Etkin pişmanlık kurumu, ceza hukukunun hem suçla mücadele hem de adaletin sağlanması amacıyla geliştirdiği istisnai bir düzenlemedir. Özellikle örgütlü suç yapılarında, içerden bilgi sağlayacak sanıkların cezai yaptırımdan tamamen veya kısmen muaf tutulması, örgütün çökertilmesinde önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Ancak bu araç, hukuki güvencelerden ödün verilmeden işletilmelidir.

2. Suç Örgütü ve Terör Örgütü Ayrımı: Kavramsal ve Yasal Çerçeve

2.1. Suç Örgütü – TCK m.220

TCK m.220’ye göre üç veya daha fazla kişi tarafından kurulan, süreklilik, hiyerarşi ve suç işleme amacı güden yapılar suç örgütü olarak kabul edilir. Silahlı veya silahsız oluşları, ceza miktarını etkileyebilir.

2.2. Silahlı Örgüt – TCK m.314

Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçları işlemeyi amaçlayan yapılar, TCK m.314 kapsamında silahlı örgüt sayılır. Terörle Mücadele Kanunu (3713 sayılı Kanun) bu tür yapıları terör örgütü olarak nitelendirir.

3. Etkin Pişmanlık: Cezasızlık mı, Adalet Aracı mı?

TCK m.221, örgüt kurma ve üyelik suçlarında etkin pişmanlık imkanlarını düzenler. Bu düzenleme kapsamında:

• Örgütü dağıtan kurucuya soruşturma öncesinde cezasızlık tanınır.
• Hiçbir suça karışmadan gönüllü ayrılan üyeye ceza verilmez.
• Gözaltında etkin işbirliği yapan üye cezadan muaf tutulabilir.
• Yakalanmadan önce bilgi veren faile cezasızlık, sonrasında bilgi veren faile ceza indirimi uygulanır.

Bu hükümler, sadece örgüt suçu için geçerlidir; örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar için değil.

4. Ceza Muhakemesi Yönünden Etkin Pişmanlık Uygulaması

4.1. Soruşturma Aşamasında

Cumhuriyet savcısı veya kolluk tarafından etkin pişmanlık teklif edilebilir. Ancak bu teklif şu temel kurallara dayanmalıdır:

• Bilgi verme özgür iradeye dayanmalıdır (CMK m.147-148).
• Herhangi bir vaat, pazarlık veya tehditle beyan alınamaz.
• Etkin pişmanlık beyanı tutanağa bağlanmalı ve dosyada bulunmalıdır (CMK m.169).

4.2. Tutuklama Tedbirine Etkisi

Etkin pişmanlıkta bulunmak, tutukluluğun kaldırılması için tek başına yeterli değildir. CMK m.100’e göre somut deliller ve kaçma şüphesi değerlendirilmelidir. Etkin pişmanlık, tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasının gerekçesi olabilir, ama zorunlu değildir.

5. Hukuka Aykırı Yöntemlerle Elde Edilen Beyanlar

Aşağıdaki durumlarda elde edilen bilgiler delil olamaz:

• Avukatsız alınan ve sonradan reddedilen beyanlar (CMK m.148/4)
• Kötü muamele, tehdit, çıkar vaadi ile alınan beyanlar
• Usulsüz tanık dinleme işlemleri (CMK m.43 vd.)

“Hukuka aykırı delil” kapsamında yer alan ifadeler, mahkumiyet hükmüne esas alınamaz (Anayasa m.38/6, CMK m.206/2-a, m.217/2).

6. Etkin Pişmanlık ve Yargılamanın Etkilenmesi

Sanığın etkin pişmanlık yoluna başvurması halinde:

• Verdiği bilgilerin doğruluğu ve faydalılığı mahkemece değerlendirilir.
• Gönüllü olması gerekir; zorlama halinde geçersiz olur.
• Etkin pişmanlıktan yalnızca bir kez yararlanılabilir.
• Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar bakımından indirim uygulanmaz.

Yargılama aşamasında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması, hem cezada indirim hem de cezasızlık sağlayabilir, ancak bu kamu otoritesinin adil yargılama ilkelerine uygun hareket etmesini zorunlu kılar.

