15.08.2025 Tarihli FETÖ/PDY ile İltisakları ve İrtibatları Oldukları Değerlendirilerek Meslekten Çıkarılmaları Nedeniyle Yapılan Başvurulara İlişkin Kararlar

KARARIN TAM METNİ İÇİN

ÖZET SONUÇ : Paylaş ByLock uygulamasının kullanıldığına ilişkin tespiti içeren delil, anayasal düzene sadakat bağının bulunmadığı hususunun ilgili ve ikna edici gerekçelerle ortaya konulduğunu ve kamu görevinden çıkarma konusunda alınan tedbirin Anayasa’nın 15. maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğunu göstermesi açısından tek başına yeterlidir.

Paylaş

ByLock uygulamasının kullanıldığına ilişkin tespiti içeren delil, anayasal düzene sadakat bağının bulunmadığı hususunun ilgili ve ikna edici gerekçelerle ortaya konulduğunu ve kamu görevinden çıkarma konusunda alınan tedbirin Anayasa’nın 15. maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğunu göstermesi açısından tek başına yeterlidir.

Anayasa Mahkemesi, FETÖ/PDY ile iltisakları ve irtibatları değerlendirilerek meslekten çıkarılmaları nedeniyle yapılan başvurulara karara bağlandı.

• N.E. (2022/62466) ve A.S. (2023/30928): AYM, OHAL bağlamında (m.15) yapılan değerlendirmeyle özel hayata saygı hakkının (m.20) ihlal edilmediğine hükmetti. Temel dayanak: ByLock kullanımının tek başına anayasal sadakat bağının koptuğuna dair ilgili ve ikna edici gerekçe oluşturabileceği.
• Halit İnciroğlu (2023/38006): AYM, m.15 ile birlikte m.20’nin ihlal edildiğine karar verdi. Gerekçe: Soyut/tahmine dayalı tanık anlatımı ve HSK müfettişliğine atama olgusunun başkaca somut veriyle desteklenmemesi; ayrıca başvurucu lehine yargı mensuplarının beyanlarının gerekçede tartışılmaması.

Olayların özeti

HSK, başvurucuların FETÖ/PDY ile iltisak/irtibat içinde olduklarını değerlendirerek meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar vermiştir. Yeniden inceleme talepleri reddedilmiştir.
Başvurucular iptal davası açmış, Danıştay 5. Dairesi davaları reddetmiş; İDDK temyizde kararları onamıştır.

Başvurucuların iddiaları

• Ana iddia: Meslekten çıkarma nedeniyle özel hayata saygı hakkı (m.20) ihlali.
• İkincil iddialar: Makul sürede yargılanma ve (Halit İnciroğlu bakımından) masumiyet karinesi.

Not: AYM’nin basın bülteni kapsamındaki inceleme ve sonuçlar, özünde m.15 + m.20 ekseninde yoğunlaşmaktadır.

Hukuki çerçeve: OHAL ölçütü (m.15) ve özel hayat (m.20)

• m.15 (OHAL): Olağanüstü hâl döneminde temel haklara müdahale, durumun gerektirdiği ölçüde mümkün olabilir.
• m.20 (Özel hayat): Kamu görevinden çıkarma ve kamu görevinden yasaklanma gibi tedbirler, mesleki ve kişisel alan üzerinde ciddi etki doğurduğundan m.20 kapsamında değerlendirilir.
• AYM’nin yaklaşımı: Meslekten çıkarma gibi idari/mesleki tedbir incelemesi, ceza yargılamasından farklıdır. Önemli olan, tedbirin OHAL’in hedeflediği somut tehlikeyi bertaraf etmeye elverişli, gerekli ve orantılı olup olmadığı ile keyfîlik içerip içermediğidir.

N.E. ve A.S.: İhlal yok (m.15 ile birlikte m.20)

AYM;

• ByLock verilerinin FETÖ/PDY’nin tespiti bakımından kritik rol oynadığını,
• ByLock’a ilişkin verilerin istihbarî kaynaklı elde edilmesi ve kullanılmasında (örgütle bağlantının değerlendirilmesi amacıyla) hukuka aykırılık bulunmadığını,
• Yalçınkaya/Türkiye kararında AİHM’in ByLock’un sıradan bir mesajlaşma uygulaması olmadığına, ilk bakışta FETÖ/PDY bağlantısını akla getirdiğine işaret ettiğini,
  vurgulayarak şu ilkeyi benimsedi:

İlke: ByLock kullanımının açıkça tespit edilmesi, yargı mensubunun anayasal düzene sadakat bağının koptuğunu göstermek için tek başına yeterli kabul edilebilir; bu durumda diğer delillerin ayrıca irdelenmesi zorunlu değildir.

