Aile İkamet İzni Nedir? Kimlere Verilir?
Aile ikamet izni, Türk vatandaşı olan ya da Türkiye’de yasal ikamet iznine sahip yabancıların; yabancı uyruklu eşlerine, kendi veya eşinin reşit olmayan çocuklarına ya da bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına verilen özel bir oturma iznidir.
Bu izinde destekleyici olarak adlandırılan kişi, Türk vatandaşı, Türkiye’de ikamet izni sahibi yabancı, mülteci, ikincil koruma statüsüne sahip kişi veya mavi kart sahibi olabilir. Destekleyiciye dayanarak başvuru yapabilecek kişiler ise:
- Destekleyicinin yabancı uyruklu eşi,
- Destekleyicinin veya eşinin reşit olmayan çocuğu,
- Destekleyicinin veya eşinin ekonomik olarak bağımlı çocuğudur.
Aile İkamet İzni Nasıl Alınır?
Aile oturma izni başvurusu, e-ikamet sistemi üzerinden online form doldurularak başlatılır. Süreç şu şekilde ilerler:
- e-İkamet Portalına Giriş – Başvuru formu çevrim içi olarak doldurulur.
- Formun Çıktısının Alınması – Başvuru formu çıktı alınarak imzalanır.
- Randevu Alınması – Sistem tarafından verilen randevu tarihi ve saati not edilir.
- Gerekli Belgelerin Hazırlanması – İl Göç İdaresi’nin talep ettiği evraklar eksiksiz hazırlanır.
- Randevuya Katılım – Belirlenen tarihte İl Göç İdaresine gidilerek başvuru tamamlanır.
- Değerlendirme Süreci – Göç İdaresi, başvuruyu belgeler ve yasal şartlar açısından inceler ve en geç 90 gün içinde olumlu ya da olumsuz cevap verir.
⚠️ Önemli Not: Evrak eksikliği veya şartların sağlanmaması durumunda başvuru reddedilebilir. Bu nedenle sürecin bir yabancılar hukuku avukatı eşliğinde yürütülmesi tavsiye edilir.
Aile İkamet İzni Kimlere Verilir?
Aile ikamet izni verilebilecek kişiler şunlardır:
- Destekleyicinin yabancı uyruklu eşi,
- Destekleyicinin veya eşinin reşit olmayan çocuğu,
- Destekleyicinin veya eşinin maddi olarak bağımlı çocuğu.
Destekleyici statüsünde olabilecek kişiler:
- Türk vatandaşları,
- Türkiye’de ikamet izni sahibi yabancılar,
- Mülteciler,
- İkincil koruma statüsündeki kişiler,
- Mavi kart sahipleri.
Çocuklara ikamet izni verilebilmesi için diğer ebeveynin muvafakat vermesi zorunludur.
📌 Özel Durum: Eğer destekleyicinin ülkesi çok eşliliği kabul ediyor ve destekleyici birden fazla kişi ile evli ise aile ikamet izni yalnızca tek bir eşe verilir. Diğer eşler için farklı ikamet izinlerine başvurmak gerekir.
Aile İkamet İzni Alma Şartları ve Gerekli Belgeler (Güncel Rehber)
Aile ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 35. maddesi kapsamında düzenlenmiştir. Bu izin için destekleyici (başvuruya dayanak kişi) ve başvuran (izin talep eden eş veya çocuk) açısından ayrı ayrı şartlar aranır.
Aşağıda, hem destekleyici hem de başvuran yabancının yerine getirmesi gereken koşullar ile başvuru sırasında sunulması gereken belgeler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
1. Destekleyicinin Sağlaması Gereken Şartlar
Destekleyici; Türk vatandaşı, mavi kart sahibi, Türkiye’de ikamet iznine sahip yabancı, mülteci veya ikincil koruma statüsündeki yabancı olabilir. Aile ikamet izni başvurusunda bulunabilmek için destekleyicinin şu kriterleri karşılaması gerekir:
- Gelir Şartı: Aile fertleri başına düşen aylık gelirin, asgari ücretin üçte birinden az olmaması ve toplam gelirin asgari ücretin altında olmaması.
- Barınma Şartı: Aile bireylerine yetecek büyüklükte, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun bir konutta ikamet etmek.
- Sağlık Sigortası: Tüm aile bireylerini kapsayan, ikamet süresini karşılayacak sağlık sigortasına sahip olmak (SGK genel sağlık sigortası ve/veya özel sağlık sigortası poliçesi).
- İkamet Süresi: Yabancı uyruklu destekleyicilerin Türkiye’de en az 1 yıl ikamet izni ile yaşamış olması. (Türk vatandaşlarının yabancı eşleri ve bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni sahipleri için bu şart aranmaz.)