7. Mevzuat Açısından Geliştirme Önerileri

TCK m.221’in dar kapsamı ve sadece örgüt suçunu kapsaması, adalete ulaşmada bazı sınırlamalara neden olmaktadır. Önerilenler:

• Ceza Muhakemesi Kanunu’na “ceza pazarlığı” usulü eklenmelidir.
• Örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda cezada indirim imkanı tanınmalıdır.
• Etkin pişmanlık beyanlarının diğer şüpheliler üzerindeki etkisi dikkate alınmalıdır.

Suç Örgütü ve Etkin Pişmanlık Konusunda Yargıtay Destekli 10 Örnek

Örnek 1: Örgüt Kurucusu Tarafından Örgütün Dağıtılması

Olay: Sanık, suç işlemek amacıyla bir örgüt kurmuş, ancak soruşturma başlamadan önce örgütü dağıttığını ve faaliyetlerini sonlandırdığını yetkili makamlara bildirmiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 08.04.2008 tarih ve 2008/9-18-78 sayılı kararında, TCK 221/1 uyarınca, sanığın soruşturma başlamadan önce örgütü dağıttığı için cezaya hükmolunmaması gerektiği belirtilmiştir.
Sonuç: Sanık hakkında cezaya hükmolunmamıştır.

Örnek 2: Örgüt Üyesinin Gönüllü Teslim Olması

Olay: Bir silahlı terör örgütü üyesi, örgütün faaliyetlerine katılmadan önce gönüllü olarak teslim olmuş ve örgütün yapısı hakkında bilgi vermiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 2018/2771 E., 2018/3107 K. sayılı kararında, sanığın TCK 221/2 kapsamında örgütten ayrıldığını bildirmesi ve suç işlenmeden teslim olması nedeniyle cezaya hükmolunmadığı belirtilmiştir.
Sonuç: Sanık cezadan muaf tutulmuştur.

Örnek 3: Yakalandıktan Sonra Bilgi Veren Örgüt Üyesi

Olay: Sanık, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmaktan yakalanmış, yargılama aşamasında ByLock kullandığını kabul ederek örgüt faaliyetleri hakkında samimi bilgiler vermiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 2018/2771 E., 2018/3107 K. sayılı kararında, TCK 221/4-2 uyarınca sanığın samimi beyanları nedeniyle cezada indirim yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuç: Sanığın cezası üçte bir oranında indirilmiştir.

Örnek 4: Örgüt Yöneticisinin Bilgi Vermesi

Olay: Örgüt yöneticisi, yakalandıktan sonra örgütün diğer üyelerinin yakalanmasını sağlayacak bilgiler vermiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2023/8474 E., 2023/6942 K. sayılı kararında, sanığın verdiği bilgilerin örgütün dağılmasına katkı sağladığı, bu nedenle TCK 221/3 uyarınca cezasızlık hükmünün uygulanabileceği belirtilmiştir.
Sonuç: Sanık hakkında cezaya hükmolunmamıştır.

Örnek 5: Eksik Bilgi Veren Sanık

Olay: Sanık, silahlı terör örgütüne üye olmaktan yargılanırken etkin pişmanlık talebinde bulunmuş, ancak verdiği bilgiler örgütün yapısı ve faaliyetleriyle uyumlu bulunmamıştır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 2016/5370 K. sayılı kararında, sanığın verdiği bilgilerin yetersiz olduğu ve TCK 221/4-2 şartlarının oluşmadığı belirtilerek etkin pişmanlık uygulanmamıştır.
Sonuç: Sanık hakkında cezada indirim yapılmamıştır.

Örnek 6: Temyiz Aşamasında Etkin Pişmanlık Talebi

Olay: Sanık, silahlı terör örgütü üyeliğinden mahkum olmuş, temyiz aşamasında etkin pişmanlık talebinde bulunarak örgüt hakkında bilgi vermek istediğini bildirmiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2021/2112 E. sayılı kararında, sanığın duruşmada hazır edilerek beyanlarının alınması ve TCK 221/4-2’nin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Sonuç: Hüküm bozulmuş, yeniden yargılama için dosya mahkemeye gönderilmiştir.

Örnek 7: Örgüt Faaliyetine Katılmayan Üyenin Teslimi

Olay: Sanık, PKK terör örgütüne katılmış ancak herhangi bir eyleme katılmadan gönüllü olarak teslim olmuş ve örgüt kamplarındaki faaliyetler hakkında bilgi vermiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 2016/5370 K. sayılı kararında, sanığın TCK 221/2 kapsamında cezasızlık hükmünden yararlanması gerektiği belirtilmiştir.
Sonuç: Sanık cezadan muaf tutulmuştur.