Bu çerçevede AYM, N.E. ve A.S. hakkında tesis edilen tedbirlerin OHAL’in gerektirdiği ölçüde, elverişli/gerekli/orantılı olduğunu ve keyfîlik içermediğini belirterek ihlal olmadığına karar vermiştir.

Halit İnciroğlu: İhlal var (m.15 ile birlikte m.20)

Dayanaklar:

• Tanık S.K. beyanı (kanaat ve yorum ağırlıklı, somut olgudan yoksun),
• HSK müfettişliğine atama (örgüt amaçları doğrultusunda atandığı iddiası başka delille desteklenmemiş).

AYM’nin kritik tespitleri:

• Tanık anlatımları yalnızca kişisel kanaat/tahmin düzeyinde kalıyorsa ve somut olay/olgu ile desteklenmiyorsa, iltisak/irtibat için yeterli sayılmaz.
• Başvurucu lehine olan iki hâkimin “örgüt bağlantısı yoktur” yönündeki detaylı beyanları karar gerekçesinde tartışılmamış; başvurucunun karşı argümanlarına makul cevap verilmemiştir.
• HSK müfettişliğine atama olgusu, tek başına ve destekleyici delil olmaksızın iltisak/irtibat için ciddi ve objektif neden teşkil etmez.

Sonuç: Bu eksiklikler, tedbirin OHAL ölçütünü (m.15) ve m.20 güvencelerini karşılamadığını gösterdiğinden özel hayata saygı hakkı ihlal edilmiştir.

SSS – Sıkça Sorulan Sorular

1) AYM, ByLock’u tek başına yeterli gördü mü?
Evet. Açık ByLock tespiti, yargı mensubunun anayasal sadakat bağının koptuğu sonucuna varmak için tek başına yeterli kabul edilebilecektir.

2) Tanık beyanı tek başına yeterli midir?
Hayır. Kanaate dayalı ve somut olgudan yoksun beyanlar yeterli değildir. Lehe beyanlar da gerekçede tartışılmalıdır.

3) HSK müfettişliğine atama iltisak için delil sayılır mı?
Tek başına değil. Başka delillerle desteklenmiyorsa yeterli görülmez.

4) Bu kararlar ceza yargılaması standartlarını mı uygular?
Hayır. AYM, idari/mesleki tedbir çerçevesinde, OHAL ölçütünü (m.15) ve m.20’yi merkeze alır; ceza standardından farklı değerlendirme yapar.

5) Makul süre ve masumiyet karinesi değerlendirildi mi?
Başvurularda bu iddialar ileri sürülmüş olsa da basın bülteni kapsamındaki sonuç, esas itibarıyla m.15 + m.20 eksenindedir.

6) ByLock yoksa neye odaklanmalı?
Somut, objektif veriler; lehe beyanların gerekçede tartışılması; delil tutarlılığı ve ölçülülük.

7) Danıştay içtihadına atıf neden önemli?
AYM, soyut/tahmine dayalı beyanların ve desteklenmeyen atama olgusunun yeterli görülmediğine ilişkin Danıştay yaklaşımını not eder; bu, delil standardını güçlendirir.

8) OHAL ölçüsü pratikte ne demek?
Tedbirin tehlikeyi bertaraf etmeye elverişli, gerekli ve orantılı olması; keyfîlikten uzak kurulması demektir.

9) Savunmada teknik analiz gerekli mi?
Özellikle ByLock iddialarında aidiyet ve kullanım analitiği (ID eşleşmesi, trafik tutarlılığı, log bütünlüğü) kritiktir.

10) Bu kararlar emsal midir?
AYM’nin genel ilkeleri (ByLock’un delil değeri, somut veri gereği, gerekçeli karar standardı) benzer dosyalara yön verir.

Sonuç ve öneriler

• ByLock tespiti açık dosyalarda (N.E./A.S. hattı), savunmanın odağı aidiyet ve teknik detaylar olmalıdır; çünkü AYM, açık tespit varsa başka delilleri ayrıca aramayabilir.
• ByLock bulunmayan dosyalarda (İnciroğlu hattı), somut-objektif veri şarttır. Kanaate dayalı tanık anlatımı veya desteklenmeyen atama olgusu yetersiz kabul edilebilir.
• Lehe beyanların ve karşı argümanların karar gerekçesinde özenle tartışılması gerekir; aksi hâlde m.20 + m.15 ölçeğinde ölçülülük ve gerekçelendirme sorunu doğar.