FETÖ EA Kodu ve Yargısal Süreçler

Giriş

FETÖ/PDY (Fethullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması), Türkiye’de uzun yıllardır tartışılan ve yargısal süreçlerin yoğun bir şekilde ele aldığı bir konu olmuştur. Özellikle 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sonra, bu yapılanmanın faaliyetleri ve bağlantılarıyla ilgili soruşturmalar hız kazanmıştır. Bu bağlamda, “EA Kodu” (Emniyet ve Adliye Kodu), FETÖ ile iltisaklı olduğu iddia edilen kamu görevlilerinin belirlenmesinde kullanılan önemli bir kriterdir. Bu makale, FETÖ EA kodunun ne olduğu, nasıl uygulandığı, Bursa’daki örnek vakalar ve Yargıtay kararlarıyla desteklenen hukuki süreçler üzerine kapsamlı bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır.

FETÖ EA Kodu Nedir?

EA Kodu, Emniyet Genel Müdürlüğü ve diğer ilgili kurumlar tarafından FETÖ/PDY ile bağlantılı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerini tespit etmek için kullanılan bir sınıflandırma sistemidir. Bu kod, genellikle Emniyet ve Adliye personeli arasında yapılan soruşturmalarda, şüphelilerin örgütle olan bağlantılarının derecesini ve niteliğini belirlemek için kullanılır. EA Kodu, kişinin örgüt hiyerarşisi içindeki konumunu, faaliyetlerini ve delil durumunu ifade eden bir göstergedir. Örneğin:

• EA-1: Örgütün üst düzey yöneticileri veya aktif üyeleri.
• EA-2: Örgütle bağlantısı tespit edilmiş ancak daha alt seviyede ilişki kurmuş kişiler.
• EA-3: Örgüte sempati duyan veya dolaylı bağlantıları olanlar.

Bu kodlama sistemi, özellikle 15 Temmuz sonrası Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde kamu görevinden ihraç süreçlerinde önemli bir rol oynamıştır. Ancak, EA kodunun uygulanması ve delil olarak kullanılması, hukuki tartışmalara da yol açmıştır.

EA Kodunun Hukuki Dayanağı ve Eleştiriler

EA Kodu, resmi bir mevzuatta açıkça tanımlanmış bir kavram olmamakla birlikte, genellikle idari soruşturmalar ve adli süreçlerde delil toplama ve sınıflandırma amacıyla kullanılmaktadır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin kararlarında, EA Kodu’nun delil olarak değerlendirilmesi için somut ve objektif kriterlere dayanması gerektiği vurgulanmıştır. Örneğin, Yargıtay, EA Kodu’nun yalnızca ByLock kullanımı, Bank Asya hesap hareketleri veya Zaman gazetesine abonelik gibi tek başına delillerle değil, bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Eleştiriler

EA Kodu’nun kullanımı, bazı hukukçular tarafından subjektif ve keyfi uygulamalara yol açabileceği gerekçesiyle eleştirilmiştir. Özellikle, kodlama sürecinde şeffaflık eksikliği ve delillerin yeterince somut olmaması, masumiyet karinesi ve adil yargılanma hakkı açısından tartışmalara neden olmuştur. Anayasa Mahkemesi, bazı bireysel başvurularda, EA Kodu’nun delil olarak kullanımında hukuki öngörülebilirlik ilkesine uyulması gerektiğini vurgulamıştır.

Bursa’daki FETÖ Soruşturmaları ve EA Kodu Uygulamaları

Bursa, Türkiye’nin önemli şehirlerinden biri olarak, FETÖ/PDY soruşturmalarında öne çıkan bölgelerden biri olmuştur. Şehirde, özellikle eğitim, emniyet ve adliye gibi kamu sektörlerinde çalışan birçok kişi hakkında EA Kodu ile sınıflandırma yapılmış ve bu kişiler hakkında idari veya adli süreçler başlatılmıştır.