Örnek 8: Örgüt Mensuplarının Yakalanmasına Yardım

Olay: Sanık, yakalandıktan sonra örgütün diğer üyelerinin isimlerini ve faaliyetlerini yetkili makamlara bildirmiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2021/9795 E., 2023/4959 K. sayılı kararında, sanığın verdiği bilgilerin doğruluğunun ilgili birimlerce teyit edilmesi gerektiği, TCK 221/4-2 uyarınca indirim uygulanabileceği belirtilmiştir.
Sonuç: Sanığın cezası dörtte üç oranında indirilmiştir.

Örnek 9: Örgütle İlgili Kısmi Bilgi Verme

Olay: Sanık, yargılama sırasında örgütün bazı üyelerini teşhis etmiş, ancak verdiği bilgiler örgütün dağılmasına katkı sağlayacak nitelikte bulunmamıştır.
Yargıtay Kararı: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 08.12.2015, 2014/14-710 E., 2015/502 K. sayılı kararında, sanığın bilgilerinin yetersiz olduğu ve etkin pişmanlık şartlarının oluşmadığı belirtilmiştir.
Sonuç: Etkin pişmanlık uygulanmamıştır.

Örnek 10: Örgüt Üyeliğini Reddeden Sanık

Olay: Sanık, silahlı terör örgütü üyeliğini reddetmiş, ancak etkin pişmanlık talebinde bulunarak bazı bilgiler vermiştir.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 2017/3600 E., 2018/1333 K. sayılı kararında, sanığın suçlamayı reddetmesi nedeniyle TCK 221/4-2’nin uygulanamayacağı, ancak verdiği bilgilerin TCK 62 kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
Sonuç: Etkin pişmanlık uygulanmamış, ancak genel takdiri indirim yapılmıştır.

8. Sonuç ve Değerlendirme

Etkin pişmanlık, hem ceza hukuku hem de ceza muhakemesi açısından güçlü bir araçtır. Ancak bu aracın:

• Sanık haklarını zedelemeden,
• Tutuklama tehdidiyle zorlamaya dönüşmeden,
• Usul kurallarına aykırı beyanlara dayanmadan

uygulanması gerekir.

Özgür iradeye dayalı, usule uygun ve kayıt altına alınmış pişmanlık beyanları, hem örgütün çökertilmesine hem de bireysel adaletin sağlanmasına katkı sunabilir.

Örgüt Kurma Suçunda Etkin Pişmanlık: 30 Soru 30 Cevap

1. Etkin pişmanlık nedir?

Etkin pişmanlık, failin gönüllü olarak suçtan vazgeçmesi ya da suçla ilgili yetkililere bilgi vererek işbirliği yapması durumunda cezadan tamamen veya kısmen kurtulmasını sağlayan ceza hukuku kurumudur.

2. Etkin pişmanlık hangi suçlarda uygulanır?

Genel olarak örgütlü suçlarda, özellikle TCK m.220 (örgüt kurma) ve m.314 (silahlı örgüt) kapsamındaki suçlarda uygulanır. Ayrıca bazı özel suç tiplerinde (uyuşturucu, zimmet vb.) özel hükümler de mevcuttur.

3. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu ile silahlı terör örgütü arasında fark nedir?

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (TCK 220), her tür suça yönelik olabilirken, silahlı terör örgütü (TCK 314) devletin güvenliğine veya anayasal düzene karşı suç işlemek amacıyla kurulmuş yapılardır.

4. Etkin pişmanlık cezasızlık sağlar mı?

Evet. Belirli şartlar sağlandığında, fail hakkında hiç ceza verilmemesi (cezasızlık) söz konusu olabilir.

5. Her etkin pişmanlık cezasızlık mı getirir?

Hayır. Eğer kişi yakalandıktan sonra işbirliği yaparsa sadece ceza indirimi uygulanabilir. Yakalanmadan önce işbirliği yapılırsa cezasızlık sağlanabilir.

6. Yakalanmadan önce pişman olan kişi hakkında ceza verilir mi?

Hayır. Örgütü dağıtan veya dağılmasına yardımcı olan kurucu/yöneticiye ceza verilmez (TCK 221/1).

