Giriş

Evlilik sırasında kadına takılan ziynet eşyaları (altın, bilezik, yüzük, kolye vb.) Türk Medeni Kanunu uyarınca kadının kişisel malı niteliğindedir. Boşanma davalarında sıklıkla gündeme gelen sorunlardan biri, bu eşyaların iadesi veya bedelinin tahsili talepleridir. Burada en önemli mesele, ziynetlerin evlilik içinde bozdurulup harcanması halinde rıza unsurunun ispatıdır.

Hukuki Çerçeve

Türk Medeni Kanunu’nun 186/3. maddesi, eşlerin evlilik birliğinin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılacaklarını düzenlemiştir. Ancak bu katkı ya tarafların rızasıyla ya da mahkeme kararıyla mümkündür. Evlilik sırasında kadına takılan ziynetler kim tarafından alınmış olursa olsun ona bağışlanmış sayılır ve kişisel maldır. Dolayısıyla bu ziynetlerin ev ihtiyaçları için harcanması halinde kadının rızası bulunmalıdır.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2009 tarihli, 2009/4376 E., 2009/8176 K. sayılı kararında; kocanın, kadının rızasıyla ziynetleri bozdurduğunu ispat edememesi halinde, ziynetlerin iadesinden sorumlu olacağına hükmedilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun Görüşü

Yargıtay HGK, 2011 yılında verdiği bir kararında şu esasları ortaya koymuştur:

• Ziynet eşyalarının kime ait olduğu: Ziynetler kadına bağışlanmış sayılır ve kişisel maldır.
• İspat yükü: Ziynetlerin rıza ile verildiğini ve iade şartı olmadan harcandığını kocanın ispatlaması gerekir.
• İspat edilemezse: Koca ziynetleri iade ile mükelleftir.

HGK, somut olayda kocanın kadının rızasını kanıtlayamaması nedeniyle direnme kararını bozmuştur.

Bursa Örneği

Bursa’da görülen bir ziynet alacağı davasında kadın, düğünde takılan bileziklerin kocası tarafından bozdurularak ev masraflarında kullanıldığını, fakat bu işlem için kendisinin rızasının alınmadığını iddia etmiştir. Koca ise bu ziynetlerin kadının isteğiyle bozdurulduğunu savunmuştur. Ancak koca, bu iddiasını somut delillerle ispatlayamamıştır. Bursa Aile Mahkemesi, ziynetlerin kadına ait olduğu ve rıza bulunmadığı gerekçesiyle ziynetlerin bedelinin iadesine hükmetmiştir. Yargıtay da bu kararı onamıştır.

Değerlendirme

• Kural: Ziynetler kadına aittir.
• İstisna: Ziynetlerin evlilik giderleri için bozdurulmasına kadının rızası varsa, koca iadeden kurtulur.
• İspat Yükü: Kadının rızasını ileri süren koca bu iddiasını tanık, yazılı belge veya ikrarla ispatlamak zorundadır.
• Aksi durumda: Koca ziynetlerin bedelini kadına ödemekle yükümlü olur.

Sonuç

Ziynet alacağı davalarında en kritik nokta, rıza unsurunun ispatıdır. Kocanın, kadının ziynetlerini ev giderleri için bozdurduğunu iddia etmesi tek başına yeterli değildir; bu iddianın delillerle desteklenmesi gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararları da bu hususu açıkça ortaya koymaktadır. Bursa uygulamasında da görüldüğü üzere, ispat yükünü yerine getiremeyen kocalar ziynet bedelini ödemek zorunda kalmaktadır.

Ziynet ve Çeyiz Eşyaları Davaları – Sıkça Sorulan Sorular

1. Ziynet eşyaları kime aittir?

Yargıtay içtihatlarına göre düğünde takılan altın, bilezik, yüzük gibi ziynetler kadına aittir.

2. Ziynet eşyaları çeyiz eşyalarıyla aynı mıdır?

Hayır. Ziynet eşyaları takılardan oluşurken, çeyiz eşyaları ev eşyalarıdır.

3. Ziynet eşyalarının ev giderleri için harcandığını kim ispatlar?

Koca, ziynetlerin kadının rızasıyla harcandığını ispatlamak zorundadır.

4. Kadın rıza göstermediğini nasıl kanıtlar?

Tanık beyanları, yazılı belgeler veya ziynetlerin zorla alındığına dair delillerle ispatlayabilir.

5. Ziynet eşyalarının bozdurulduğu kabul edilirse ne olur?

Rıza unsuru ispatlanmadıkça koca, bu ziynetlerin bedelini iade etmekle yükümlüdür.

6. Kadın ziynet eşyalarını kocasına rızasıyla verirse iade isteyebilir mi?

Hayır. Rıza ile ve iade şartı olmaksızın verilmişse geri istenemez.

