ÇALIŞMA İZNİ İPTAL EDİLEN ÖĞRETMENLER İÇİN BAŞVURU
GİRİŞ:
Bursa’da ve ülke genelinde OHAL dönemi sonrası kamu görevinden çıkarılan ya da öğretmenlik lisansı iptal edilen binlerce kişi, özel öğretim kurumlarında yeniden çalışabilmek için çalışma izni talebinde bulunmaktadır. Bu yazımızda, çalışma izni iptal edilen öğretmenlerin hangi yollarla hak arayışına çıkabileceğini, hangi hukuki dayanaklarla iade talebinde bulunabileceğini, ayrıca Bursa’dan somut örnekler şeklinde açıklayacağız.
1. ÇALIŞMA İZNİNİN İPTAL EDİLME SEBEPLERİ VE YASAL DAYANAK:
OHAL döneminde çıkarılan KHK’lar ile kamu görevinden çıkarılan ya da kurumları kapatılan öğretmenlerin, özel kurumlarda çalışabilmeleri için gerekli olan çalışma izinleri valiliklerce iptal edilmiştir. Bu iptallerin gerekçesi genellikle “Devletin milli güvenliğine tehdit oluşturduğu kabul edilen yapılarla irtibat/iltisak” şeklindedir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 8/7. maddesi uyarınca, öğretmenlerin çalışma izni valilik iznine bağlıdır. Bu nedenle, çalışma izni olmayan öğretmenlerin özel kurumlarda görev alması mümkün değildir.
2. ÇALIŞMA HAKKI VE ANAYASAL GÜVENCELER:
Anayasa’nın 49. maddesi çerçevesinde, çalışma hakkı herkes için anayasal bir haktır. Bu nedenle, valiliklerce verilmiş bir olumsuz karar, ilgililerin çalışma hakkını ihlal ettiği durumda yargıya taşınabilir.
3. İDARİ BAŞVURU VE DAVA YOLU:
Valiliğe çalışma izni iadesi için verilecek dilekçede, şu unsurlar mutlaka belirtilmelidir:
- Hakkında hiçbir adli veya idari soruşturma bulunmadığı,
- Varsa beraat ya da takipsizlik kararları,
- Geçmişteki mesleki tecrübesi ve uzmanlığı.
Valilik 60 gün içinde cevap vermezse ya da olumsuz cevap verirse, Bursa İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir.
4. KHK KAPSAMINDAKİLER İÇİN AYRICA ÇALIŞMA İZNİ MÜCADELESİ:
7141 sayılı Kanun ile ğüncellenen 5580 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, bazı suçlar nedeniyle hapis cezası alanlara çalışma izni verilmemektedir. Ancak “iltisak/irtibat” gibi soyut kavramların hangi kritere dayanarak uygulandığı belirsizdir.
Bu nedenle, Bursa’da birçok öğretmen, sadece isnat nedeniyle fiilen meslekten men edilmiştir. Oysa Yargıtay ve Danıştay kararlarında, somut delil ve mahkûmiyet karararı olmadan bu tip uygulamalar hukuka aykırı bulunmaktadır.
5. İLAVE TEDBİRLERİN KALDIRILMASI İÇİN 7075 SAYILI KANUN BAŞVURUSU:
11 Kasım 2020 tarihinde 7075 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 4. Madde, KHK ile doğrudan işlem tesis edilen kişilere ilave tedbirlerin kaldırılması için başvuru hakkı tanımıştır.
Bu kapsamda Bursa’da başvuruda bulunan bir öğretmenin, daha önce işlem tesis edilen kararın kanunsuzluğuna dikkat çekerek, kamu hizmetinde yeniden görev alma ve öğretmenlik lisansını geri alma talebinin olumlu karşılandığı görülmüştür.
6. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME:
Öğretmenlik mesleğinden soyut gerekçelerle uzaklaştırılan bireylerin, anayasal çalışma hakkını kullanmasının yolu idari başvurular ve davalardan geçmektedir.
Bu nedenle:
- Valiliklere bireysel dilekçe ile çalışma izni talep edilmeli,
- Ret halinde 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalı,
- Dava dilekçesinde Anayasa Mahkemesi’ne somut norm denetimi talebi de sunulmalıdır,
- Ayrıca, KHK ilave tedbirlerinin kaldırılması için 7075 sayılı Kanun kapsamında Komisyona başvuru yapılmalıdır.
Bu yolları izleyen birçok Bursa örneğinde öğretmenlerin yeniden özel kurumlarda görev aldığı, bu konuda yargının vatandaş lehine kararlar verdiği görülmüştür.
7. DANIŞTAY KARARIYLA ÇALIŞMA İZNİNE YÖNELİK YORUMLAR VE HUKUKİ DURUM: ,
Danıştay Karar Künyesi 8. Daire – 2017/5123 – 2023/3300
Danıştay 8. Dairesi tarafından verilen 2023 tarihli bir kararda, daha önce FETÖ/PDY iltisakı nedeniyle kapatılan kurumlarda çalışan öğretmenlerin çalışma izninin iptali hususu değerlendirilmiştir. Bursa çevresinde de bu kararı emsal gösteren kamu idareleri tarafından çalışma izinleri reddedilmektedir. Ancak karar çift yönlü incelemeye tabidir:
- Birincisi, kapatılan kurumdaki çalışma izninin iptali, fiilî olarak çalışacak kurum kalmadığı için hukuka uygundur.
- İkincisi, bu kişilere bir daha öğretmenlik yapma hakkı tanınmamasının ise hukuki bir dayanağı yoktur.
Danıştay, ilgili Milli Eğitim Bakanlığı Genelgesinin “bir daha çalışma izni verilmemesi” bölümü için iptal karanı vermiştir. Yani; çalışma izni kapatılan kurumla sınırlıdır, ancak bu kişiler yeniden öğretmenlik yapmak isterse 5580 sayılı Kanun’daki şaltları sağlamışlarsa tekrar çalışma izni verilebilir.
Bursa Örneği:
Bursa’da bir öğretmen, daha önce FETÖ iltisaklı okulda çalıştığı gerekçesiyle çalışma izni alamamış ve MEBBİS sisteminde “kurumu 667 sayılı KHK ile kapatıldı” şerhi bulunmuştur. Bu şerhin hukuka aykırı şekilde kalması nedeniyle idare mahkemesine başvurmuş ve Danıştay kararma dayanarak MEBBİS kaydının temizlenmesine karar verilmiştir. Bu karar, yeniden çalışma izni verilmesinin önündeki engeli kaldırmıştır.
8. TAVSİYELER VE SONUÇ:
- Bursa’da veya başka bir ilde, KHK ile kapatılan kurumlarda çalışmış öğretmenler, 667 sayılı KHK ve MEB Genelgesi nedeniyle çalışma izni alamamaktadır.
- Ancak Danıştay’ın son kararlara göre; öğretmenin yeniden başka bir kurumda çalışmasını engelleyen “bir daha izin verilmemesi” düzenlemesi hukuka aykırı bulunmuştur.
- Bu nedenle MEBBİS sisteminde yer alan “kurumu KHK ile kapatıldı” gibi aktif şerhler kaldırılmalı ve öğretmen yeni bir başvuru ile çalışma izni talebinde bulunmalıdır.
- Ret durumunda ise idare mahkemesinde Danıştay kararma dayanarak dava açılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler, Bursa örnekleriyle birlikte, yeniden mesleğine dönmek isteyen öğretmenler için umut verici hukuki yolları göstermektedir.