7. Örgüt üyesi olup hiç suç işlememiş kişi nasıl yararlanır?

Gönüllü olarak örgütten ayrıldığını yetkili makamlara bildirirse cezasızlık uygulanır (TCK 221/2).

8. “İlgili makam” ne demektir?

Cumhuriyet savcılığı, mahkemeler, kolluk kuvvetleri, CİMER ve TBMM Başkanlığı gibi resmi merciileri ifade eder.

9. Etkin pişmanlık beyanı yazılı mı yapılmalıdır?

Yazılı yapılması esastır. Sözlü beyan da tutanağa geçirilmek kaydıyla geçerli sayılır.

10. Yakalandıktan sonra verilen bilgilerle hangi indirim oranı uygulanır?

Mahkeme, cezada 1/3’ten 3/4’e kadar indirim uygulayabilir (TCK 221/4).

11. Etkin pişmanlık sadece mahkemede mi yapılır?

Hayır. Hem soruşturma aşamasında hem de kovuşturma sürecinde yapılabilir.

12. Etkin pişmanlık faaliyet suçlarını kapsar mı?

Hayır. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar (örneğin dolandırıcılık, sahtecilik) bu kapsam dışındadır.

13. Aynı kişi birden fazla kez etkin pişmanlıktan yararlanabilir mi?

Hayır. Fail bir kez etkin pişmanlık hakkından yararlanabilir.

14. Örgüte maddi yardım yapan kişi etkin pişmanlıktan yararlanabilir mi?

Evet. Eğer yakalanmadan önce gönüllü olarak teslim olur ve bilgi verirse cezasızlık mümkündür.

15. Kolluk ifadesiyle etkin pişmanlık geçerli olur mu?

Evet, ancak ifade usule uygun olmalı, müdafi huzurunda alınmalı ve tutanak altına alınmalıdır.

16. Etkin pişmanlık beyanı savunma hakkını sınırlar mı?

Hayır. Beyan özgür iradeyle yapılmalı; baskı, vaat, tehdit gibi yollarla alınmamalıdır.

17. Susma hakkı kullanan kişi etkin pişmanlıkla tutuksuz yargılanabilir mi?

Tutukluluk değerlendirmesi etkin pişmanlık dışında bağımsız kriterlere göre yapılır. Susma hakkı tek başına engel değildir.

18. Pişmanlık beyanı gizli tanıklık için kullanılabilir mi?

Evet, özellikle can güvenliği riski varsa kişi gizli tanık statüsüne alınabilir.

19. Etkin pişmanlık beyanı diğer sanıklar hakkında kullanılabilir mi?

Evet, ancak bu beyanlar tek başına mahkumiyete dayanak olamaz; destekleyici delil gereklidir.

20. Etkin pişmanlık beyanı geri çekilebilir mi?

Kural olarak hayır. Ancak beyanın baskı altında verildiği ispatlanırsa geçersiz sayılır.

21. Etkin pişmanlık yapan kişi yeniden örgüte girerse ne olur?

Cezasızlık ortadan kalkar; önceki yararlanma geçersiz hale gelir.

22. Mahkeme etkin pişmanlık beyanını yeterli bulmazsa ne olur?

Sanık cezadan yararlanamaz. Mahkeme beyanın doğruluğu ve yeterliliğini takdir eder.

23. Soruşturma evresinde savcı etkin pişmanlık uygulanmasını önerebilir mi?

Evet. Ancak nihai takdir mahkemeye aittir. Savcı sadece tutuklamada kolaylık önerebilir.

24. Etkin pişmanlık pazarlık konusu yapılabilir mi?

Hayır. Etkin pişmanlık pazarlık değil, hukuki bir kurumdur. Ceza pazarlığı Türkiye hukukunda yoktur.

25. Cezaevinde etkin pişmanlık beyanı verilirse sonuç değişir mi?

Hayır. Yer önemli değildir. Zamanlama ve içeriğin elverişliliği önemlidir.

26. Faaliyet suçlarında etkin pişmanlık ceza indirimi sağlar mı?

Hayır. Ancak mahkeme bu beyanları takdiri indirim gerekçesi olarak değerlendirebilir.