Örnek Vaka 1: Eğitim Sektöründe EA Kodu

Bursa’da bir lisede öğretmen olarak görev yapan A.Ş., 2016 yılında OHAL kapsamında çıkarılan 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kamu görevinden ihraç edilmiştir. İhraç gerekçesi, A.Ş.’nin EA-2 kodu ile sınıflandırılması ve ByLock kullandığına dair iddialardır. Ancak, Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığı’nın soruşturmasında, A.Ş.’nin evindeki internet hattından ByLock kullanımının komşusu T.A. tarafından gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, A.Ş. hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ve idare mahkemesi, göreve iade kararı vermiştir. Bu vaka, EA Kodu’nun yanlış uygulanmasının masumiyet karinesini zedeleyebileceğini gösteren önemli bir örnektir.

Örnek Vaka 2: Emniyet Personeli

Bursa Emniyet Müdürlüğü’nde görevli bir polis memuru, EA-1 kodu ile sınıflandırılmış ve FETÖ/PDY ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle ihraç edilmiştir. Soruşturma kapsamında, memurun ByLock kullandığı, örgütle iltisaklı derneklere üyeliği olduğu ve Bank Asya’da hesap hareketleri bulunduğu iddia edilmiştir. Ancak, Yargıtay 16. Ceza Dairesi, bu delillerin tek başına yeterli olmadığını, memurun örgüt hiyerarşisine dahil olduğuna dair somut kanıtların bulunması gerektiğini belirtmiştir. Mahkeme, delil yetersizliğinden beraat kararı vermiştir.

Yargıtay Kararları ve FETÖ EA Kodu

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, FETÖ/PDY davalarında örgüt üyeliği ve EA Kodu’nun delil olarak değerlendirilmesi konusunda önemli içtihatlar oluşturmuştur. Aşağıda, bu kararlara örnekler verilmiştir:

Yargıtay 16. Ceza Dairesi Emsal Kararı (2017/1809)

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi’nde görülen bir davada, sanık Hakan Özcan hakkında FETÖ/PDY üyeliği suçlamasıyla dava açılmıştır. Sanık, EA-2 kodu ile sınıflandırılmış ve örgütle bağlantılı sohbet toplantılarına katıldığı, Zaman gazetesine abone olduğu ve çocuğunu FETÖ ile iltisaklı bir okula gönderdiği gerekçesiyle suçlanmıştır. Ancak, Yargıtay 16. Ceza Dairesi, bu eylemlerin örgüt hiyerarşisine dahil olmayı kanıtlamadığını ve sempati boyutunda kaldığını belirterek beraat kararı vermiştir. Kararda, EA Kodu’nun delil olarak kullanılabilmesi için sanığın örgütle organik bir bağ kurduğunun kanıtlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararı (2017/16-956)

Bu kararda, FETÖ/PDY lideri Fethullah Gülen’in talimatıyla 63 şüphelinin tahliye edilmesi için hukuka aykırı kararlar veren hakimlerin EA-1 koduyla sınıflandırıldığı görülmüştür. Yargıtay, sanıkların ByLock kullanımı ve örgüt hiyerarşisine dahil olmaları nedeniyle silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmasına karar vermiştir. Bu karar, EA Kodu’nun örgüt hiyerarşisiyle doğrudan bağlantılı durumlarda güçlü bir delil olarak kabul edilebileceğini göstermektedir.

Danıştay’da FETÖ EA Kodu ve İşe İade Süreçleri Üzerine Değerlendirme

EA Kodu’nun Tanımı ve İşe İade Süreçlerindeki Rolü

EA Kodu, FETÖ/PDY ile bağlantılı olduğu iddia edilen kamu görevlilerinin örgütle ilişkilerinin derecesini ve niteliğini belirlemek için kullanılan bir sınıflandırma aracıdır. Genellikle Emniyet ve Adliye personeli için uygulanan bu kod, kişinin örgüt hiyerarşisindeki konumunu ve delil durumunu ifade eder:

• EA-1: Örgütün üst düzey yöneticileri veya aktif üyeleri.
• EA-2: Örgütle bağlantısı tespit edilmiş ancak daha alt seviyede ilişki kurmuş kişiler.
• EA-3: Örgüte sempati duyan veya dolaylı bağlantıları olanlar.