7. Bursa’da görülen davalarda bu konu nasıl sonuçlanıyor?

Bursa Aile Mahkemelerinde, kocanın rıza unsurunu ispat edememesi halinde davalar genellikle kadının lehine sonuçlanmaktadır.

8. Ziynet eşyaları kimin kişisel malıdır?

Kadının kişisel malıdır ve mal rejimi tasfiyesine dahil edilmez.

9. Çeyiz eşyaları kime aittir?

Kadına aittir. Ancak evde kalmışsa aynen iadesi, yoksa bedeli talep edilebilir.

10. Çeyiz eşyalarının kaybolduğunu koca iddia ederse ne olur?

Koca bu iddiasını ispat etmek zorundadır.

11. Ziynet alacağı davası hangi mahkemede açılır?

Aile Mahkemelerinde açılır.

12. Ziynet alacağı davası ile boşanma davası aynı anda açılabilir mi?

Evet, birlikte açılabilir.

13. Ziynet eşyaları kocanın ailesinde kalırsa sorumluluk kimdedir?

Eşyaları teslim alan kişi ve koca birlikte sorumlu tutulabilir.

14. Evlilik sırasında bozdurulan altınlar geri istenebilir mi?

Rıza yoksa evet, bedeli geri istenir.

15. Kocanın “altınları birlikte bozdurduk” demesi yeterli midir?

Hayır. Bunu delillerle desteklemesi gerekir.

16. Kadın ziynet alacağı davasını kazanırsa ne olur?

Ziynetlerin bedeli güncel rayiç üzerinden hesaplanır ve faiziyle ödenir.

17. Bursa’da bilirkişiler ziynet bedelini nasıl hesaplıyor?

Genellikle kuyumcu rayiç fiyatları esas alınır.

18. Çeyiz eşyaları için de faiz talep edilebilir mi?

Evet, bedel talep ediliyorsa yasal faiz istenebilir.

19. Ziynet eşyaları aile giderleri için kullanılırsa iade gerekir mi?

Kadının rızası yoksa iade gerekir.

20. Kadının rızası bulunduğunu kim ispatlar?

Koca ispatlamak zorundadır.

21. Ziynet alacağı davasında tanık beyanı geçerli midir?

Evet, Yargıtay birçok kararında tanık beyanını kabul etmiştir.

22. Çeyiz eşyaları bozulmuşsa ne olur?

Aynen iade mümkün değilse bedeli ödenir.

23. Düğünde takılan altınlar kim tarafından takılırsa takılsın kime aittir?

Kadına aittir.

24. Ziynet alacağı davasında zamanaşımı süresi var mıdır?

Evet, 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.

25. Ziynetlerin bozdurulması kimin beyanıyla sabit olur?

Genellikle kocanın ikrarı veya banka dekontlarıyla sabit hale gelir.

26. Kadın dava açarken ziynetlerin listesini vermeli mi?

Evet, hangi ziynetlerin kaldığını somut olarak belirtmelidir.

27. Çeyiz eşyaları evde duruyorsa ne olur?

Mahkeme aynen iadesine karar verir.

28. Koca, ziynetlerin bir kısmını iade etmeye hazır olduğunu belirtirse dava ne olur?

Mahkeme bu kısmı iade, kalan kısmı bedel olarak hükmedebilir.

29. Yargıtay HGK’nın bu konuda temel ilkesi nedir?

Ziynetlerin rıza ile verildiğini kocanın ispatlaması gerektiğidir.

30. Sonuç olarak kadının lehine olan durum nedir?

Rızanın ispat edilememesi halinde ziynetlerin bedeli kadına ödenir.

The post Ziynetlerin rıza ile ve iade şartı olmaksızın verildiğini ko­canın is­patlaması gerekir. first appeared on Bursa Avukat Enes Sencer.

Giriş

Türk hukukunda boşanma davalarıyla birlikte sıklıkla gündeme gelen konulardan biri ziynet eşyalarının iadesi veya bedelinin tahsili talepleridir. Özellikle düğünde takılan altın ve takıların kime ait olduğu, kimin üzerinde kaldığı ve boşanma sürecinde bunların nasıl değerlendirileceği konusunda çok sayıda uyuşmazlık yaşanmaktadır. Yargıtay’ın kökleşmiş içtihatları, ziynet eşyalarının kadına ait olduğu yönündedir. Ancak bu eşyaların zorla alındığı, bozdurulduğu veya kadının evden ayrılırken götürmesine engel olunduğu iddialarında ispat yükü kritik önem taşır.

Hukuki Çerçeve: İspat Yükü

Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi gereğince, “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Bu genel ilke, ziynet alacağı davalarında da geçerlidir.