27. Avukatsız alınan etkin pişmanlık beyanı geçerli midir?

Sanığın sonradan kabul etmediği avukatsız beyanlar geçersizdir (CMK 148/4).

28. CMK m.148 ile etkin pişmanlık arasında nasıl bir ilişki vardır?

Etkin pişmanlık beyanı özgür irade ürünü değilse ve yasak usullerle alınmışsa geçersizdir.

29. Örgüt üyeliği değil ama örgüte yardım eden kişi etkin pişmanlıktan yararlanabilir mi?

Evet. TCK m.221/4’e göre, örgüte yardım eden kişi de koşulları sağladığında yararlanabilir.

30. Mahkeme etkin pişmanlık beyanını yetersiz bulsa da adli kontrol uygulayabilir mi?

Evet. Tutukluluk değerlendirmesi etkin pişmanlıktan bağımsız olarak yapılır

The post Suç Örgütü Yargılamalarında Etkin Pişmanlık first appeared on Bursa Avukat Enes Sencer.

10. Yargı Paketi Nedir?

10. Yargı Paketi, Adalet Bakanlığı tarafından yaklaşık bir yıllık bir hazırlık sürecinin ardından TBMM’ye sunulan kapsamlı bir yasa teklifidir. Türk Ceza Kanunu (TCK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun gibi çeşitli kanunlarda değişiklikler öngören bu paket, ceza infaz rejiminden denetimli serbestlik uygulamalarına, suç ve ceza dengesinden yargılama süreçlerinin hızlandırılmasına kadar birçok alanda yenilikler içeriyor. Paket, kamuoyunda “infaz düzenlemesi” olarak da biliniyor ve özellikle cezaevlerindeki doluluk oranını azaltmayı, adalet sisteminin caydırıcılığını artırmayı ve mağdur haklarını korumayı hedefliyor.

Meclise Sunulan Önerge Neleri Kapsıyor?

29 Mayıs 2025 tarihinde TBMM’ye sunulan 10. Yargı Paketi, yaklaşık 40 maddeden oluşuyor ve 14 farklı kanunda değişiklik öngörüyor. İşte paketin temel başlıkları ve kapsadığı düzenlemeler:

1. Ceza İnfaz Sisteminde değişiklikler

• İkinci Mükerrir (Tekerrür) Mahkumları için İnfaz Oranı Değişimi : Mevcut düzenlemede, ikinci kez mükerrir (tekrar suç işleyen) mahkumlar, cezanın tamamı (4/4) cezaevinde kalabilir. 10. Yargı Paketi ile bu oran 4/3’e düşürülüyor. Yani, iyi hal gösteren mahkumlar, cezalarının dörtte üç günü cezaevinde kaldıktan sonra şartlı salıverilme veya denetimli serbestlikten yararlanılabilecek. Bu düzenleme, cezaevlerindeki doluluk kaybını ve mahkumların uzunluğunun arttırılmasını kolaylaştırmayı hedefliyor.
• Cezasızlık Algısının Ortadan Kaldırılması : Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamasına göre, 2 yıl hapis cezalarında “yatarı olmama” durumu cezasızlık algısına yol açıyordu. Yeni düzenlemeyle, 2 yılın sonunda cezalar için en az 8’de 1 oranında cezaevinde kalma sağlanıyor . Bu, cezaların caydırıcılığını artırmayı ve kamu vicdanını rahatlatmayı amaçlıyor.
• Denetimli Serbestlik Uygulamalarında Sıkı Kurallar : Denetimli serbestlik oranları daha katı kurallara bağlanıyor. Bu, suistimal korumayı ve uygunluğun standartlarını iyileştirmeyi amaçlamaktadır.

2. Trafik Suçlarına Yönelik Yeni Düzenlemeler

• Ölümlü Trafik Kazalarında Ceza Artışı : Mevcut yasada, ölümlü trafik kazalarında ceza alt sınırı 2 yıl,руса: 4 yıla , üst sınırı ise 12 yıla çıkarılıyor. Birden fazla kişinin hayatını kaybetmesi veya hem ölüm hem de yaralanmada olduğu cezalar 4 harfli 24 yıla kadar değişebilecek.
• Trafikte Yol Kesme Suçu : Trafikte yol kesme, müstakil bir suç olarak tanımlanıyor ve ağır yaptırımlar getiriliyor. Bu düzenleme, özellikle düğün ve asker uğurlama gibi etkinliklerde yol kapatma gibi toplumsal düzenini bozan davranışlarına karşı caydırıcılığı iyileştirmeyi hedefliyor.

