1. Ev Hapsinin İki Farklı Hukuki Çerçevesi

Ev hapsi iki temel bağlamda uygulanır ve doktor izni prosedürleri buna göre değişir:

• Adli Kontrol Tedbiri Olarak Ev Hapsi (CMK m.109/3-j): Soruşturma veya kovuşturma aşamasında şüpheli/sanık için tutuklama yerine verilir. Sulh Ceza Hâkimliği (soruşturma) veya davaya bakan mahkeme (kovuşturma) karar verir. Amaç, kaçma/delil karartma riskini önlerken özgürlüğü en az sınırlamaktır. Elektronik kelepçe takılması yaygındır.
• Konutta İnfaz Olarak Ev Hapsi (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.110/3): Hapis cezasının evde çektirilmesi. Toplam 5 yıl veya daha az hapis cezası olanlarda (adli para cezasından çevrilenler dahil), ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumunda tek başına hayat sürdürülememesi halinde (Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu + ATK onayı ile) infaz hâkimi karar verir. Terör, örgütlü suç ve cinsel suçlarda sınırlı uygulanır.

Her iki durumda da konutu mazeretsiz veya izinsiz terk etmek ihlaldir ve tedbirin kaldırılmasına (tutuklamaya) yol açabilir. Ancak sağlık, temel bir mazerettir.

2. Sağlık Hakkı ve Ev Hapsi: Yasal Dayanaklar

• Anayasa ve CMK: Kişinin sağlık hizmetine erişimi engellenemez. CMK m.109/3-e bendinde tedavi/ muayene tedbirleri de adli kontrol kapsamında yer alır.
• İnfaz Kanunu m.16: Hastalık nedeniyle infazın ertelenmesi veya resmî sağlık kurumlarında devamı esastır. Konutta infazda da aynı ilke geçerlidir.
• Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği (DSHY) m.43/5: Ev hapsi uygulanan yükümlüye haklı mazeret halinde Denetimli Serbestlik Müdürü tarafından 5 güne kadar izin verilebilir (toplam 15 günü aşmamak kaydıyla). Eş/2. derece hısımların ağır hastalığı/ölümünde 15 güne kadar uzatılabilir. Sağlık mazeretleri (doktor randevusu, muayene, tedavi) bu kapsamdadır.
• Mazeret İzinleri Yönetmeliği: Tutuklu/hükümlü yakınlarının ağır hastalığı için bile izin düzenlenmişken, kendi sağlık sorunu daha önceliklidir.

Önemli Not: Elektronik izleme varsa (kelepçe), izin alınmadan çıkış alarm verir. İzinli çıkışlarda vaka sorumlusu/denetimli serbestlik müdürlüğü bilgilendirilir.

3. Doktora/Hastaneye Gitme Prosedürleri: Adım Adım

A. Planlı Muayene/Randevu (Önceden İzin Gereklidir)

1. Vaka sorumlusu veya Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne yazılı dilekçe verin (randevu belgesi, doktor raporu ekleyin).
2. Mahkeme/İnfaz Hâkimliği’nden yazılı izin talep edin (dilekçe + tıbbi belge).
3. İzin çıkarsa belirli saat/aralıkta çıkın, kelepçe/izleme aktif kalır.
4. Dönüşte raporu dosyaya sunun.

Süre: Genellikle aynı gün veya birkaç saat; DSHY m.43/5 ile 5 güne kadar uzatılabilir.

B. Acil Durum (Fenalaşma, Hayati Tehlike)

• Önceden izin alma imkânı yoksa doğrudan en yakın hastaneye gidin (112 ambulans çağrılabilir).
• Tedavi sonrası resmî rapor (hastaneden “acil muayene/tedavi edildi” belgesi) alın.
• Avukatınız aracılığıyla veya bizzat mazeret dilekçesi ile Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne / mahkemeye sunun (en geç 5-7 gün içinde).
• Bu, ihlal sayılmaz; belgeli mazeret kabul edilir.

Pratik Tavsiye: Her zaman yanınızda telefon ve kelepçe şarjı bulundurun. Acil raporu dijital olarak da iletebilirsiniz.

4. İhlal, İtiraz ve Sonuçlar

• İhlal: Mazeretsiz çıkış → Tedbir kaldırılır, tutuklama kararı verilebilir (CMK m.111). Konutta infazda cezanın baştan infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir.
• İtiraz: Karara 7 gün içinde itiraz edilebilir (CMK m.267-271). Sağlık raporuyla “ölçülülük” ilkesi vurgulanarak tedbirin hafifletilmesi talep edilebilir.
• Mahsup: Adli kontroldeki ev hapsi süresi cezadAN 2 gün = 1 gün mahsup edilir.

5. Gerçek Hayattan Örnekler (2025-2026)

• Ayşe Barım Olayı (Ekim 2025): Menajer Ayşe Barım, ev hapsi sonrası sağlık sorunları nedeniyle Amerikan Hastanesi’nde yatışı ve Transözofageal Ekokardiyografi işlemi için hastanede tedaviye devam izni aldı. Mahkeme, doktor raporunu dikkate alarak cezaevine dönüşü erteledi.
• Av. Sertuğ Sürenoğlu (Ocak 2025): İşkence iddiası nedeniyle ev hapsindeyken yüz/göz tahribatı tedavisi için mahkemeden hastaneye gitme izni verildi. “Lütuf gibi karar” olarak nitelendirildi.
• Yargıtay ve Yerel Mahkeme Örnekleri: Yargıtay 9. ve 15. Ceza Daireleri kararlarında (örneğin E.2018/345, K.2019/678), sağlık mazeretlerinin esnek yorumlanması gerektiği, ekonomik/sosyal zararın önlenmesi için izin verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Birçok yerel mahkeme, kanser/ kalp hastaları için ev hapsi + düzenli hastane izni vermiştir.

Pratik Örnek Dilekçe (Kısa): “Dosya No: … / Konu: Sağlık mazereti nedeniyle hastaneye gitme izni talebi. Ek: Randevu belgesi ve ön rapor. Saygılarımla…”

6. Sonuç ve Öneriler

Ev hapsinde doktora gitmek mümkün ve yasal hakkınızdır; ancak prosedüre uymak şarttır. Planlıysa önceden izin, acilse sonradan belgeleme esastır. Denetimli Serbestlik Vaka Sorumlusu ile sürekli iletişim kurun, avukatınızla çalışın. Sağlık raporu ne kadar güçlü ve resmî olursa o kadar kolay izin alınır.

Bu tedbir, cezalandırma değil denetimdir; sağlık hakkı ihmal edilemez. Güncel gelişmeler için Adalet Bakanlığı CTE (cte.adalet.gov.tr) ve mevuat.gov.tr sitelerini takip edin.

The post Ev Hapsinde Doktora Gitmek: Yasal Çerçeve, Prosedürler, İzin Mekanizmaları first appeared on Bursa Avukat Enes Sencer.