31 Temmuz Covid Yasası

Türkiye’de ceza infaz sisteminde önemli değişiklikler getiren “31 Temmuz Covid Yasası”, 2020 yılında Covid-19 pandemisi nedeniyle hayata geçirilen bir düzenleme olarak bilinir. Resmi Gazete’de 14 Nisan 2020 tarihinde yayımlanan 7242 sayılı Kanun ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a eklenen Geçici 9. Madde, bu yasanın temelini oluşturur. Bu makalede, yasanın detaylarını, kimlerin yararlandığını, 2025 yılında geçerliliğini ve kapsadığı kişileri ele alacağız.

31 Temmuz Covid Yasası Nedir?

31 Temmuz Covid Yasası, pandemi sürecinde cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmak ve sağlık risklerini en aza indirmek amacıyla açık ceza infaz kurumlarında bulunan veya açık cezaevine geçiş hakkı kazanan mahkumların denetimli serbestlikten yararlanmasını sağlayan bir düzenlemedir. 2020 yılında başlayan bu uygulama, her iki ayda bir uzatılarak 2023 yılının sonuna kadar devam etmiştir. Yasanın temel amacı, cezaevlerinde salgının yayılmasını önlemek ve mahkumların sağlığını korumaktır.

Yasa, açık cezaevindeki mahkumların yanı sıra denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezalarının infazına karar verilen yükümlüleri de kapsamıştır. Ancak, bazı suç türleri (cinayet, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve terör suçları gibi) bu düzenlemeden hariç tutulmuştur. Bu nedenle yasa, “örtülü af” olarak da adlandırılmıştır.

Yasadan Kimler Yararlandı?

Yasadan yararlanabilmek için mahkumların belirli şartları karşılaması gerekiyordu:

• Açık Cezaevi Şartı: Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş için 31 Temmuz 2023 itibarıyla cezalarının infazında üç yıl veya daha az süre kalmış olması.
• Ceza Süresi: Toplam hapis cezası 10 yıldan az olanlar için bir ay, 10 yıl ve üzeri olanlar için üç ay açık cezaevinde kalma şartı.
• İstisna Suçlar: Cinayet, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve terör suçları gibi belirli suçlardan hüküm giyenler yasadan yararlanamadı.

Yasadan yaklaşık 100 bin mahkumun yararlandığı belirtilmiştir. Bu kişiler, genellikle hafif suçlardan (hırsızlık, basit yaralama, dolandırıcılık gibi) hüküm giyenlerdir. Aşağıda, yasadan yararlanan mahkumların profillerine dair 50 somut örnek sunulmuştur. (Not: Örnekler, mahkumiyet türleri baz alınarak genel profiller üzerinden oluşturulmuştur; gerçek kişi isimleri kullanılmamıştır.)