3. Silah Kullanımı ve Tehdit Suçlarına Ağır Yaptırımlar

• Düğün ve Asker Uğurlamalarında Silah Kullanımı : Düğün, asker uğurlama gibi etkinliklerde silah veya kurusıkı tabanca kullanımıyla ilgili cezalar artırılıyor. Bu, kamu parametrelerini tehdit eden davranışlara karşı sert bir durma sergiliyor.
• Tehdit Suçlarında Ceza Artışı : Tehdit suçlarına yönelik cezalar da yükseltiliyor, dolayısıyla bu tür suçların cadırcılığı artırılıyor.

4. İyi Hal İndirimi ve Şartlı Tahliye Kısıtlamaları

• Gasp Suçlarında İyi Hal İndirimi Kaldırılıyor : Gasp suçları için 6 ila 10 yıl hapis cezalarında iyi hal indirimi uygulanmayacaktır. Bu, kamu vicdanında rahatsızlık yaratan süreçleri ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
• Kadına ve Çocuğa Yönelik Şiddet Suçları : Kadına ve yayılan şiddet suçlarında, sanıkların ilk duruşmada şartlı tahliye edilmesi engelleniyor. Bu, muafiyet haklarının korunması ve caydırıcılığı artırma yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

5. Dijital Duruşma Uygulamalarının Genişletilmesi

• UYAP Üzerinden Görüntülü Duruşmalar : Dijital işletim uygulamalarının kapsamı genişletilerek, adil yargılamaya katkının sağlanması hedefleniyor. Bu, yargılama süreçlerini hızlandırmak ve erişilebilirliği artırmak için önemli bir yenilik.

6. Hakime Takdir Yetkisi

• Tutuklama Kararlarında Esneklik : İki yılın ardından suçlarda genellikle aralık verilmemesine rağmen, hakimlere göre değişen oranlar belirleniyor. Örneğin, şüphelinin suç işleme özellikleri, suçun işleme şekli veya kamu düzenine verilen zarar gibi salgınlar, suçun cezası 2 yıl altında olsa bile sınıflandırılması verilebilmektedir.

7. Hasta ve Yaşlı Hükümlülerle İlgili Düzenlemeler

• Hasta ve yaşlı hükümlülerin hapishanesinde yırtılma yerine alternatif infaz yöntemlerinden yararlanmaları sağlanacak. Bu, insan hakları açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası becerisinin bu yeteneklerin ortadan kaldırılmasına neden oluyor.

Neler Değişti?

10. Yargı Paketi, önceki yargı paketlerinden farklı olarak daha çok ceza infaz sistemi ve cadırıcılık üzerine odaklanıyor. İşte ortaya çıkan değişiklikler:

• Cezasızlık Algısının Azaltılması : 2 yılın altında cezalar için cezaevinde kalmak üzere serbest bırakılması, cezasızlık algısını ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
• Mükerrir Mahkumlar için Esneklik : İkinci kez mükerrir mahkumların infaz oranı 4/4’ten 4/3’e düşürülerek, cezaevlerindeki doluluk azaltılması hedefleniyor.
• Trafik ve Şiddet Suçlarında Sert Tedbirler : Ölümlü trafik kazaları, gasp ve kadına yönelik şiddet suçlarında cezalar artırılıyor ve iyi hal indirimleri sınırlandırılıyor.
• Dijitalleşme ve Hızlı Yargılama : UYAP üzerinden dijital duruşmaların yaygınlaştırılması, yargılama süreçlerini hızlandırmayı hedefliyoruz.

Hangi Düzenlemeler Geldi?

Yukarıda belirtilenler dışında, 10. Yargı Paketi şu düzenlemeleri de içeriyor:

• Adli Yardım ve Hak Arama Yollarının Kolaylaştırılması : Bireysel başvuru ve adli yardım sisteminin daha erişilebilir hale getirilmesi planlanıyor.
• Mağdur Haklarının Korunması : Paket, tazminat hakları daha etkin bir şekilde korumayı amaçlayan düzenlemeleri içerir.
• Cezaevlerinin Yapısal Yükünün Azaltılması : İnfaz düzenlemeleriyle, cezaevlerindeki aşırı doluluk sorunu hafifletilmeye çalışılıyor.