- Adres Kayıt Sistemi: Türkiye’deki adres kayıt sisteminde kayıtlı olmak.
- Adli Sicil Kaydı: Temiz adli sicil kaydına sahip olmak.
2. Başvuran Yabancının Sağlaması Gereken Şartlar
Aile ikamet izni almak isteyen yabancı eş veya çocuk şu şartları karşılamalıdır:
- Evlilik Bağı: Destekleyicinin yabancı eşi olduğunu evlilik cüzdanı veya denk belge ile ispatlamak.
- Çocuk Durumu: Başvuru, destekleyicinin veya eşinin reşit olmayan ya da bağımlı olan çocuğu adına yapılabilir.
- Birlikte Yaşama Niyeti: Destekleyici ile fiilen yaşamak veya yaşamayı planladığını kanıtlamak.
- Gerçek Evlilik Şartı: İkamet izni elde etmek amacıyla yapılmış sahte evlilik olmaması.
- Yaş Şartı: Yabancı eşin 18 yaşını doldurmuş olması.
- Diğer Şartlar: Destekleyici için aranan ikamet hariç diğer şartları yerine getirmek.
📌 Not: Kanun, “reşitlik” ifadesi yerine 18 yaş şartını açıkça getirmiştir. Kendi ülkesinin hukukuna göre reşit olsa bile, 18 yaşından küçük olanlar aile ikamet izni alamaz.
3. Aile İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler
Başvuru sırasında başvurucuya ait belgeler, destekleyiciye ait belgeler ve çocuk için ortak belgeler hazırlanmalıdır.
A) Başvurucudan İstenen Belgeler
- e-İkamet portalından alınmış ve imzalanmış aile ikamet izni başvuru formu
- Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin aslı ve fotokopisi
- Evlilik cüzdanı veya muadili belge
- Son 6 ay içinde çekilmiş 4 adet biyometrik fotoğraf
- İkamet harcı ödeme makbuzu
B) Destekleyiciden İstenen Belgeler
- Türk vatandaşı ise kimlik kartı aslı ve fotokopisi
- Yabancı ise pasaport, ikamet/çalışma izni belgesi
- Mülteci veya ikincil koruma statüsünde ise kimlik belgesi
- Geçim şartlarını gösteren resmi belge
- Tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası poliçesi
- Adli sicil kaydı
- İkametgah belgesi ve adres kayıt sistemi kaydı
- Ev tapu fotokopisi veya noter onaylı kira sözleşmesi
C) Çocuk İçin Ortak Belgeler
- Onaylı doğum belgesi
- Onaylı velayet belgesi
- Anne-baba boşanmışsa diğer ebeveynin onaylı muvafakatnamesi
- Diğer ebeveynin vefatı halinde ölüm belgesi
📌 Özel Durum: Yabancı ülkeden getirilen belgeler, apostil şerhli olmalı veya Türk konsolosluğu tarafından onaylanmalıdır. Yabancı dildeki belgeler, noter onaylı yeminli tercüme ile sunulmalıdır.
4. Neden Avukat Desteği Önemlidir?
Aile ikamet izni sürecinde en ufak belge eksikliği veya yanlış bilgi, başvurunun reddine yol açabilir. Bu nedenle işlemleri, yabancılar hukuku alanında uzman bir avukat aracılığıyla yürütmek sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar.
Aile İkamet İzni ve Yabancı Sağlık Sigortası – Süre, Masraflar ve Başvuru Detayları
1. Aile İkamet İzni İçin Yabancı Sağlık Sigortası Zorunluluğu
Aile ikamet izni başvurusu yapacak yabancıların, Türkiye’de bir yıldan uzun süre ikamet etmek istemeleri halinde yabancı sağlık sigortası yaptırmaları zorunludur.
- Sigorta poliçesi Türkiye’de geçerli olmalı ve yalnızca Türkiye’de faaliyet gösteren özel sigorta şirketlerinden alınmalıdır.
- Başvurucunun kendi ülkesinde yaptırdığı sağlık sigortası Türkiye’de geçerli sayılmaz.
- Eğer destekleyici (başvuruya dayanak kişi) SGK kapsamında sigortalı bir Türk vatandaşı ise, eş ve çocuk için ayrıca yabancı sağlık sigortası yaptırmaya gerek yoktur.
2. Aile Oturma İzni Kaç Yıllık Verilir?
- Aile oturma izni en fazla 3 yıl süre ile verilir. Süre, il göç idaresinin takdirine bağlıdır.