Yasadan Yararlananlara Dair 50 Somut Örnek

1. Ahmet Y.: 3 yıl hapis cezası alan, hırsızlık suçundan hükümlü, 1 ay açık cezaevinde kaldıktan sonra denetimli serbestlikten yararlandı.
2. Ayşe K.: Dolandırıcılık suçundan 2,5 yıl ceza alan, cezası kesinleşmiş, açık cezaevine geçiş yaptı.
3. Mehmet T.: Basit yaralama suçundan 1,5 yıl ceza alan, 1 gün cezaevinde kalarak tahliye edildi.
4. Fatma S.: Sahtecilik suçundan 2 yıl hapis cezası alan, açık cezaevine geçerek denetimli serbestlik aldı.
5. Ali R.: 4 yıl hapis cezası alan, mala zarar verme suçundan hükümlü, 3 ay açık cezaevinde kaldı.
6. Zeynep A.: Tehdit suçundan 1 yıl ceza alan, denetimli serbestlikten yararlandı.
7. Mustafa B.: Haksız tahrik altında basit yaralama suçundan 2 yıl ceza alan, tahliye edildi.
8. Elif Ç.: 1,5 yıl hapis cezası alan, taksirle yaralama suçundan hükümlü, açık cezaevine geçti.
9. Hakan D.: 3 yıl hapis cezası alan, güveni kötüye kullanma suçundan tahliye edildi.
10. Sema E.: Sahte çek düzenleme suçundan 2 yıl ceza alan, denetimli serbestlik aldı.
11. İbrahim F.: 2,5 yıl hapis cezası alan, trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan tahliye edildi.
12. Gül G.: Basit dolandırıcılık suçundan 1 yıl ceza alan, açık cezaevine geçiş yaptı.
13. Osman H.: 3 yıl hapis cezası alan, mala karşı suçlardan hükümlü, denetimli serbestlikten yararlandı.
14. Esra İ.: 2 yıl ceza alan, resmi belgede sahtecilik suçundan tahliye edildi.
15. Kemal J.: Hırsızlık suçundan 4 yıl ceza alan, açık cezaevinde 3 ay kalarak tahliye edildi.
16. Derya K.: 1,5 yıl hapis cezası alan, taksirle yaralama suçundan denetimli serbestlik aldı.
17. Yusuf L.: 2 yıl hapis cezası alan, tehdit suçundan tahliye edildi.
18. Aslı M.: Dolandırıcılık suçundan 3 yıl ceza alan, açık cezaevine geçti.
19. Erdem N.: 2,5 yıl hapis cezası alan, mala zarar verme suçundan tahliye edildi.
20. Selin O.: Sahtecilik suçundan 1 yıl ceza alan, denetimli serbestlikten yararlandı.
21. Murat P.: 3 yıl hapis cezası alan, hırsızlık suçundan açık cezaevine geçti.
22. Ceren Q.: 2 yıl ceza alan, basit yaralama suçundan tahliye edildi.
23. Okan R.: Güveni kötüye kullanma suçundan 2,5 yıl ceza alan, denetimli serbestlik aldı.
24. Buse S.: 1,5 yıl hapis cezası alan, sahte çek suçundan tahliye edildi.
25. Emre T.: 3 yıl hapis cezası alan, trafik suçundan açık cezaevine geçti.
26. Leyla U.: 2 yıl hapis cezası alan, dolandırıcılık suçundan tahliye edildi.
27. Hüseyin V.: Hırsızlık suçundan 4 yıl ceza alan, 3 ay açık cezaevinde kaldı.
28. Pınar W.: 1,5 yıl hapis cezası alan, tehdit suçundan denetimli serbestlik aldı.
29. Can X.: 2 yıl hapis cezası alan, mala zarar verme suçundan tahliye edildi.
30. Ece Y.: Sahtecilik suçundan 1 yıl ceza alan, açık cezaevine geçti.
31. Tolga Z.: 3 yıl hapis cezası alan, hırsızlık suçundan tahliye edildi.
32. Seda A.: 2 yıl ceza alan, basit yaralama suçundan denetimli serbestlik aldı.
33. Barış B.: 2,5 yıl hapis cezası alan, dolandırıcılık suçundan tahliye edildi.
34. Zehra C.: 1,5 yıl hapis cezası alan, sahte çek suçundan açık cezaevine geçti.
35. Kaan D.: 3 yıl hapis cezası alan, trafik suçundan tahliye edildi.
36. Melis E.: 2 yıl hapis cezası alan, tehdit suçundan denetimli serbestlik aldı.
37. Fırat F.: Hırsızlık suçundan 4 yıl ceza alan, 3 ay açık cezaevinde kaldı.
38. Naber G.: 1,5 yıl hapis cezası alan, mala zarar verme suçundan tahliye edildi.
39. Deniz H.: 2 yıl hapis cezası alan, sahtecilik suçundan açık cezaevine geçti.
40. Ege İ.: 3 yıl hapis cezası alan, dolandırıcılık suçundan tahliye edildi.
41. Berna J.: 1,5 yıl hapis cezası alan, basit yaralama suçundan denetimli serbestlik aldı.
42. Arda K.: 2 yıl hapis cezası alan, güveni kötüye kullanma suçundan tahliye edildi.
43. Zara L.: 1 yıl hapis cezası alan, sahte çek suçundan açık cezaevine geçti.
44. Cem M.: 3 yıl hapis cezası alan, hırsızlık suçundan tahliye edildi.
45. Sude N.: 2 yıl hapis cezası alan, tehdit suçundan denetimli serbestlik aldı.
46. Efe O.: 2,5 yıl hapis cezası alan, dolandırıcılık suçundan tahliye edildi.
47. Lara P.: 1,5 yıl hapis cezası alan, mala zarar verme suçundan açık cezaevine geçti.
48. Koray Q.: 3 yıl hapis cezası alan, sahtecilik suçundan tahliye edildi.
49. Merve R.: 2 yıl hapis cezası alan, basit yaralama suçundan denetimli serbestlik aldı.
50. Tuna S.: 4 yıl hapis cezası alan, hırsızlık suçundan 3 ay açık cezaevinde kaldı.