Ne Zaman Yürümeye Girecek?

10. Yargı Paketi, 29 Mayıs 2025 tarihinde TBMM’ye sunuldu ve şu anda Adalet Komisyonu’nda görüşülüyor. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, paketin 2025 yılının ilk yarısında , muhtemelen Haziran 2025’ten önce yasalaşarak Resmi Gazete’de yayımlanacağını ve kişilerin saklanacağını belirtti. Ancak Meclis’teki görüşmeler ve muhalefetin ittifakı, bu takvimin takviminde yer alıyor.

Hepsi Onaylanır mı?

10. Yargı Paketi’nin onaylanma süreci, TBMM’deki siyasi dengelere ve muhalefetin tutumuna bağlı. Paketin içeriği, genel olarak toplumsal adaleti güçlendirir ve ceza sistemini hedefinize taşırsa, bazı maddeleri tartışabilirsiniz:

• Mükerrir Mahkumlara İndirim : İkinci mükerrir mahkumlarına infaz indirimi, bazı kesimlerce “örtülü af” olarak değerlendirilebilir ve karşı çıkılabilir.
• Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası Alanların Kapsam Dışı Bırakılması : Hasta ve yaşlı mahkumlar için toplanan seçeneklerden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının kaldırılması, insan hakları savunucuları tarafından eleştiriliyor.
• Genel Af Beklentisi : Kamuoyunda performansı yüksek olsa da, paketin genel kapsamını içermemesi, bazı mahkumların yakınlarının tepkisine neden olabilir.

AKP ve MHP’nin çoğunlukta olduğu Meclis’te, paketin büyük ölçüde onaylanması bekleniyor. Ancak muhalefet partilerinin (özellikle CHP, İYİ Parti ve DEM Parti) değişimleri ve eleştirileri, bazı seçeneklerin revize edilebilmesi mümkündür. Örneğin DEM Partisi, siyasi tutukluların tahliyesi ve AİHM/AYM kararlarının erteleneceği gibi gündeme getirilebilir.

COVİD Düzenlemesi Neden Gelmedi?

2020 yılında COVİD-19 salgını nedeniyle açık cezaevlerinde bulunanlara COVİD izni verilmiş ve bu izin 31 Temmuz 2023 tarihine kadar uzatılmıştı. Ancak bu azalmadan önce suç işleyip ceza kesinleşmeyen hükümlüler bu düzenlemeden yararlanamadı. 10. Yargı Paketi’nde, kamuoyunda “31 Temmuz COVİD yasası” olarak bilinen bu düzenlemenin genişletilmesine yönelik bir madde yer almıyor.

COVİD İZNİ NEDİR ?

Nedenleri:

1. Af Algısı Endişesi : Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Kovid izni düzenlemesinin “af” olarak yanlış anlaşılabileceğini ve bu nedenle pakete dahil edilmediğini belirtti. Bakan, “Af bileşenlerimizde değil, düzenlemelerin cezaevlerindeki şartlarla ilgili” açıklamasını yaptı.
2. Toplumsal Hassasiyetler : COVİD izninin genişletilmesi, özellikle ağır suçlardan hüküm verilenlerin tahliye edilebileceği endişesini doğurabilir. Bu, kamu vicdanında tartışmalara yol açabilir.
3. Öncelikli Hedefler : 10. Yargı Paketi, daha çok cezasızlık algısını ortadan kaldırma ve caydırıcılığı artırma üzerine odaklanıyor. Kovid izni, bu hedefin gölgesinde kaldı.

COVİD Düzenlemesi Ne Zaman Gelecek?

Adalet Bakanı Tunç, Kovid İzniyle ilgili bir düzenlemenin “olabilir” olduğunu belirtmiş, ancak net bir tarih vermemişti. Bazı kaynaklar, ikinci bir yargı paketinin yaz döneminde hazırlanabileceği ve bu pakette COVİD izninin genişletilmesinin gündeme gelebileceği öne sürülüyor. Ancak bu konuda resmi bir açıklama bulunmuyor ve 2025 yılının ikinci yarısında bir değişiklik veya 2026’da bir gelişmenin ortaya çıkması muhtemel.