- İznin süresi dolduğunda, yeniden başvuru yapılarak en fazla 3 yıl daha uzatılabilir.
- Eğer destekleyici yabancı uyruklu ise, aile ikamet izninin süresi destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.
- Örneğin, destekleyicinin mevcut ikamet izni 2,5 yıl ise, başvurucuya verilecek aile ikamet izni en fazla 2,5 yıl olabilir.
3. Aile Oturma İzni Kaç Günde Çıkar?
- Ortalama olarak 15 ila 30 gün içinde sonuçlanır.
- Kanunen başvuruların en geç 90 gün içinde sonuçlandırılması gerekir.
- Başvuru sırasında başvurucuya müracaat belgesi verilir. Bu belge ile:
- Türkiye’de yasal olarak kalınabilir.
- Değerlendirme sürecinde, bir çıkışta 15 günü aşmamak şartıyla yurt dışına çıkış yapılabilir.
Aile Oturma İzni Başvurusunun Reddi, İptali ve Uzatma Süreçleri
1. Aile Oturma İzni Başvurusunun Red Sebepleri
Aile oturma izni başvurusu, başvuru şartlarının sağlanmaması veya eksikliklerin belirtilen süre içinde giderilmemesi durumunda reddedilir. En yaygın ret nedenleri şunlardır:
- Başvurucu veya destekleyicinin yasal şartları taşımaması
- Gerekli belgelerin eksik veya hiç sunulmaması
- Başvurucunun Türkiye’ye giriş yasağının bulunması
- Kamu sağlığını tehdit eden bulaşıcı hastalık varlığı
- Başvurucunun kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturması
- Hakkında sınır dışı kararı bulunması
- İkamet izninin amacı dışında kullanılması
- Sahte evlilik yoluyla başvuru yapılması
- Yanıltıcı veya gerçeğe aykırı beyan verilmesi
📌 Önemli: Ret kararı tebliğ edilen yabancı, 10 gün içinde Türkiye’den çıkmak zorundadır. Ancak, ret kararına itiraz veya iptal davası açılması halinde, yargılama sonuçlanana kadar Türkiye’de kalma hakkı vardır.
2. Ret Kararına Karşı İtiraz ve İptal Davası
- İtiraz: Ret kararını veren makam veya bir üst makama yapılır.
- İptal Davası: Görevli mahkeme idare mahkemesidir.
- Süre: Ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde itiraz veya dava açılmalıdır.
3. Aile Oturma İzninin İptali
Aile ikamet izni verildikten sonra, geçerlilik şartlarının sonradan ortadan kalkması halinde izin iptal edilir. Örnek durumlar:
- Destekleyici ile başvurucu arasında evlilik ilişkisinin gerçekte olmaması
- İzin verildikten sonra 6 ay içinde Türkiye’ye giriş yapılmaması
Boşanma: Aile oturma izni süresini doğrudan iptal etmez, ancak uzatma başvurusu reddedilebilir.
4. Anlaşmalı Evlilik Yoluyla Başvuru
Sahte veya anlaşmalı evlilik yoluyla yapılan aile ikamet izni başvuruları reddedilir.
Valilikler bünyesindeki komisyonlar, evliliğin gerçekliğini düzenli denetimler ile inceler. Dil farkı, büyük yaş farkı veya ayrı konutlarda yaşama gibi durumlar sahte evlilik şüphesi doğurabilir.
5. Aile Oturma İzni Uzatma Başvurusu
Başvuru Süreci:
- e-İkamet sistemi üzerinden online form doldurulur.
- Gerekli belgeler hazırlanır.
- İl göç idaresinden alınan randevuda belgeler teslim edilir.
Başvuru Zamanı: Mevcut ikamet izninin bitimine en fazla 60 gün kala yapılmalıdır. Süre geçerse yeni başvuru gerekir.
Gerekli Belgeler:
- Online başvuru formu çıktısı
- Mevcut ikamet izni fotokopisi
- İlk başvuruda istenen diğer belgeler
Masraflar (2023):
- Noter: 2.000 TL
- Sağlık sigortası: 3.000 TL
- Harç bedeli: 3.000 TL
Toplam: 8.000 TL (yıllara göre değişebilir)
6. Uzatma Başvurusunun Reddi ve İtiraz
Şartların kaybedilmesi veya ikamet izninin amacı dışında kullanılması halinde uzatma talebi reddedilir.
Ret halinde 60 gün içinde itiraz veya iptal davası açılabilir.
7. Türkiye’ye Giriş Yasağı Olanlar
Türkiye’ye giriş yasağı bulunan yabancılar aile ikamet izni alamaz. Ancak meşruhatlı vize ile giriş yapılabilir. Bu vize, aile ikamet izni yerine geçmez.