Danıştay, işe iade davalarında EA Kodu’nu bir delil olarak değerlendirirken, bu kodun tek başına yeterli olmadığını, somut ve objektif delillerle desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Danıştay kararları, EA Kodu’nun hukuki geçerliliğinin, idarenin işlem tesis ederken dayandığı delillerin niteliğine ve masumiyet karinesi ile adil yargılanma hakkına uygunluğuna bağlı olduğunu göstermektedir.

Danıştay’ın EA Kodu’na Yaklaşımı

Danıştay, FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat değerlendirmelerinde EA Kodu’nu bir delil olarak kabul etse de, bu kodun hukuka uygunluğunu ve idari işlemlerin meşruiyetini şu kriterler ışığında incelemektedir:

1. Somut Delil Gerekliliği: EA Kodu, ByLock kullanımı, Bank Asya hesap hareketleri, örgütle iltisaklı dernek veya sendika üyeliği gibi somut delillerle desteklenmelidir. Danıştay, kodlamanın keyfi veya subjektif olmaması gerektiğini belirtmiştir.
2. Masumiyet Karinesi: EA Kodu’nun uygulanması, kişinin masumiyet karinesine zarar vermemelidir. Örneğin, beraat veya takipsizlik kararı alan kişiler için EA Kodu’nun delil değeri yeniden değerlendirilmelidir.
3. İdarenin Takdir Yetkisi: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile idareye, FETÖ/PDY ile iltisaklı olduğu değerlendirilen kişileri kamu görevinden çıkarma konusunda geniş takdir yetkisi verilmiştir. Ancak, Danıştay, bu yetkinin hukuka uygun ve orantılı kullanılması gerektiğini vurgular.
4. Beraat ve Takipsizlik Kararları: Danıştay, ceza yargılamasında beraat veya takipsizlik kararı verilen durumlarda, EA Kodu’nun işe iade davalarında delil olarak kullanılmasının sınırlı olduğunu ifade etmiştir. Özellikle, delillerin rutin bankacılık işlemleri veya yasal faaliyetler kapsamında olduğu durumlarda, işe iade kararı verilmiştir.

Örnek Danıştay Kararları

Aşağıda, Danıştay’ın EA Kodu’nun işe iade davalarında değerlendirilmesine ilişkin bazı emsal kararlar incelenmiştir:

Danıştay 5. Daire, E. 2020/797, K. 2021/3567

Bu davada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda görev yapan bir bilişim teknolojileri denetçi yardımcısının, FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılması işlemi iptal edilmiştir. Davacı, EA-2 kodu ile sınıflandırılmış ve abisinin FETÖ/PDY ile bağlantılı olduğu iddiasıyla suçlanmıştır. Ancak, Danıştay, abisiyle ilgili tespitlerin suçun şahsiliği ilkesine aykırı olduğunu, davacının ByLock kullanıcısı olmadığını ve hakkında kesinleşmiş takipsizlik kararı bulunduğunu dikkate alarak, EA Kodu’nun somut delillerle desteklenmediğini belirtmiştir. Mahkeme, işlemin hukuka aykırı olduğuna hükmederek işe iade kararı vermiştir.

Danıştay 12. Daire, E. 2019/3239, K. 2020/3502

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nde sözleşmeli personel olarak çalışan bir davacının, eşinin FETÖ/PDY üyeliği suçlamasıyla yargılanması nedeniyle kamu görevinden çıkarılması işlemi Danıştay tarafından incelenmiştir. EA Kodu ile yapılan sınıflandırmada, davacının eşinin örgütle bağlantısı delil olarak gösterilmiş, ancak davacının kendisiyle ilgili somut bir delil sunulmamıştır. Danıştay, EA Kodu’nun yalnızca eşin durumuyla ilişkilendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve davacının görevine iade edilmesi gerektiğini karar altına almıştır.