Eleştiri ve Görüşler

10. Yargı Paketi, hem olumlu hem de olumsuz olumsuzluklara konu oluyor. İşte pakete yönelik temel görüşler:

Diğer Yönler

• Cezasızlık Algısının Azaltılması : 2 yıl altında cezalar için cezaevinde kalma, kamu vicdanını rahatlatabilir ve adalet sisteminin güveni sağlanabilir.
• Trafik ve Şiddet Suçlarında Çayırcılık : Ölümlü trafik kazaları, gasp ve kadına yönelik şiddet suçlarında cezaların yaşandığı, toplumsal barışın korunması açısından olumlu karşılanıyor.
• Dijitalleşme ve Hızlı Yargılama : UYAP üzerinden görüntülü duruşmaların yaygınlaştırılması, yargılama süreçlerinin hızlandırılabilir ve erişilebilirliği sağlanabilir.
• Hasta ve Yaşlı Hükümlülerin Durumu : Hasta ve yaşlı mahkumlar için alternatif infaz yöntemleri, insan hakları açısından önemli bir adım olarak görülüyor.

Eleştiriler

• Genel Af Beklentisinin Karşılanması : Kamuoyunda yüksek olanın kaynağı, paketin genel af içermemesi nedeniyle hayal yaratıldı. Mahkum yakınları, sosyal medyada “Dağ fare doğurdu” gibi ifadelerle tepkilerini dile getirdi.
• Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası Alanların Kapsam Dışı Bırakılması : Hasta ve yaşlı mahkumlar için toplanan seçeneklerden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının kaldırılması, insan hakları savunucuları tarafından eleştiriliyor. Bu, özgürlüğün ilkesine aykırıdır.
• COVİD Düzenlemesinin Eksikliği : 31 Temmuz 2023 öncesinde suç işleyen ancak ceza kesinleşmeyen hükümlülerin COVİD izninden yararlanamaması, adaletsizlik algısı oluşuyor. Bu konuda bir bozulma olmaması, kusurlulukların devamına yol açabilir.
• Siyasi Tutuklulara Yönelik Düzenleme Eksikliği : DEM Parti gibi muhalefet partileri, siyasi tutukluların tahliyesi ve AİHM/AYM kararlarının bırakılmasını beklerken, paketin bu konuların kapsamaması eleştiriliyor.
• Mükerrir Mahkumlara İndirim Tartışması : İkinci mükerrir mahkumlarına infaz indirimi, bazı kesimlerce “örtülü af” olarak değerlendiriliyor ve kamu vicdanını rahatsız edebilir.

Görüş

10. Yargı Paketi, Türkiye’nin ceza adalet kuralları önemli reformların yapılmasının ayrıntılı bir çalışması. Cezaevlerindeki doluluk sorununa çözüm arayışı, cezaların çaydırıcılığını artırma çabası ve tazminat haklarını koruma yönleriki adımlar olumlu. Ancak genel beklentilerin karşılanmaması ve COVİD izni düzenlemesinin eksikliği, paketin sıcaklığı sınırlanabilir. Ayrıca, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hastalarına ve yaşlı mahkumlara yönelik düzenlemelerin dışlanması, insan hakları açısından ele alınmıştır. Paketin, Meclis’teki görüşmelerde önerisinin önerilerinin ne ölçüde dikkate alınacağına ve piyasaya sürülmesi etkinliğine bağlı olacak.

Sonuç

10. Yargı Paketi, Türkiye’nin hukuk ve adalet sisteminde değişikliklerin yapılmasını amaçlayan önemli bir reform adımı. Cezanın infaz esnekliği, cezaların caydırıcılığını artırma, dijitalleşme ve bozulma haklarının korunması gibi değişiklikler, paketin güçlü bir şekilde barındırılması oluşur. Ancak genel özelliklerin karşılanmaması, COVİD izni düzenlemesinin eksikliği ve bazı özelliklerin yapısı, paketin eleştirilmesine neden oluyor. TBMM’deki görüşmeler ve yasalaşma süreci, paketin nihai şeklini belirleyecek. Hukuk camiası ve kamuoyunda, bu reformun toplumsal adaletini güçlendirme potansiyelini yakından takip ediyor.

The post 10. Yargı Paketi: 29 Mayıs 2025 Açıklaması first appeared on Bursa Avukat Enes Sencer.