8. Aile Oturma İzni ile Çalışma ve Eğitim
- Eğitim: Aile ikamet izni olan yabancı çocuklar, 18 yaşına kadar Türkiye’de ilkokul ve ortaöğretime devam edebilir.
- Çalışma: Aile ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez; ayrıca çalışma izni alınması gerekir.
9. Ölüm veya Boşanma Durumu
Destekleyici eşin ölümü halinde mevcut aile ikamet izni süresinin sonuna kadar geçerliliğini korur. Süre bitiminde başka ikamet türlerine başvuru yapılabilir.
10. Aile İkamet İzni Geçiş Başvurusu
İkamet türü değişikliği gerektiğinde, yabancı 10 gün içinde valiliğe başvuru yapmalıdır.
Örneğin, öğrenci ikamet izni sahibi bir yabancı, bir Türk vatandaşı ile evlenirse aile ikamet iznine geçebilir.
Aile İkamet İzni Sona Erdiğinde Ne Yapılmalı?
Aile ikamet izni sahibi yabancılar, izin süreleri sona erdiğinde şartları hâlâ sağlıyorlarsa, Türkiye’den çıkış yapmadan ikamet izinlerini uzatma başvurusu ile yenileyebilirler.
İkamet izinleri, başvuru sahibinin Türkiye’de kalma amacı doğrultusunda verilir. Bu nedenle, aile ikamet iznine sahip kişinin durumunda bir değişiklik olursa (örneğin boşanma, ölüm, eğitim veya çalışma amacıyla statü değişikliği gibi), mevcut izninin bitmesini beklemeden yeni durumuna uygun ikamet izni türüne başvurması gerekir.
Bu sayede yabancı kişi, hem yasal ikamet hakkını korumuş hem de olası sınır dışı veya idari para cezası risklerinden kaçınmış olur.
Aile İkamet İzni Başvurusunu Kimler Yapabilir?
Geçmişte aile ikamet izni başvurularında uygulanan refakat sistemi kaldırılmış olup, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) çerçevesinde yeni bir düzenleme getirilmiştir.
Güncel uygulamaya göre, aile ikamet izni başvurusu:
- Yabancı kişinin bizzat kendisi,
- Yasal temsilcisi,
- Veya vekâlet verdiği avukatı tarafından yapılabilir.
Her ne kadar kanun başvurunun bu yollarla yapılabilmesine izin verse de, İl Göç İdaresi uygulamada genellikle randevu günü hem yabancı kişi hem de Türk vatandaşı eşin hazır bulunmasını talep etmektedir.
Bu nedenle, başvuru sürecinde olası gecikmeleri veya ret riskini önlemek için, randevuya her iki eşin de katılması tavsiye edilir.
Çalışma İzni Sahipleri Aile İkamet İzni Almak Zorunda mı?
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca, çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçmektedir.
Bu nedenle, Türkiye’de geçerli bir çalışma iznine sahip olan yabancıların ayrıca aile ikamet izni almalarına gerek bulunmamaktadır.
Ancak, çalışma izni yalnızca izin sahibi yabancı için ikamet hakkı sağlar. Yabancı kişinin eşi veya çocukları Türkiye’de ikamet edecekse, onlar için ayrı aile ikamet izni başvurusu yapılması gerekir.
Aile İkamet İzni Bulunan Yabancı Çocuklar Türkiye’de Eğitim Görebilir mi?
Türkiye’de aile ikamet izni ile ikamet eden yabancı ailelerin 18 yaşını doldurmamış çocukları, ülke genelindeki ilkokul ve ortaöğretim kurumlarında eğitim alma hakkına sahiptir. Bu hak, ikamet izni süresince kesintisiz olarak devam eder.
Ayrıca, Türkiye’de en az 3 yıl aile ikamet izni ile kalmış olan ve 18 yaşını dolduran yabancı çocuklar, talep etmeleri halinde kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilirler. Böylece eğitimlerine kesintisiz devam edebilir ve Türkiye’de yasal olarak ikamet etmeyi sürdürebilirler.
Boşanma Durumunda Aile İkamet İzni Ne Olur?
Türkiye’de aile ikamet izni ile ikamet eden yabancı kişi, destekleyicisi olan eşinden boşandığında, belirli şartlarla kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilir.
- Eğer yabancı kişi, 3 yıl boyunca aile ikamet izni ile Türkiye’de yaşamışsa, boşanma sonrasında başvuru yaparak kısa dönem ikamet iznine geçebilir.