Bu örnekler, yasadan yararlanan mahkumların genel profillerini yansıtmaktadır. Çoğunlukla hafif suçlardan hüküm giyen ve cezalarının infazında belirli bir süre tamamlamış kişiler bu kapsamda tahliye edilmiştir.

2025 Yılında Yasadan Yararlanılabilir mi?

2023 yılının sonunda sona eren 31 Temmuz Covid Yasası, 2025 itibarıyla resmi olarak yürürlükte değildir. Ancak, kamuoyunda ve TBMM gündeminde cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmaya yönelik yeni infaz düzenlemeleri tartışılmaktadır. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamalarına göre, genel af gündemde olmasa da infaz sistemi içinde esneklikler sağlanabilir. Özellikle 31 Temmuz 2023 öncesinde işlenen ancak cezası kesinleşmeyen suçlardan hüküm giyen kişiler, yeni düzenlemelerden yararlanabilir.

2025’te Kimler Yararlanabilir?

• 31 Temmuz 2023 Öncesi Suçlar: Yeni bir düzenleme çıkarsa, bu tarihten önce işlenen suçlardan hüküm giyenler kapsama alınabilir.
• Cezası Kesinleşmeyenler: Covid izninden yararlanamayan ve cezası kesinleşmemiş kişiler için eşitlik ilkesine dayalı düzenlemeler gündeme gelebilir.
• Hafif Suçlar: Hırsızlık, basit yaralama, dolandırıcılık gibi suçlardan hüküm giyenler öncelikli olarak değerlendirilebilir.
• İstisna Suçlar: Cinayet, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve terör suçları gibi ağır suçlar genellikle kapsam dışı bırakılır.

Yeni Düzenlemeler ve Beklentiler

2025 yılında 10. Yargı Paketi kapsamında infaz düzenlemeleri ve denetimli serbestlik reformları üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Bu düzenlemeler, cezaevlerindeki doluluk oranlarını azaltmayı ve adalet sistemini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Ancak, genel af yerine teknik düzeltmeler ve infaz esneklikleri ön plandadır. Uzmanlar, yeni düzenlemelerin 2023 Covid Yasası’na benzer şekilde hafif suçlara odaklanabileceğini belirtmektedir.

Denetimli Serbestlik ve Şartlar

Denetimli serbestlik, mahkumların cezaevinden tahliye edildikten sonra belirli yükümlülüklere uymasını gerektirir. Örneğin:

• Kamuya yararlı bir işte çalışma.
• Belirli bir bölgeden ayrılmama.
• Belirli aralıklarla denetim makamlarına rapor verme.

Bu şartlara uymayan mahkumlar, denetimli serbestlik hakkını kaybedebilir ve tekrar cezaevine dönebilir. Çocuk hükümlüler için ise toplam cezanın 1/5’ini çocuk eğitimevinde geçirme ve koşullu salıvermeye 1 yıl kalma şartı aranır.

Sonuç

31 Temmuz Covid Yasası, pandemi döneminde cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmak için önemli bir adım olmuştur. Yaklaşık 100 bin mahkum bu yasadan yararlanarak tahliye edilmiş, ancak ağır suçlardan hüküm giyenler kapsam dışı bırakılmıştır. 2025 yılında yasanın doğrudan uygulanması mümkün olmasa da, yeni infaz düzenlemeleri gündemdedir. Bu düzenlemeler, özellikle hafif suçlardan hüküm giyen ve cezası kesinleşmeyen mahkumları kapsayabilir. Adalet sistemindeki gelişmeleri takip etmek, yasadan yararlanabilecek kişiler için kritik önem taşımaktadır.