Danıştay 5. Daire, E. 2022/1064, K. 2022/3059

Bu davada, infaz ve koruma memuru olarak görev yapan bir kişi, EA-3 kodu ile sınıflandırılmış ve 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Davacı, 17/25 Aralık öncesinde örgütsel sohbetlere bir veya iki kez katıldığını, ancak ByLock kullanıcısı olmadığını ve Akit gazetesine abone olarak örgüte tepki gösterdiğini belirtmiştir. Danıştay, EA Kodu’nun delil olarak kullanılabilmesi için somut ve kesin verilere dayanması gerektiğini, davacının sınırlı katılımının iltisak ve irtibat için yeterli olmadığını ve beraat kararını dikkate alarak işe iade kararı vermiştir.

Bursa Örnekleri

Bursa’da, EA Kodu’nun işe iade davalarında nasıl değerlendirildiğine dair bazı örnekler, Danıştay’ın genel yaklaşımını yansıtmaktadır:

• Bursa İdare Mahkemesi Örneği: Bursa’da bir öğretmen, EA-2 kodu ile sınıflandırılmış ve Bank Asya hesap hareketleri gerekçesiyle ihraç edilmiştir. Ancak, Danıştay’a temyiz yoluyla taşınan davada, hesap hareketlerinin rutin bankacılık işlemleri olduğu ve davacının ByLock kullanıcısı olmadığı tespit edilmiştir. Danıştay, EA Kodu’nun somut delillerle desteklenmediği gerekçesiyle işe iade kararı vermiştir.
• Bursa Emniyet Personeli Örneği: Bursa Emniyet Müdürlüğü’nde görevli bir polis memuru, EA-1 kodu ile sınıflandırılmış ve örgütle iltisaklı derneklere üyelik gerekçesiyle ihraç edilmiştir. Danıştay, dernek üyeliğinin tek başına iltisak için yeterli olmadığını ve EA Kodu’nun somut delillerle desteklenmesi gerektiğini belirterek, beraat kararını da dikkate alarak işe iade kararı vermiştir.

Danıştay’ın Genel İlkeleri

Danıştay, EA Kodu’nun işe iade davalarında değerlendirilmesinde şu ilkeleri benimsemiştir:

1. Delillerin Bütünlüğü: EA Kodu, ByLock kullanımı, tanık ifadeleri, himmet ödemeleri veya örgüt hiyerarşisine katılım gibi birden fazla delille desteklenmelidir. Tek bir delil, iltisak ve irtibat için yeterli değildir.
2. Hukuki Öngörülebilirlik: EA Kodu’nun uygulanması, şeffaf ve hukuka uygun olmalıdır. Keyfi veya subjektif değerlendirmeler, Danıştay tarafından hukuka aykırı bulunmuştur.
3. Yargı Kararlarının Etkisi: Ceza yargılamasında beraat veya takipsizlik kararı, EA Kodu’nun delil değerini zayıflatabilir. Danıştay, bu kararları dikkate alarak işe iade yönünde hüküm kurmaktadır.
4. Orantılılık İlkesi: İdarenin takdir yetkisi, orantılılık ilkesine uygun olmalıdır. EA Kodu’nun yanlış veya eksik uygulanması, işlemin iptaline yol açabilir.

Sonuç

Danıştay, FETÖ EA Kodu’nun işe iade davalarında delil olarak kullanılmasını, somut ve objektif verilere dayandırılması şartına bağlamıştır. EA Kodu, tek başına bir ihraç gerekçesi olamaz; ByLock kullanımı, tanık ifadeleri veya diğer somut delillerle desteklenmesi gerekir. Bursa’daki örnekler ve Danıştay kararları, EA Kodu’nun hukuka uygun bir şekilde uygulanmasının, masumiyet karinesi ve adil yargılanma hakkı açısından kritik olduğunu göstermektedir. Danıştay’ın içtihatları, EA Kodu’nun subjektif veya yetersiz delillere dayalı kullanımını reddederek, işe iade davalarında adil bir denge sağlamayı amaçlamaktadır.