Yargıtay ve öğretide kabul edilen ölçüte göre, hayatın olağan akışına aykırı iddialarda bulunan taraf ispat yükü altındadır. Ziynet eşyaları niteliği gereği kadının üzerinde bulunur veya evde saklanır. Dolayısıyla kural olarak bu eşyaların kadının zilyetliğinde olması olağandır. Kadının ziynetlerinin zorla alındığını ileri sürmesi ise olağan akışa aykırı bir durum olduğundan, bu iddiayı kadının ispatlaması gerekir (Yargıtay 2. HD, 14.07.2010, 2010/12043 E., 2010/14213 K.).

Yargıtay ve HGK Kararları

• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14.07.2010 tarihli kararında; kadının ziynet eşyalarının zorla elinden alındığını veya götürülmesine engel olunduğunu ispat edememesi halinde, talebinin reddedileceğini açıkça belirtmiştir.
• Hukuk Genel Kurulu ise 19.10.2011 tarihli kararında, kadının tanık beyanları ve diğer delillerle ziynet alacağı iddiasını kanıtladığını, ayrıca kocanın bir kısım ziynetleri ihtiyaç için bozdurduğunu kabul ettiğini belirterek, direnme kararını ONAMIŞTIR (HGK, 19.10.2011).

Bu içtihatlarda dikkat çeken husus, kocanın ziynet eşyalarının bir kısmını bozdurduğunu ikrar etmesiyle, bu eşyaların varlığının sabit kabul edilmesidir. Kalan ziynetlerin kadının mı yoksa kocanın mı elinde olduğunun tespiti ise tarafların delilleriyle ortaya konulmaktadır.

Bursa Örneği

Bursa’da görülen bir boşanma davasında, kadın taraf düğünde takılan altınların kocası tarafından elinden zorla alındığını ileri sürmüş; koca ise kadının evden ayrılırken bu altınları yanında götürdüğünü savunmuştur. Mahkeme, kadının iddiasını tanık beyanlarıyla desteklemesi ve kocanın bir miktar ziyneti bozdurduğunu kabul etmesi nedeniyle davayı kadının lehine sonuçlandırmıştır. Yargıtay, bu kararın hayatın olağan akışına uygun olduğunu değerlendirerek kararı onamıştır. Bu örnek, uygulamada mahkemelerin somut olayın delil durumuna göre ispat yükünü dikkatle değerlendirdiğini göstermektedir.

Değerlendirme

• Kadının İspat Yükü: Ziynetlerin zorla alındığını iddia eden kadın, bu hususu tanık beyanları, fotoğraf, video veya yazılı belgelerle ispatlamalıdır.
• Kocanın İkrarının Etkisi: Kocanın ziynetlerin bir kısmını bozdurduğunu kabul etmesi, kalan ziynetlerin de varlığını kuvvetlendirmektedir.
• Olağan Durum: Ziynetlerin kadının üzerinde veya evde bulunması olağan olduğundan, kadının bunları götürmediğini ve zorla alındığını ispat etmesi gerekir.

Sonuç

Ziynet alacağı davalarında ispat yükü, tarafların iddialarına göre değişmekte; özellikle olağan akışa aykırı iddialar ileri süren taraf bu iddiasını ispat etmek zorundadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin ve Hukuk Genel Kurulu’nun kararları, ziynetlerin zorla alındığı iddiasında kadının ispat yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Bursa örneklerinde de görüldüğü üzere, tanık beyanları ve kocanın ikrarı, davanın sonucunu doğrudan etkilemektedir.

Ziynet Alacağı Davalarında Sıkça Sorulan Sorular

1. Ziynet alacağı davası nedir?

Ziynet alacağı davası, evlilik sırasında kadına ait olan altın, bilezik, takı gibi eşyaların boşanma sonrası iade edilmemesi halinde açılan davadır.

2. Ziynet eşyaları kime aittir?

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, düğünde takılan ziynet eşyaları kadına aittir.

3. Kadının ziynet eşyalarının zorla alındığını nasıl ispat etmesi gerekir?

Tanık beyanları, yazılı belgeler, fotoğraf veya kamera kayıtları ile ispat mümkündür. Özellikle olayın Bursa’da geçtiği davalarda mahkemeler komşu ve aile tanıklarının beyanlarına büyük önem vermektedir.

4. Koca, ziynetleri bozdurduğunu kabul ederse ne olur?

Kocanın ikrarı, ziynetlerin varlığını ortaya koyar. Bu durumda kalan ziynetlerin kadına iade edilmesi gerektiği kabul edilir.

5. Kadın evden ayrılırken ziynetleri götürdüyse dava açabilir mi?

Hayır. Ziynetleri yanında götüren kadın sonradan ziynet alacağı davası açamaz.

6. Ziynet alacağı davasında ispat yükü kimdedir?

Kural olarak ziynetlerin zorla alındığını iddia eden kadında ispat yükü vardır (TMK m.6).