- Ancak, yabancı kişinin aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla tespit edilmişse, 3 yıl ikamet şartı aranmaz. Bu durumda doğrudan kısa dönem ikamet iznine geçiş mümkündür.
Bu düzenleme, hem mağduriyetin önlenmesi hem de Türkiye’de yasal ikametin kesintisiz devam etmesi için önemlidir.
Aile İkamet İzni Sahibi Yabancıların Farklı Bir İle Taşınması Durumunda Yapması Gerekenler
Aile ikamet izni ile Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu kişiler, ikamet ettikleri ilden başka bir ile taşındıklarında bu durumu yeni taşındıkları ilin yetkili makamlarına bildirmek zorundadır.
- Bildirim Süresi: Taşınma tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde başvuru yapılmalıdır.
- Başvuru Yeri: Taşınılan ilin İl Göç İdaresi Müdürlüğü.
- İşlem: Eğer ikamet izni türünde değişiklik talep edilmiyorsa, mevcut izin bilgileri güncellenerek yeni bir ikamet izin belgesi düzenlenir.
- Harç Durumu: Harcı ödenmiş olan süre, yeniden harç ödemesine tabi olmaz.
Bu bildirim, hem ikamet adres bilgilerinin güncel tutulması hem de yasal ikamet hakkının korunması açısından zorunludur.
Ev İşlerinde Çalıştırılmak Üzere Yabancı Misafir Etmek Aile İkamet İzni Kapsamında mıdır?
Türkiye’de ev işleri, bakım veya temizlik hizmetleri amacıyla yabancı bir kişiyi misafir etmek, aile ikamet izni kapsamında değerlendirilemez.
Eğer yabancı kişi, çalışma izni olmadan bu tür hizmetleri yerine getiriyorsa, bu durum izinsiz çalışma sayılır ve hem yabancı kişiye hem de işverene idari para cezası uygulanır.
Bunun yanı sıra, izinsiz çalışan yabancı kişi hakkında sınır dışı kararı verilir. Sınır dışı işlemlerinde, tüm seyahat masrafları işveren tarafından karşılanmak zorundadır.
📌 Not: Türkiye’de yabancı bir kişinin ev işlerinde çalışabilmesi için yasal çalışma izni alması şarttır. Aile ikamet izni, çalışma izni yerine geçmez.
Aile İkamet İzni Başvurusu Değerlendirme Sürecinde Yurt Dışına Çıkış Yapılabilir mi?
Aile ikamet izni başvurularında, başvuru değerlendirme süresi en fazla 90 gün sürebilir. Bu süreçte yabancı kişinin yurt dışına çıkışı mümkündür ancak bazı kurallara dikkat edilmelidir.
- İlk Başvurular:
İlk kez aile ikamet izni başvurusu yapan yabancıya, randevu günü belgelerini İl Göç İdaresine teslim etmesinin ardından ikamet izni müracaat belgesi verilir. - Uzatma Başvuruları:
Uzatma başvurularında sistem tarafından otomatik olarak düzenlenen müracaat belgesi, İl Göç İdaresi tarafından onaylanmalıdır. - Yurt Dışına Çıkış Şartı:
Onaylı müracaat belgesi ve ödenen ikamet harçlarına ilişkin makbuzların onaylı örnekleri ile yurt dışına çıkış yapılabilir.
Ancak, bu süreçte her çıkışta en fazla 15 gün yurt dışında kalınabilir. - Süre Aşımı:
15 günü aşan yurt dışı kalışlarında ikamet izni başvurusu iptal edilir. - Çoklu Giriş-Çıkış:
Değerlendirme süresince birden fazla giriş-çıkış yapılabilir, fakat her seferinde 15 gün kuralına uyulmalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı ile Evli Yabancıların İhlal Durumunda İkamet İzni Başvurusu
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıyla evli olan yabancıların, 90 güne kadar vize ihlali veya süresiz ikamet izni ihlali yapmaları halinde dikkat etmeleri gereken yasal prosedürler vardır.
- Mümkünse Ülkeden Çıkış:
Yabancı kişi, ihlal durumu oluştuğunda öncelikle Türkiye’den çıkış yapmalı ve gerekli koşulları sağlayarak tekrar giriş yapmalıdır. - Çıkış Yapılamıyorsa:
Eğer yabancı kişi sağlık, güvenlik veya benzeri zorlayıcı sebeplerle ülkeden çıkış yapamıyorsa, ikamet ettiği ilin İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvuru yaparak durumunu bildirmelidir.
Bu başvuru sırasında, hem evlilik durumunu hem de ihlal sebebini belgelemek, başvurunun olumlu sonuçlanması açısından önemlidir.