Ortaklığın Giderilmesi Davasında Bekletici Mesele
Davalar Arasında Öncelik ve Etkileşim
Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), bir taşınmazdaki paydaşlar arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesini amaçlayan ayni nitelikli bir davadır. Ancak bazı durumlarda, aynı taşınmazla ilgili olarak tapu iptali ve tescil davası da açılmış olabilir. Bu durumda, ortaklığın giderilmesi davasının doğrudan etkilenebileceği hukuki bir süreç söz konusudur.
Yargıtay’ın Görüşü: HMK m.165 Gereği Bekletici Mesele Zorunluluğu
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 2015/11787 E., 2017/3489 K. sayılı kararında bu ilişkiyi açıkça ortaya koymuştur. Karara göre:
“Eğer bir taşınmaz hakkında tapu iptali ve tescil davası derdestse ve bu dava sonucunda taşınmazın paydaşlık durumu değişecekse, ortaklığın giderilmesi davası bekletici mesele yapılmalı ve bu dava sonuçlanmadan hüküm kurulmamalıdır.”
Hangi Durumlarda Bekletici Mesele Olur?
Ortaklığın giderilmesi davasına konu taşınmazla ilgili olarak:
- Vasiyetnameye,
- Muris muvazaasına,
- Aile konutu şerhine,
- Hileli satışa,
- Hissedarlar arasında pay devrine,
dayalı olarak açılmış bir tapu iptali ve tescil davası varsa, bu dava tapu kaydını etkileyebilir. Bu da, ortaklık yapısını, yani davanın taraflarını ve hisselerini değiştirir.
Uygulama Örneği (Yargıtay Kararından):
Yargıtay kararına konu olayda, 6951 ada 6 parsel sayılı taşınmaz üzerinde ortaklığın giderilmesi talep edilmiştir. Ancak aynı taşınmaz hakkında, … Asliye Hukuk Mahkemesi’nde vasiyetnameye dayalı bir tapu iptali ve tescil davası derdesttir. Bu dava temyiz edilmiş, bozulmuş ve halen devam etmektedir.
Bu durumda, tapu iptali ve tescil davası sonuçlanmadan, ortaklığın giderilmesi davasında karar verilmesi usule aykırıdır. Çünkü taşınmazın pay ve malik durumu değişebilir.
HMK Madde 165 Ne Diyor?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesi:
“Bir davanın sonucu, diğerinin sonucuna bağlı ise mahkeme, önceki davanın sonucunu bekletici mesele yapabilir.”
Bu hüküm, yukarıdaki olaylar için doğrudan uygulanmalıdır.
Sonuç: Mahkemeye Ne Yapmalı?
- Mahkeme, tapu iptali ve tescil davasının durumunu araştırmalı (UYAP, dosya incelemesi).
- Eğer bu dava henüz sonuçlanmadıysa, ortaklığın giderilmesi davasını bekletici mesele yapmalı.
- Tapu davası sonuçlandıktan sonra, yeni malik/pay durumuna göre karar verilmelidir.