçetesiz şekilde Lyrica (pregabalin) satarken yakalanmıştır.
- TCK 188/3 uyarınca 10 yıl hapis cezası verilmiştir.
- Sanığın sağlık sektörüyle bağlantısı olduğundan dolayı TCK 188/8 uygulanmış ve ceza 15 yıla çıkarılmıştır.
- TCK 188/6 kapsamında indirim uygulanmamış, ancak TCK 62 (takdiri indirim) uygulanarak 6 yıl 3 ay hapis cezası verilmiştir.
- Bu karar, Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2024/8458 E. – 2024/5393 K. sayılı kararıyla onaylanmıştır.
5. Sonuç ve Değerlendirme
Reçeteye tabi ilaçların (Lyrica, Gerica vb.) usulsüz şekilde ticareti, uyuşturucu madde ticaretiyle aynı ceza hükümlerine tabidir. Yargıtay içtihatları, bu tür ilaçların da kamu sağlığını tehdit edici potansiyel taşıdığını kabul etmektedir.
Her ne kadar ilaçlar ruhsatlı ürünler olsa da, reçetesiz ve izinsiz olarak satılmaları, TCK 188 kapsamında ciddi yaptırımlar doğurur.
⚖️ Bu kapsamda hem sanıkların hukuki danışmanlık alarak savunmalarını sağlam temellere oturtmaları, hem de kamuoyunun bu tür ilaçları satma veya bulundurma konusunda bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Lyrica gibi ilaçları satmak gerçekten uyuşturucu madde ticareti sayılır mı?
Evet. TCK 188/6 kapsamında cezalandırılabilir.
2. İlk defa bu suçu işleyen birine indirim uygulanır mı?
Hâkimin takdirine göre TCK 188/6 ve TCK 62 uygulanabilir.
3. Lyrica’yı reçetesiz olarak taşıyan kişi sadece bulunduruyorsa ceza alır mı?
Evet. Ticaret kastı olmasa bile bulundurmak da suç kapsamına alınabilir.
4. Suçu işleyen kişi doktorsa ceza daha mı fazla olur?
Evet. TCK 188/8’e göre ceza yarı oranında artırılır.
5. Etkin pişmanlık bu suçlarda da geçerli mi?
Evet, TCK 192 hükümleri kıyasen uygulanabilir.