7. Ziynetlerin kadında bulunması olağan mıdır?

Evet. Hayatın olağan akışına göre ziynetler ya kadının üzerinde olur ya da evde saklanır.

8. Bursa’da görülen davalarda mahkemeler hangi delillere önem veriyor?

Mahkemeler, özellikle tanık beyanlarına, banka dekontlarına ve kocanın ikrarına büyük önem vermektedir.

9. Ziynet alacağı davası ile boşanma davası birlikte açılabilir mi?

Evet, birlikte açılabilir. Hatta uygulamada çoğu dava bu şekilde görülmektedir.

10. Ziynet eşyalarının iadesi yerine bedeli talep edilebilir mi?

Evet. Kadın, ziynetlerin aynen iadesini ya da bedelini talep edebilir.

11. Ziynet eşyalarının değeri nasıl belirlenir?

Mahkeme, bilirkişi raporu ile ziynetlerin güncel değerini belirler.

12. Koca, ziynetlerin kadında olduğunu iddia ederse ne olur?

Koca bu iddiasını ispat etmek zorundadır. Aksi halde iddia dikkate alınmaz.

13. Ziynet alacağı davasında tanık beyanı yeterli midir?

Evet, çoğu davada tanık beyanı önemli delil olarak kabul edilmektedir. Bursa’da bir davada komşuların düğünde takılan altınları gördüklerine dair beyanları davanın sonucunu etkilemiştir.

14. Kadın, ziynetlerini saklamışsa bu iddia nasıl değerlendirilir?

Kadının ziynetlerini gizlediğini koca ispat etmedikçe, bu iddia dikkate alınmaz.

15. Ziynet eşyalarının kocanın ailesinde kaldığı iddia edilirse ne olur?

Kocanın bu iddiasını somut delillerle ortaya koyması gerekir.

16. Boşanmadan sonra ziynet eşyalarının iadesi talep edilebilir mi?

Evet, boşanma kesinleştikten sonra da ayrı bir dava açılabilir.

17. Ziynet alacağı davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde açılır.

18. Bursa’da ziynet alacağı davası ne kadar sürer?

Delillerin toplanmasına bağlı olarak genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

19. Ziynet alacağı davasında zamanaşımı süresi nedir?

10 yıldır.

20. Ziynet eşyaları kaybolmuşsa ne olur?

Eğer koca tarafından bozdurulduğu veya el konulduğu ispatlanırsa bedeli ödenir.

21. Ziynetlerin zorla alındığına dair ispat bulunmazsa dava reddedilir mi?

Evet. Kadının bu iddiayı ispatlaması gerekir.

22. Ziynet eşyalarının takıldığı düğün görüntüleri delil olabilir mi?

Evet. Video ve fotoğraflar mahkemede önemli delildir.

23. Bursa’da altınların bedeli nasıl hesaplanıyor?

Mahkeme, bilirkişiden güncel kuyumcu rayiçleri üzerinden hesaplama yapmasını ister.

24. Kadının ziynet alacağı davasında nafaka ile birlikte talepte bulunması mümkün müdür?

Evet, nafaka ve ziynet talepleri birlikte ileri sürülebilir.

25. Koca, ziynetlerin ihtiyaç için bozdurulduğunu ispatlarsa ne olur?

İhtiyaç için bozdurulan ziynetler konusunda kadının talebi kabul edilmez.

26. Kocanın ikrarı davanın sonucunu nasıl etkiler?

Kocanın ikrarı, ziynetlerin varlığını ispatladığından kadının davasını güçlendirir.

27. Bursa’da bir mahkeme kararında ziynet eşyalarıyla ilgili nasıl hüküm kurulmuştur?

Bir dosyada kadın, ziynetlerin zorla elinden alındığını tanık beyanlarıyla ispatlamış; kocanın da bir kısmını bozdurduğunu ikrar etmesiyle dava kadının lehine sonuçlanmıştır.

28. Kadın ziynet alacağı davasını kaybederse ne olur?

Dava reddedilir ve yargılama giderleri kadına yüklenir.

29. Yargıtay bu tür davalarda nasıl bir tutum sergilemektedir?

Yargıtay, olağan durumun kadının ziynetlere sahip olması olduğunu vurgular ve zorla alındığı iddiasında ispat yükünü kadına yükler.

30. Sonuç olarak ziynet alacağı davalarında dikkat edilmesi gereken en önemli husus nedir?

En önemli husus, ispattır. Kadın ziynetlerin zorla alındığını güçlü delillerle ortaya koymalı; koca da ziynetlerin kadında kaldığını iddia ediyorsa bunu kanıtlamalıdır.

The post Ziynetlerin zorla elinden alındığı hususunu kadının ispat­laması ge­rekir. first appeared on Bursa Avukat Enes Sencer.